Kısaca kimdir?
Tevfik Nevzat (1865, İzmir – 1905, Adana), Osmanlı şairi, bürokratı, eğitimcisi, yayımcısı, gazetecisi.
Tanzimat yazarlarını takip eden "Ara Nesil" denilen nesle mensup bir şair ve yazardır. Edebi yönünden çok siyasi yönü ile hatırlanır. Osmanlı basınında öldürülen ilk gazeteci olduğuna inanılmaktadır. Sultan II. Abdülhamit karşıtı fikirleri ve yazıları nedeniyle birkaç kez soruşturma geçirip serbest kaldıktan sonra 1903 yılında yargılanıp kalebendliğe mahkûm edilmiş ve cezasını çektiği Adana'da intihar ettiği açıklanmıştır. İntihar iddiasını şüpheli bulan dönemin muhalif çevrelerinde Tevfik Nevzat'ın cinayete kurban gittiği ifade edilmiştir.
Tutuklanması ve ölümü
—Tutuklanması ve ölümü
Tevfik Nevzat, Sultan II. Abdülhamit'in istibdat rejimi tarafından yakından izlenmekteydi. İhbarların ve sansürün yoğunlaştığı dönemde, 1903 yılında, bir kez daha baskı rejiminin kurbanı oldu. “Fesat” suçlamasıyla tutuklanıp İstanbul'a götürüldü. 1904'te yayımlanan Deccal adlı kitabında anlattığına göre 10 gün İzmir'de karakolda tutulmuş, vapurla gönderildiği başkentte de hakim karşısına çıkmak için uzun süre ışıksız zindanda beklemesi gerekmişti. Eskişehirli tanımadığı bir kişi tarafından gönderilen ihbar doğrultusunda sorgulanıp üç yıl kalebentliğe mahkûm edildi. 10 Aralık 1903'te cezaevinin Mehterhane bölümüne, ardından Adana'daki Piyaz Kalesi'ne gönderildi.
Ailesine yazdığı mektuplarda durumunun iyi olmadığını bildiriyordu. Ancak mücadelesini sürdürdüğü anlaşılmaktaydı. 22 Mayıs 1905'te ailesine çekilen telgrafta Tevfik Nevzat'ın kuyuya atlayarak intihar ettiği bildirildi.
İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Son Asrın Türk Şairleri adlı kitabında, İzmir'den kendisine iletilen bilgiye göre, Tevfik Nevzat'ın kalebentliğe mahkûm edilip kürek cezasına tabi tutulduğunu, tahliyesinden üç ay önce Adana Hapisanesi'nde öldürülüp intihar süsü verildiğini yazdı.
Bezmi Nusret Kaygusuz ise Bir Roman Gibi başlıklı anılarında Adana Valisi Bahri Paşa'nın saraydan aldığı emir doğrultusunda Tevfik Nevzat'ın gardiyanlar tarafından oda kapısına asıldığını, daha sonra ölümüne intihar süsü verildiğini belirtti.
Arkadaşı Halit Ziya Uşaklıgil de anılarında yaşama direncini ve sevincini hiçbir koşulda kaybetmeyen Tevfik Nevzat'ın cesedinin kuyuda bulunması senaryosuna inanmadığını belirtmiştir:
Bedensel gücü bitip tükenip sona erdikten sonra ruhsal gücü de tükenmiş de bu sonuç o yüzden mi meydana gelmişti? Yoksa ruhsal gücünün bir türlü öldürülemeyeceği kanısında varılarak, sonunda onu bir kuyu dibinde söndürmek mi istemişlerdi?”
Mezarı, Adana Asri Mezarlığı'ndadır.
Tevfik Nevzat Bey · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Tevfik Nevzat Bey hayat hikâyesinde anıyor Emrullah Efendi
“Bu vesileyle tanıştığı Maarif Nazırı Emrullah Efendi, Meşrutiyet'in ilanında Paris'e kaçmaya karar verince ona katıldı.”
-
Tevfik Nevzat Bey hayat hikâyesinde anıyor İbnülemin Mahmut Kemal İnal
“İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Son Asrın Türk Şairleri adlı kitabında, İzmir'den kendisine iletilen bilgiye göre, Tevfik Nevzat'ın kalebentliğe mahkûm edilip kürek cezasına tabi tutu...”
-
Tevfik Nevzat Bey hayat hikâyesinde anıyor Ömer Seyfettin
“Ömer Seyfettin'in 1915'te Turan gazetesinde yayımlanan yazısında aktardığına göre, şiirlerini pek eğitimli olmayan annesine okuyor, anlamadığı kelimeleri değiştiriyor, cümleleri ba...”
-
Tevfik Nevzat Bey hayat hikâyesinde anıyor Soyadı Kanunu
“Soyadı Kanunu 'ndan sonra "İştar" adını soyadı olarak almış; ancak babasının adı olan Nevzat ismini de ondan bir hatıra olarak kullandığından V.”
-
Tevfik Nevzat Bey kendi hikâyesinde anılıyor Benal Nevzat Arıman
“1903 yılında İzmir'de doğan Benal Nevzat Arıman, gazeteci Tevfik Nevzat Bey'in kızıdır.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.