Kısaca kimdir?
1864 tarihli Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi (Osmanlıca: ولایت نظامنامهسی, Vilâyet Nizamnâmesi, Fransızca: Loi des Vilayets[note 1]), literatürde Vilayetler Kanunu veya Vilayet Islahatı Kanunu adıyla da bilinir. Tanzimat devrinde 8 Ekim 1864 tarihinde Abdülaziz tarafından kabul edilen bu kanun, Osmanlı taşra idaresinde köklü bir dönüm noktası teşkil etti.
Kanunun hazırlanışında başlıca rol oynayanlardan biri, aynı zamanda uygulamanın öncüsü olan Midhat Paşa idi. Vilayet Nizamnâmesi ile imparatorluk içindeki idarî yapılanma yeniden düzenlenmiş, klasik eyalet sistemi kaldırılarak yerine modern vilayet teşkilatı ihdas edilmiştir. Bu düzenleme, Tanzimat'ın merkezileştirici ve modernleştirici idari reformlarının en önemlilerinden biri kabul edilir.
İlk neşir tarihi Miladi takvime göre 8 Kasım 1864, Rûmî/Hicrî tarihe göre ise 7 Cemaziyülahır 1281 idi. Kanun, 1867'de bazı tadillerle yeniden düzenlendi. Osmanlı Türkçesi nüshası ilk defa Takvim-i Vekayi'nin 773. sayısında yayımlandı; ardından Düstur'un I. tertip, I. cildin 517–538. sayfasında, 1867 tarihli tadil edilmiş nüshası ise aynı cildin 608–624. sayfasında basılmıştır. Kanunun Yunanca versiyonu ise Οθωμανικοί κώδικες ("Othōmanikoi kōdēkes", yani "Osmanlı Mevzuatı") adlı eserin 2911. sayfasında, Fransızca tercümesi ise Ligoraki Aristarki Bey tarafından derlenen Législation ottomane'nin II. cildi 273. sayfasında neşredildi.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Eyaletler
I. Murad devrinde teşkil olunan eyalet sistemi, imparatorluğun idarî bakımdan bölünmesini temin etmiştir. İlk olarak Rumeli (Balkanlar) ve Anadolu (Küçük Asya) eyaletleri tesis edilmiştir. Eyaletlerin başında beylerbeyi (beyler beyi yahut “beylerin beyi”) unvanı taşıyan idareciler bulunurdu. Her eyalet kendi içinde sancak adı verilen idarî alt birimlere ayrılmıştır.
02.2Vilayet
Bazı müelliflerce Fransız İhtilali sonrası teşekkül eden Fransız “Préfet” [Prefect (France) [en]] idari vali veya mülkî amir sistemine yakın bir nizam olarak telakki edilen yeni vilayet düzeni, imparatorluk topraklarını evvelki eyalet sisteminden daha küçük idarî birimlere ayırmaktaydı. Eyaletlerde yalnızca sancak kademesi mevcut iken, vilayet nizamında bunlara ek olarak kaza (daha küçük idarî birim), kasaba (şehir), karye (köy) ve köy toplulukları anlamındaki nahiye teşkil olunmuştur. Her ne kadar bu idarî unvanlar Vilayet Nizamnâmesi ile ihdas edilmemişse de, bunların hiyerarşi içinde nizama konulması bu kanunla gerçekleşmiştir.
02.3Sancak
Her vilayet, müstakil idarî bütünlerden mürekkep birçok sancaka ayrılmıştı. Sancağın merkezinde daima bir şehir bulunur, bunun etrafında kaza ve köyler teşkilâtlanırdı. Osmanlı idaresinde sancak, asırlardan beri mevcudiyetini muhafaza etmiş köklü bir müesseseydi.
02.4Kaza
Kaza tabiri evvelâ her bir İslâm (Şer‘î) mahkemenin yetki sahasını ifade etmek için kullanılırken, 1840'tan itibaren resmî bir idarî birim olarak teşekkül etti. Kazanın mühim bir hususiyeti, hükûmetin tasarrufuna göre kolaylıkla yeniden düzenlenebilmesiydi: bir sancağa tâbi köyler, başka bir kazaya nakledilebilir, bu esnada kazanın kendisi ortadan kaldırılmadan yeniden tertip olunabilirdi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi hayat hikâyesinde anıyor Législation ottomane
“sayfasında, Fransızca tercümesi ise Ligoraki Aristarki Bey tarafından derlenen Législation ottomane'nin II.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi hayat hikâyesinde anıyor Ligoraki Aristarki Bey
“sayfasında, Fransızca tercümesi ise Ligoraki Aristarki Bey tarafından derlenen Législation ottomane'nin II.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi kendi hikâyesinde anılıyor Aydın (eyalet)
“1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile eyalet kaldırılmış yerine Aydın Vilayeti kurulmuştur.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi kendi hikâyesinde anılıyor Adana (eyalet)
“1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile kaldırılmış ve Adana Eyaleti toprakları, Halep Vilayetine bağlanmıştır.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi kendi hikâyesinde anılıyor Karaman (eyalet)
“1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile adı Konya Vilayeti olmuştur.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi kendi hikâyesinde anılıyor Rum (eyalet)
“1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Rum Eyaleti kaldırılmış yerine Sivas Vilayeti kurulmuştur.”
-
Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi kendi hikâyesinde anılıyor Bağdat (eyalet)
“Yüzyılda 21 sancak olarak teşkilatlandırılmış olup, en önemli sancaklar şunlardır: • Bağdat • Hille • Zengabad • Remahiye • Karadağ • Cengüle • Cezaver 1864'te Teşkil-i Vilâyet N...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.