Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Tahir Olgun bilinen adıyla Tâhirü'l-Mevlevî (d. 13 Eylül 1877, İstanbul - ö. 20 Haziran 1951, İstanbul), şair, yazar, Mevlevî Dedesi, mutasavvıf, gazeteci, müderris, mesnevihan ve edebiyat tarihçisi.
Hayatı
—Hayatı
Babası Hacı Mustafa Saffet Bey İstanbulludur. Annesi Emîne Emsâl Hanım Kafkasyalıdır. Asıl adı Mehmed Tâhir'dir. Divânçe-i Tâhir, Amuzgâri Fârisî, Dest-Âviz-i Fârisî-Hanan isimli kitapları ve ilk şiirlerinde Mehmed Tâhir ismini kullanmış, daha sonra Mevlevî tarikatına girmesiyle birlikte yazı ve şiirlerinde "Tâhirü'l-Mevlevî" ismini kullanmaya başlamış ve bundan sonra bu şekilde anılmıştır.
İlköğrenimini Hekimbaşı Ömer Efendi Mekteb-i ibtidâîsi'nde yapar. Gülhâne Askerî Rüştiyesi ve Menşe-i Küttâb-ı Askerîye'de okur. 1892 yılının Haziran ayında on beş yaşında iken Bâb-ı Seraskerî Piyâde Dâiresi'ne tayin edilir. Fâtih Camii baş imamı Filibeli Mehmed Râsim Efendi ve Galata Mevlevîhânesi Şeyhi Mehmed Es'ad Dede'nin derslerine devam eder ve Es'ad Dede'den Mesnevî icazetnamesi alır. Mevlânâ'ya ve Mevlevîliğe alaka duyması sonucunda Şeyh Mehmed Celâleddin Efendi'den sikke giyer ve 1894 tarihinde Mevlevî tarikatı sâlikleri arasında yerini alır.
Zamanın tahrîp ve imhâsına mâruz kalmış Mevlevîlikle ilgili eserleri gün ışığına çıkarmak gayesiyle Beyazıt'ta “Tâhir Dede Kütüphanesi” adında bir sahaf dükkânı açar. Aynı tarihlerde haftalık bir gazete çıkarmaya karar verir. Karabet Efendi'nin "Resimli Gazete"sini kiralayarak ilk nüshasını çıkarır. Fakat bu ilk sayının kapağına Mecmua-i Medâyih-i Hazret-i Mevlânâ’nın ilânıyla beraber bir Mevlevî sikkesi resmi basıldığından, o vakit veliaht bulunan ve Mevlevî muhibbi olan V. Mehmed namına propaganda yapıldığı gerekçesiyle gazete kapatılır. Tâhir Olgun sorguya çekilir, fakat suç oluşturacak bir hareketi görülmediğinden serbest bırakılır. Maruz kaldığı tavır ve baskılar karşısında, büyük bir masraf yaparak giriştiği kitapçılıktan altı ay sonra pişmanlıkla ayrılır.
Dört yıl Nâzime Sultan’ın yalısında vekilharçlık vazifesinde bulunur. Mizacına uygun görmediği için buradan da ayrılır. 1 Şubat 1904’te Orman ve Maâdin Nezaretinde açılan bir imtihanı kazanarak defter-i kebîr kalemine kâtip tayin edilir. Yine aynı yıl Burhân-ı Terakkî ve Rehnümâ-yı Füyûzât adlı özel okullarda Farsça ve İslam tarihi dersleri vermeye başladı.
Meşrutiyetin ilanından sonra Rehber-i Vatan gazetesinin kurucuları arasında yer aldı. Nekregû dergisinde “Tâhir Safvet” imzasıyla mizahî yazılar yazar. Derginin kapanmasından sonra çıkan Nekregû ile Pişekâr'da yazmaya devam etti. Bir ara İttihat ve Terakki'ye girmişse de, daha sonra istifa etti. Beyânü’l-Hak, Sırât-ı Müstakîm ve Sebîlü’r-reşâd'ta sürekli yazar.
14 Aralık 1909'da Dârü'ş-Şafakati'l–İslâmiyye'nin edebiyat ve kompozisyon öğretmenliğine tayin edilir. Burada 35 yıl öğretmenlik yapar. 1920'de Mahfil dergisini çıkarır. 20 Ağustos 1923-7 Aralık 1925 tarihleri arasında Fatih Camii'nde mesnevî dersleri verir. 1924'te İmam Hatip Mektebi'ne öğretmen olur.
1929'da Maltepe Askerî Lisesi edebiyat öğretmenliğine ve bu vazifede gösterdiği liyakat dolayısıyla bir sene sonra, Ağustos 1931'de terfien Kuleli Askerî Lisesine naklolunur ve 10 yıl kadar orada görev yapar. Son memuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Kütüphaneler Müdürlüğü Tasnif-i Kütüb Komisyonu azalığıdır. Burada, yazma divanları toplayan bir katalog hazırlar. (İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Dîvânlar Kataloğu, İstanbul,1947). Beşiktaş'taki Mûsikî Mektebi'nde Türkçe derslerine girer. 1948'den sonra İslam Yolu adlı bir dergi çıkarır.
İskilipli Âtıf Efendi ile İstiklal Mahkemelerinde yargılandı ve beraat etti.
Ömrünün son seneleri rahatsızlıkla geçmiştir. 1951 yılında İstanbul'da vefat etti. Fars ve Türk edebiyatları, tarih, Mevlânâ, Mevlevîlik vs. konularda pek çok eser yazdı, tercümeler yaptı. 1940'lı yılları telifat ve edebî faaliyetler açısından yoğun geçmiş, dostlarını kaybettiğinden bu yıllarda yakındığı yalnızlığını sürekli yazarak unutmaya çalışmıştır. 1950 senesinin sonlarına doğru rahatsızlığı arttı, 20 Haziran 1951'de öldü, Merkez Efendi Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Tâhirü'l-Mevlevî · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1877
Doğum ve Erken Yıllar
1877 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1892
1892 yılının Haziran ayında on beş yaşında iken Bâb-ı Seraskerî Piyâde Dâiresi'ne tayin edilir.
Önemli eserler tek kaynak -
1894
Mevlânâ'ya ve Mevlevîliğe alaka duyması sonucunda Şeyh Mehmed Celâleddin Efendi'den sikke giyer ve 1894 tarihinde Mevlevî tarikatı sâlikleri arasında yerini alır.
Önemli eserler tek kaynak -
1904
1 Şubat 1904’te Orman ve Maâdin Nezaretinde açılan bir imtihanı kazanarak defter-i kebîr kalemine kâtip tayin edilir.
Önemli eserler tek kaynak -
1909
14 Aralık 1909'da Dârü'ş-Şafakati'l–İslâmiyye'nin edebiyat ve kompozisyon öğretmenliğine tayin edilir.
Öğretmenlik tek kaynak -
1920
1920'de Mahfil dergisini çıkarır.
Önemli eserler tek kaynak -
1923
20 Ağustos 1923-7 Aralık 1925 tarihleri arasında Fatih Camii'nde mesnevî dersleri verir.
Önemli eserler tek kaynak -
1924
1924'te İmam Hatip Mektebi'ne öğretmen olur.
Öğretmenlik tek kaynak -
1929
1929'da Maltepe Askerî Lisesi edebiyat öğretmenliğine ve bu vazifede gösterdiği liyakat dolayısıyla bir sene sonra, Ağustos 1931'de terfien Kuleli Askerî Lisesine naklolunur ve 10 yıl kadar orada görev yapar.
Öğretmenlik tek kaynak -
1940
1940'lı yılları telifat ve edebî faaliyetler açısından yoğun geçmiş, dostlarını kaybettiğinden bu yıllarda yakındığı yalnızlığını sürekli yazarak unutmaya çalışmıştır.
Önemli eserler tek kaynak -
1947
(İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Dîvânlar Kataloğu, İstanbul,1947).
Önemli eserler tek kaynak -
1948
1948'den sonra İslam Yolu adlı bir dergi çıkarır.
Önemli eserler tek kaynak -
1950
1950 senesinin sonlarına doğru rahatsızlığı arttı, 20 Haziran 1951'de öldü, Merkez Efendi Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Miras tek kaynak -
1951
20 Haziran 1951, İstanbul), şair, yazar, Mevlevî Dedesi, mutasavvıf, gazeteci, müderris, mesnevihan ve edebiyat tarihçisi.
Önemli eserler tek kaynak
Üretimleri
Mirât-ı Hz. Mevlânâ
Dîvânçe-i Tâhir
Nazım ve Eşkâli Nazım
Edebiyat Lügati
Teşebbüs-i Şahsî
Şeyh Celâleddin Efendi Merhûm
Cengiz ve Hülâgû Mezâlimi
Şeyh Şâmilin Gazevâtı
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Tâhirü'l-Mevlevîtr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDerin Tarih, Kasım 2013 (sayı 20), "Ankara İstiklal Mahkemesi Cumhuriyetin Engizisyon Aygıtı", Mehmet Sılay, s. 83.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Tâhirü'l-Mevlevî” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
2 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.