Türkiye Ermenileri

Bugün Türkiye'de yaşayan Ermeniler, Anadolu Selçuklu Devleti'nın kurulmasından çok önce, binlerce yıldır var olan çok daha büyük bir topluluğun kalıntılarıdır. Birinci Dünya Savaşı'ndan önceki on yılda Osmanlı İmparatorluğu'nun Ermeni vatandaşlarının sayısına ilişkin tahminler 1,3 ile 3 milyon arasında değişmektedir.

Konstantinopolis, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olduğunda, Sultan tarafından Apostolik Kilisesi'ne mali destek verildi, böylece şehirde kiliseler inşa edebildi, daha önce Bizanslılar, kiliseyi sapkın olarak gördükleri için reddetmişlerdi. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ermeniler ayrı bir millet olarak görüldü ve ikinci sınıf vatandaş statüsü verildi, ancak imparatorluk tarihinin ilerleyen dönemlerine kadar genellikle kötü muamele görmediler. Birçok Ermeni, neredeyse tekel oldukları bankacılık gibi mesleklerde imparatorlukta önemli mevkiler elde etti. En eski Türk şirketi olan Zildjian, 17. yüzyılda bir Ermeni tarafından kuruldu.

19. yüzyılın sonlarından itibaren siyasi istikrarsızlık, kötü ekonomik koşullar ve devam eden etnik gerilimler, 100.000 kadar Ermeni'nin Avrupa, Amerika ve Orta Doğu'ya göç etmesine neden oldu. Bu kitlesel göç hareketleri, dünya çapında modern Ermeni diasporasını başlatan olaydır.

1. İlk dil olarak
2. 192767.745
3. 193557.599
4. 194547.728
5. 195052.776
6. 195556.235
7. 196052.756
8. 196533.094

İkinci Dünya Savaşı'na girilmesi durumunda ülkenin savunması için kaynak yaratmak amacıyla 11 Kasım 1942'de çıkarılan bir kanunla Türkiye'nin gayrimüslim vatandaşlarından alınan ve Varlık Vergisi olarak bilinen vergi, Türkiye'nin etnik azınlıkları ve en önemlisi Ermeni toplumu üzerinde yıkıcı bir etki yarattı. Mülk sahiplerinin varlıklarının çoğunu çok düşük fiyatlara satmak zorunda kalması ya da bu varlıklara yetkililer tarafından el konulması nedeniyle yasa sert eleştirilere maruz kaldı. Sevilmeyen yasa, 15 Mart 1944 tarihinde yürürlükten kaldırıldı.

Ermeni Devrimci Federasyonu, Sosyal Demokrat Hınçak Partisi ve Ermeni Demokrat Liberal Parti'nin öncülü olan Armenakan Partisi de dahil olmak üzere geleneksel Ermeni siyasi partilerinin Osmanlı siyasi hayatında çok aktif olduğu bilinmektedir. Ancak tüm bu Ermeni partilerinin faaliyetleri Ermeni Kırımı'ndan sonra kısıtlandı. Etnik temelli siyasi partilerin yanı sıra dini temelli siyasi partiler de Türkiye'de kanunen yasaktır.

Türkiye Ermenileri, Ermenistan'ın Kurtuluşu için Ermeni Gizli Ordusu (ASALA), Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları (JCAG), Ermeni Devrimci Ordusu (ARA) ve diğer Ermeni gerilla örgütlerinin 1970'ler ve 1980'lerde Türk karşıtı kampanyalarının doruğunda, dünya çapında Türk diplomatlarını ve çıkarlarını hedef almada oynadıkları aktivist rolü de son derece eleştirmişlerdir. Türkiye Ermenilerinin korkuları, ASALA, JCAG, ARA ve diğerlerinin eylemlerine misilleme olarak birçok kez Türk-Ermeni kurumlarının ve hatta dini merkezlerin tehditler ve fiili bombalamalarla hedef alınmasıdır.

Türk-Ermeni Artin Penik, Ermenistan'ın Kurtuluşu için Ermeni Gizli Ordusu (ASALA) tarafından 7 Ağustos 1982'de Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı'nda gerçekleştirilen terörist saldırıyı protesto etmek amacıyla, 1982 yılında kendini yakarak intihar etti. Penik, İstanbul'un ana meydanı Taksim'de kendini ateşe verdikten beş gün sonra öldü ve onun duruşu Türk medyası tarafından çoğu Türk-Ermeni'nin bu tür saldırılara karşı bir protestosu olarak yansıtıldı. Türk havalimanına yapılan saldırıda dokuz kişi öldü ve 70'ten fazla kişi yaralandı.

Türkiye'deki Ermeni toplumu için bir başka çalkantılı nokta da, saldırının faillerinden biri olan 25 yaşındaki Ermeni tetikçi Levon Ekmekçiyan'ın kamuoyuna açık bir şekilde yargılanması ve suçlu bulunarak 30 Ocak 1983 tarihinde Ankara'daki sivil cezaevinde idam edilmesiydi. Ekmekçiyan, havaalanı saldırısını ASALA adına başka bir tetikçiyle birlikte gerçekleştirdiğini itiraf etmesinin ardından ve kendi duruşması sırasında şiddet eylemlerini alenen kınamasına ve Ermeni militanlara şiddeti durdurmaları çağrısında bulunmasına rağmen Eylül 1982'de idama mahkûm edildi.

Türk-Ermeni Uzlaşma Komisyonu (TARC), Türk-Ermeni ilişkilerinin çeşitli yönlerini tartışmak ve iki ülke arasındaki gergin ilişkilerin nasıl iyileştirilebileceğine dair Türkiye ve Ermenistan hükûmetlerine bir dizi tavsiyeyi onaylamak üzere Temmuz 2001'de bir dizi Türk ve Ermeni entelektüel ve siyasi uzmanın or

Türkiye'deki Ermeniler, eskiden Türk siyasetinde aktifti. Türk-Ermeni Sarkis Çerkezyan ve Aram Pehlivanyan, Türkiye Komünist Partisi'nin kuruluşunda önemli bir rol oynadılar. Diğer birçok Türk siyasi partisinde de Ermeni aktivistler bulunmaktaydı. 2015 yılında üç Türk-Ermeni, Garo Paylan (Halkların Demokratik Partisi), Markar Esayan (Adalet ve Kalkınma Partisi) ve Selina Özuzun Doğan (Cumhuriyet Halk Partisi) seçilerek 1961'den bu yana Türkiye Büyük Millet Meclisine milletvekili olarak seçilen ilk Ermeniler oldular.

Türk-Ermeni gazeteci, yazar ve siyasi aktivist, Agos'un genel yayın yönetmeni ve yayıncısı Hrant Dink, Türkiye'deki Ermeni toplumunun fikirlerini ve isteklerini sadece Türk-Ermeniler için değil, dünya çapındaki birçok Ermeni için aktaran çok önemli bir figür olarak kendine bir yer edindi. Agos gazetesi, Türk kamuoyuna yönelik Türkçe makaleler ve görüşler yayınlayarak Ermenilerin tarihsel şikayetlerinin sunulmasında önemli bir rol oynadı. Gazetesinin önünde 19 Ocak 2007'de uğradığı suikast, Türkiye'nin dört bir yanında ulusal kederin ifade edilmesine ve Türkiye'deki Ermeni toplumunun kaygılarına Türk kamuoyundan büyük destek gelmesine vesile oldu.

Dink en çok Türk-Ermeni uzlaşmasını ve Türkiye'deki insan ve azınlık haklarını savunmasıyla tanındı; hem Türkiye'nin Ermeni soykırımını inkâr etmesini hem de Ermeni diasporasının soykırımın uluslararası alanda tanınması için yürüttüğü kampanyayı sık sık eleştirdi. Dink, Türklüğü aşağıladığı gerekçesiyle üç kez kovuşturmaya uğradı ve Türk milliyetçilerinden çok sayıda ölüm tehdidi aldı. Cenazesinde yüz bin kişi "Hepimiz Ermeniyiz" ve "Hepimiz Hrant Dink'iz" sloganları atarak suikastı protesto etti. Ölümünden sonra 301. maddeye yönelik eleştiriler giderek daha yüksek sesle dile getirilmeye başlandı ve yasanın yürürlükten kaldırılması için parlamentoya teklifler sunuldu.