Silistre Kuşatması (1854)

General İvan Paskeviç komutasındaki Rus ordusu, Tuna üzerinde Silistre kalesindeki Osmanlı güçlerini kuşatarak 70 gün boyunca yoğun bir baskı altına aldı.

General Paskeviç'in yardımcısı bir topçu subayı olan Prens Mihail Dmitrieviç Gorçakov'du. Kuşatma harekâtı, 14 Nisan günü Tuna'nın kuzey kıyısında Rus topçu bataryalarının konuşlandırılmasıyla başladı. Başlangıçta Rus ordusunun mevcudu 50.000'den giderek 90.000'e kadar yükseldi.

Silistre kale komutanı Topçu Ferîki (Tümgeneral) Musa Hulûsî Paşa'ydı. Kentin savunma tahkimatının planlarını, bir Prusyalı olan Albay (Baron) Graç Paşa yapmıştı. Merkezde yarım daire şeklindeki taş bir yapı olan Mecidiye Tabyası ve çevresinde onu koruyan 140 m uzunluğunda Arap Tabya adı verilen bir toprak Tabya yer alıyordu. Kent, bunun yanındaki Yılanlı Tabya ve diğer tabyaları birbirine bağlayan toprak siperlerden oluşan bir savunma hattı boyunca önce 10.000, sonra 18.000 civarında Osmanlı askeri tarafından savunulmaktaydı.

İki hafta içinde Rus topçusu kuzeyde Tuna üzerinde bir adada ve güney batıda Arap Tabya ile Yılanlı Tabya karşısında konuşlanmıştı. Üçüncü haftanın sonunda kentin etrafındaki çember kapandı. Karşılıklı topçu ateşi ve piyade saldırıları birbirini kovaladı. Karargahı ve yığınağı güneyde Şumnu'da olan Osmanlı Başkomutanı Serdâr-ı ekrem Ömer Lütfi Paşa kuşatmayı kırmak için hemen harekete geçmedi. İngiliz ve Fransız Başkomutanlarını Şumnu'ya davet etti. Yapılan değerlendirmede, müttefiklerin Varna limanına çıkmalarına karar verildi. 28 Mayıs'ta müttefik birlikler İstanbul'dan gemiye binmeye başladılar.

Zamanın daraldığını gören Rus ordusu baskıyı artırdı. Kale muhafızları da yüksek bir direnç gösterdiler. Çarpışmalar giderek sertleşti. 2 Haziran'da Musa Paşa öldürüldü; ölümünden kısa bir süre önce Müşîr rütbesine yükseltilmişti. Yerine kendisi kadar başarılı olan Özdemiroğlu Mehmed Rıfat Paşa getirildi. Ardından 10 Haziran'da General Paskeviç yaralanarak komutayı Prens Gorçakov'a bıraktı.

Gorçakov 22 Haziran'da son ve büyük bir saldırı planladı. Bu saldırıda Gorçakov ve yardımcısı ağır yaralandı. 23 Haziran gecesi ani bir emirle Rus ordusu çekilmeye başladı.

Silistre kuşatması Osmanlı Devleti için stratejik ve mânevî bir zaferle sonuçlandı. Dokuz Rus komutanı öldürülürken, üçü ağır yaralandı. Ölen generaller aralarında en bilinenleri Dmitri Selvan ve Karl Şilder. Feldmareşal İvan Paskeviç ise çatışma sırasında aldığı yaralardan ötürü öldü. "Silistre Müdafaası" üzerine destanlar ve marşlar (Dikran Çuhacıyan Efendi) ve bir de önemli tiyatro eseri (Vatan yahut Silistre) yazıldı.

Çarpışma diplomatik ve askeri sonuçlar da doğurdu. Avusturya, Balkanlar'dan çekilmesi için Rusya'ya nota verdi. Müttefik güçleri stratejik hedef olan Sivastopol'e hamle yapmak üzere Varna'da yığınağa başladılar. Kuşatmanın hemen arkasından Ömer Lütfi Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu, taarruza geçerek Ruslar'ı Yergöğü Muharebesi'nde bozguna uğrattı, ardından Bükreş ve İbriş şehirlerine girdi.