Kısaca kimdir?
Turan Dursun (1934, Sivas - 4 Eylül 1990, İstanbul), Türk yazar, din eleştirmeni, eski imam ve müftüdür. Gençlik yıllarında geleneksel medrese eğitimi aldı; İslami ilimler, kelâm, fıkıh ve eski Arapça üzerinde derin bir uzmanlık kazandı. Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde uzun yıllar boyunca vaizlik ve müftülük yaptı. Ancak kutsal metinler, dinler tarihi ve antropoloji üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda inanç dünyasında köklü bir değişim yaşadı ve İslam'ı terk ederek ateizmi benimsedi.
İnanç değişiminin ardından müftülük görevinden istifa eden Dursun, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nda memur olarak çalıştı ve emekliliğinin ardından yazarlık kariyerine odaklandı. İslam tarihinin rasyonalist ve şüpheci isimlerinden olan İbnü'r-Râvendî'nin takipçisi olarak, monoteistik dinlerin kökenleri ve İslamiyet üzerine radikal eleştirilerde bulundu. Bu eleştirilerini, ayet ve hadis çözümlemelerini topladığı, ölümünden sonra dört cilt halinde yayımlanan başyapıtı Din Bu serisinde bir araya getirdi.
Dursun, Türkiye'deki önde gelen din alimlerine, tarikat liderlerine ve ilahiyatçılara televizyonda dini tartışma üzerine açık oturum yapma çağrısında bulundu, ancak hiç kimse Dursun'un karşısına çıkmayı kabul etmedi. 1989 yılından itibaren 2000'e Doğru dergisi sayfalarında yayımladığı incelemeler sonrası köktendinci İslamcılar tarafından ölümle tehdit edildi ve 4 Eylül 1990'da düzenlenen faili meçhul bir suikast sonucu öldürüldü.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Yaşamı
1934'te Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyünde dünyaya geldi. Ailesinin sekiz çocuğundan biriydi. Annesi Kürt, babası Türk'tür. Beş yaşındayken bütün ailesiyle birlikte Ağrı'nın Tutak ilçesine dedesinden kalma yerlere tekrar sahip olmak ve oraları işletmek maksadıyla göç ettiler.
02.2Ailesi ve eğitimi
Babası, aileyi geçindirmek üzere köylerde imamlık yapmaya başladı. Kıt kanaat geçinen babasının tek arzusu, oğlunun Basra ve Kufe'deki din alimleri gibi, çok kuvvetli bir din eğitimi alarak eşi benzeri görülmemiş bir din âlimi olmasıydı. Bu amaca yönelik olarak babası oğlunu yatılı din okullarına, Kur'an kurslarına ve birçok ünlü hocanın yanına eğitim alması için gönderdi. Bu hocalardan dinî eğitim alabilmek için Ağrı'dan Muş'a, Adana'ya ve oradan da Türkiye'nin birçok şehrine, kasabasına ve köyüne gitti. Biri hariç bütün hocalarından bedava ders gördü. İşte bu hocadan ders alabilmek amacıyla kendisinden istenilen, o zamanın parasıyla 100 TL'yi ödeyebilmek için hem esans satmaya hem de hocalık yapmaya başladı. Kendisine hocalık yapan bu kişi ise daha sonraları Ankara Elmadağ Müftülüğü'ne atandı.
Diyanet İşleri Başkanlığının ilahiyat fakültelerinde sürdürdüğü Sünni-Hanefi-Mâtûridîyye İtikadî mezhebi ana ilkelerine dayalı olarak monoteistik dinler tarihi eğitimi almaya karar verdi. Askerlik çağına ulaşana kadar Kürtçe, Çerkesçe ve Arapça öğrendi. Antropolojiyle de yakından ilgilendi.
02.3Müftülük yılları
Müftülük sınavını kazandıktan sonra ilkokul diploması olmadığı için tayini yapılamadı. Bu yüzden İstanbul Mahmutpaşa İlkokulu'nu kısa sürede dışarıdan bitirdi. Sivas müftüsü iken de ortaokulu dışarıdan bitirdi ve en son liseyi tam bitirmek üzereyken silahlı bir saldırının hedefi oldu.
İlk imamlık deneyimlerini askere alınmadan önce Tarsus'a bağlı Baltalı köyünde yaptı. Askerliğinden sonra İstanbul'da bulunan İsmailağa ve Üçbaş medreselerinde hocalık yaptı. Daha sonra müftülük yapmaya başladı. İlk olarak Tekirdağ'da müftü yardımcısı olarak göreve başladı. Ardından Gemerek'te, Altındağ'da, Sivas'ta ve son olarak da Sinop'un Türkeli ilçesinde müftü olarak görevde bulundu. 1958 yılında başlayan müftülük görevi 1966'da son buldu. Bu yıllar arasında birçok şeye tanık oldu ve sürgün edildi. Daha sonra müftülükten ayrılarak TRT'ye geçti. TRT'de prodüktör olarak çalıştı ve buradan emekli oldu.
Müftü iken Müslümanlığı, Hristiyanlığı ve Yahudiliği hem kendi kaynaklarından hem de diğer kaynaklardan yararlanarak daha detaylı bir şekilde birbiriyle karşılaştırarak kökenlerini aramaya yönelik çalışmalar yürüttü. Yürüttüğü bu yoğun çalışmaların yanında efsaneleri ve hikâyeleri de okudu. Sürdürdüğü bu yoğun çalışmalar esnasında okuduğu efsane ve hikâyeleri kutsal metinlerdekiler ile kıyaslayan Dursun'un dinî inancında büyük sarsıntılar meydana geldi. Neticede, dinî inancında tezahür eden bu ikilemin etkisi altında kalarak müftülük görevinden istifa etti.
02.4Prodüktörlük ve yazarlık yılları
Bir arkadaşının önerisiyle Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nda ambar memurluğu, malzeme memurluğu, koruma memurluğu ve evrak memurluğu gibi görevlerde çalıştı. Ardından prodüktör sınavlarına girdi ve başarılı oldu. Bundan sonra TRT Kültür Müdürlüğü'nde dinî yayınların hazırlanmasında prodüktör olarak çalıştı ve birçok yapıma imzasını attı. Bunlardan en çok yankı uyandıranlar ise şunlardır: Tarihte Türkler, Başlangıcından Bu Yana İnsanlık ve Akşama Doğru. Araştırmasını kendisinin yaptığı ama bir türlü yapımına izin verilmeyen Birinci Büyük Millet Meclisi Öncesi ve Sonrası adlı bir projesi vardı. TRT'deki 16 yıllık görevinden 1982 yılında emekliye ayrıldı.
1987 yılında Doğu Perinçek'le tanıştı ve onun yardımıyla 2000'e Doğru adlı dergide Din Bilgisi adında bir sayfada yazmaya başladı. Daha sonra Saçak, Teori ve Yüzyıl gibi dergilerde de yazdı. Bunun yanı sıra birçok kitabı yayına hazırladı. İbn Haldun'un Mukaddime adlı eserini Türkçeye çevirdi. Hazırlamakta olduğu kapsamlı Kur'an Ansiklopedisi'nin ancak ilk 8 cildini tamamlayabildi.
Üretimleri
03.1Kitapları 4 kitap · kapaklı raf
Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Turan Dursun hayat hikâyesinde anıyor Diyanet İşleri Başkanlığı
“Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde uzun yıllar boyunca vaizlik ve müftülük yaptı.”
-
Turan Dursun hayat hikâyesinde anıyor Doğu Perinçek
“1987 yılında Doğu Perinçek'le tanıştı ve onun yardımıyla 2000'e Doğru adlı dergide Din Bilgisi adında bir sayfada yazmaya başladı.”
-
Turan Dursun kendi hikâyesinde anılıyor Arif Tekin
“1999 yılında Kur'an'ın Kökeni adlı çalışmasıyla Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü'nü kazandı.”
-
Turan Dursun kendi hikâyesinde anılıyor Hamdi Ardalı
“• Yazar Turan Dursun'un 4 Eylül'de İstanbul'da öldürülmesi.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.