Sabahat Filmer Ailesi ve gençliği, işgal yılları

Babası komutan Hüsamettin Bey, annesi Bergüzar Hanım'dır. Doğum tarihi hakkında kesin bilgi yoktur. 1898-1991 yıllarında yaşadığı sinema alanyazınında genel kabul gören bir bilgidir. 23. Tümen Kurmay Başkanı Hüsamettin Bey, Rus sınırında görev yaptığı günlerde vefat edince annesi Bergüzar Hanım, kızları Melahat, Sabahat ve Mübeccel ile İstanbul'a taşınmış ve Beşiktaş'ın Akaretler semtine yerleşmişti. Yaşadıkları ev, Mustafa Kemal Paşa'nın annesi Zübeyde Hanım'ın oturduğu evin hemen yanındaki evdir.

Sabahat Hanım, Şehzadebaşı’nda Numune mektebini bitirdi ve öğrenimine Darülmuallimat’ta devam etti. Halide Edip Hanım'ın öğrencisi oldu ve asistanlığını yaptı. Öğrencilik yıllarında Ordu Film Merkezi'nde staj yaptı. Merkez, o sırada savaş cephelerinde haber ve propaganda filmleri, İstanbul’da da uzun kurmaca filmler çekmekteydi. Sabahat Hanım bu filmlerin gösterilmesinde, sunumasında ve üretilmesinde katkı verdi. Anılarında, Mustafa Kemal Paşa'nın diğer askerlerle birlikte Ordu Film Merkezi’ne film seyretmeye geldiğini, onu ve diğer kadın arkadaşlarının millî mücadeledeki ve sinemacılıktaki rolünü takdir ettiğini aktarmıştır.

I. Dünya Savaşı sırasında Hilâl-i Ahmer'de hemşirelik yapan Sabahat Hanım, 1918'de Asri Kadınlar Cemiyeti'nin kurucularından birisi oldu. Ordu Film Merkezi, savaş gazilerine yardım eden cemiyetin bir buluşma yeri haline geldi. Kendi ifadesi ile "seküler bir Türk milliyetçisi ve Asrî Kadınlar Cemiyeti'nin girişken bir üyesi" olan Sabahat Hanım, cemiyetin diğer üyeleri ile birlikte İstanbul halkını, İzmir'i işgal eden İtilaf güçlerine karşı direnişe çağıran mitingler düzenledi, 20 Mayıs 1919 tarihinde ise Üsküdar’daki mitingde konuşmacı olarak yer aldı.

Darülmuallim'den mezun olduktan sonra Çanakkale’de açılan bir kız lisesine atandı. Ancak itilaf orduları Çanakkale’ye yaklaştığı ve yerli halkın şehri boşaltmasına karar verildiği için bu görevi çok kısa sürdü. Ordu Film Merkezi’nin stüdyosunda artık kısa filmlerin yanı sıra "mevzulu uzun filmlerin" çekileceğini öğrenince Sabahat Hanım film sektörüne geri döndü. 1919'da Binnaz ve Mürebbiye filmlerinin çekimine katkı verdi.

İstanbul mitinglerini kameraya çeken kameraya çeken Cemil Bey ile Binnaz ve Mürebbiye filmlerinin çekimi sırasında tanıştı. Aynı yıl "Kadın Kalbi" ve "Zehirli Kudret" adlı kısa hikayeleri yayımlandı. 1920 senesinde, kendisine yeniden Çanakkale’de öğretmenlik teklifi geldi ancak bu teklifi reddetti.

"Beraberce daha güçlü ve daha başarılı çalışacağına inandığı" Cemil Bey ile evlendi. 1923'te "İlham" adını verdiği oğlu doğdu. Millî Mücadele sırasında eşi Cemil Bey İzmit cephesine giderek Atatürk’ün başta Halide Edip olmak üzere gazeteci ve yazarlarla buluşmasını kayda aldı. Sabahat Hanım, Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin kazanılması ve İzmir’in kurtuluşunun ardından 1922'de propaganda filmlerinin yıkanması ve gösterimleri için İstanbul'da eşiyle birlikte çalıştı.