Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Semiz Ali Paşa, Semin Ali Paşa veya Kalın Ali Paşa (Osmanlıca: سيمز علي پاشا; ö. 28 Haziran 1565, İstanbul), Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1561 ile 1565 yılları arasında yaklaşık dört yıl boyunca sadrazamlık yapmış olan Osmanlı devlet adamı ve askerdir. İri cüssesi ve kilolu yapısı nedeniyle "Semiz", "Semin" ve "Kalın" lakaplarıyla anılan paşa, dürüst yönetimi ve nüktedan kişiliğiyle ön plana çıkmıştır.
Hırvat asıllı olan Semiz Ali Paşa, küçük yaşta devşirilerek İstanbul'a getirildi, Enderûn Mektebi'nde eğitim gördü ve 1545 yılında mîr-i âlem olarak çıkış yaptı. 1546 yılında Yeniçeri Ağası oldu ve takiben Rumeli Beylerbeyi olan Semiz Ali Paşa, 1549'da vezir olarak Mısır Beylerbeyi olarak atandı. 1553 yılında Kubbealtı Üçüncü Veziri olarak Nahcıvan Seferi'ne katıldı ve sol kol komutanı olarak görev yaptı. 1555 yılında Amasya Antlaşması'nın imzalandığı sırada İkinci Vezirliğe yükseldi. 12 Temmuz 1561'de Dâmad Rüstem Paşa'nın ölümünün ardından Vezir-i Azamlık görevine getirildi.
Sadrazamlık dönemi boyunca dış politikada barışçıl ve temkinli bir siyaset izledi. 1562 yılında Avusturya ile sekiz yıl sürecek olan İstanbul Antlaşması'nı imzalayarak imparatorluğun batı sınırlarında uzun süreli bir istikrar sağladı. Denizlerde ise Malta Seferi'nin lojistik zorlukları nedeniyle bu harekâta karşı çıktı. 1563 yılındaki büyük İstanbul sel felaketinin ardından Mimar Sinan'ı görevlendirerek su yollarının ve Mağlova Kemeri'nin hızla onarılmasını sağladı. Görev süresi boyunca Edirne'deki Ali Paşa Çarşısı gibi önemli mimari eserleri devlete kazandırdı ve 28 Haziran 1565'teki vefatına kadar sadrazamlık makamını sürdürdü.
Değerlendirme
—Değerlendirme
Modern "Osmanlılar Ansiklopedisi"'nde Semiz Ali Paşa'yı şöyle değerlendirilmiştir:
Kaynaklarda kıvrak zekalı, siyaseti iyi bilen, güler yüzlü, nüktedan ve hoşsohbet biri olduğu belir(tilmiştir).
Latifeleri, güzel sözleri vardır. Nükte ve latifeleri İstanbul devlet ricali ve halk arasında gayet yaygınca bilinip kulaktan kulağa yayılmıştır. Hatta bazıları yazılmış latifenamelerde de yayınlanmıştır. Uzun boylu ve gayet şişman olduğu için kendisini çekecek at bulunmaz olması alaya alınmıştır. Bir fakir arzuhal verirken afyon kutusunu düşürünce "Efendi, kıblenümanız düştü, alınız" deyip, adam kutuyu alırken kapak açılıp afyonlar saçılınca "teşbih koptu, toplayınız" dediği bildirilir. Halka devlet nimetleri hakkında çok vaatlerde bulunması halk arasında bunlara "Ali Paşa vergisi" deyiminin kullanılmasına yol açmıştır. Devlet ilerigelenlerinin Semiz Ali Paşa'nin karşıtı olduğu Malta Şövalyelerine karşı deniz seferine çıkan donanmayı Yedikule önlerinde uğurladıktan sonra dönerken "Paşalarımız Malta kalesini helvadan sanıp yemek isterler" diye karşıtlarını tenkit etmiştir.
Semiz Ali Paşa · diğer bölümler
Üretimleri
Ebussuud Efendi, Mecmua-i Daavât adlı eserini Semiz Ali Paşa nâmına te'lîf etmiştir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Semiz Ali Paşa hayat hikâyesinde anıyor Pargalı İbrahim Paşa
“Babası Müslüman olmadan önce devşirme olarak 1520'li yıllarda İstanbul'a getirildi ve Pargalı İbrahim Paşa'nın kethüdâsı olan akrabası Çeşte Bâli'nin yardımıyla saraya girdi.”
-
Semiz Ali Paşa hayat hikâyesinde anıyor Rüstem Paşa
“12 Temmuz 1561'de Dâmad Rüstem Paşa'nın ölümünün ardından Vezir-i Azamlık görevine getirildi.”
-
Semiz Ali Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Sokollu Mehmed Paşa
“Semiz Ali Paşa'nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokollu, onun 1565'te ölmesiyle sadrazamlığa getirildi.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Semiz Ali Paşatr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKaynak hatası: Açılış <ref> etiketi hatalı biçimlendirilmiş veya hatalı bir ada sahip (Bkz: Kaynak gösterme)erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÖzen, Şükrü, "Ali Paşa (Semiz)", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.229-230 ISBN 975-08-0072-9erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAfyoncu, Erhan "Semiz Ali Paşa" (2009) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:36 Sayfa:495-496 İstanbul:TDV Yayınları. Online: 24 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.islamansiklopedisi.info · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSelaniki Mustafa Efendi (hzr. İpşirli. Mehmet, (1989) Tarih-i Selaniki (971 - 1003 /1563 - 1595) 2 cilt, İstanbul (1989). Ankara (1999):Türk Tarih Kurumu Yayınları.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBu konuşmanın gerçek olup olmadığı tartışmalıdır. Semiz Ali Paşa Malta Kuşatması'nin başarısız sonucunu görmeden ölmüştür. Böylece Selânikî'nin eserinin daha çekici olması için böyle bir konuşmayı uydurup Semiz Ali Paşa'...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıHaskan, Mehmet Nermi (2014) Eyüplü Meşhurlar İstanbul: Eyüp Belediyesi Yayınları, Cilt.2, s.42.,erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Semiz Ali Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
7 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.