biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Reşit Paşa
Siyasetçi · 1868–1924

Reşit Paşa Sivas Kongresi

Reşit Paşa (Mehmet Reşit Paşa;[not2 1] 1868, Şam - 14 Nisan 1924), Türk siyasetçi.

Hayat çizgisi 4 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
186819001924
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Öğretmenlik Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Reşit Paşa (Mehmet Reşit Paşa;[not2 1] 1868, Şam - 14 Nisan 1924), Türk siyasetçi.

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında eğitimci, idareci, siyasetçi olarak önemli devlet hizmetlerinde bulundu. Özellikle Sivas valiliği sırasında Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu Hareketini başlatması ve Sivas Kongresi'ni toplaması sırasında önemli görevler üstlendi.

5. dönem Meclis-i Mebusan Ergani ve I. dönem TBMM Kozan milletvekilliği yapmıştır.

02

Sivas Kongresi

—Sivas Kongresi

Reşit Paşa Sivas valisi olarak atandığı sırada, III. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa Anadolu'da işgallere karşı kurtuluş mücadelesine girişmiş bulunuyordu. Göreve başladığında hükûmetin emirleri ile Mustafa Kemal Paşa taraftarı olanlar arasında kalan Reşit Paşa, uzun zaman iki taraf arasında denge politikası izlemeye gayret etti. Sivas Kongresi'nin hazırlık çalışmaları sırasında çalışmalara bizzat katılmasa da üzerindeki yetkiyi Millî Hareket adına toleranslı kullandı. Kongrenin hemen öncesinde çift taraflı idareden vazgeçmeyi seçerek vatana zararlı bir harekete yönlendirilmektense istifasına istedi.

Tüm engellemelere rağmen zamanında toplanan Sivas Kongresi'nin ardından, Reşit Paşa'ya emirleri yerine getirmeyip Sivas'ta kongre toplanmasına müsaade ettiği için görevden alındığı bildirildi. Ancak o, azli hakkındaki iradenin güvenilir bir Nazır tarafından kendisine gönderilmesini isteyerek hiçbir şey olmamış gibi görevine devam etmeye karar verdi. 14 Eylül 1919'da Musatafa Kemal Paşa'nın İstanbul ile her türlü haberleşmenin kesildiğini ilan etmesinden sonra Vali Reşit Paşa'nın Mustafa Kemal Paşa ilişkileri tam bir güven ortamına kavuştu. İstanbul'la haberleşmenin kesilmesinin ardından Reşit Paşa, Mustafa Kemal Paşa'nın emirlerini harfiyen uygulayarak Millî Mücadele safında hizmet verdi.

Bütün bu gelişmeler sonucunda Damat Ferit Paşa hükûmetinin istifa edip Ali Rıza Paşa hükûmetinin kurulmasının ardından bütün kolordu komutanları ve valiler, Mustafa Kemal Paşa'nın emri ile Dahiliye ve Harbiye Nezaretlerine topluca telgraf göndererek, Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eski görevine iadesini istediler. Zaten görevine devam etmekte olan Reşit Paşa Ekim 1919'da görevine iade edildi.

Vali Reşit Paşa'nın da fikrini alarak Ankara'ya taşınma kararı alan Heyet-i Temsiliye, 18 Aralık 1919'da Sivas'tan Ankara'ya doğru yola çıktı. Vali Reşit Paşa ile Mustafa Kemal Paşa, düzenli olarak haberleşmeye devam ettiler.

Bu dönemde Valinin eşi Melek Reşit Hanım, "Anadaolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti" adıyla bir dernek kurarak Millî mücadeleye katkı verdi.

Ankara'da 23 Nisan 1920'de açılan Büyük Millet Meclisinde Reşit Paşa Adana vilayetine bağlı Kozan ilçesinden mebus olarak seçtirildi. Ancak milletvekilliği ile memurluğun bir arada yürütülmesini yasaklayan kanunun çıkması üzerine henüz çalışmalara başlamadan milletvekilliğinden istifa etti. Sivas Valiliğine bir buçuk yıl kadar daha devam ettikten sonra sağlık sorunları nedeniyle iklimi daha yumuşak bir yere nakledilmesine karar verilen Reşit Paşa, 16 Ekim 1920'de ikinci kez Kastamonu valisi oldu.

Reşit Paşa · diğer bölümler

← Reşit Paşa profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1868

    Reşit Paşa (Mehmet Reşit Paşa;[not2 1] 1868, Şam - 14 Nisan 1924), Türk siyasetçi.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1888

    1888 yılında mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1889

    1889 yılında devlet hizmetine girdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1891

    1891'de Maarif Nezareti'nde görev yapmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1893

    Sırayla Siroz (Serez), Yanya Vilayeti ve Selanik İdadilerinde idarecilik ve öğretmenlik yaptıktan sonra 1893'te Trabzon İdadisi müdürü; 1894'te Selanik Vilayeti Maarif Müdürü oldu.

    Öğretmenlik tek kaynak
  6. 1904

    1904 yılında Maarif Müdürlüğünden ayrıldı ve Siroz Mutasarraflığına asaleten atandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1905

    Bu görevdeki başarıları nedeniyle 16 Eylül 1905 tarihinde rütbesi yükseltilen Reşit Bey, "Paşa" unvanı ile anılmaya başlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1908

    Meşrutiyet'in İlanı için Rumeli'de başlayan ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin körüklediği halk hareketleri sırasında 23 Temmuz 1908'de telgraf idaresini basan Siroz halkı tarafından "M.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1913

    14 Ağustos 1913'te Kastamonu Vilayet valisi oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1915

    Kastamonu ve çevresi için tehdit oluşturdukları gerekçesi ile vilayet dışına sevk edilmeleri uygun görülen azınlıkların sürülmelerinin gereksiz olduğunu belirten Reşit Paşa, emri yerine getirmediği gerekçesi ile 25 Ağustos 1915'te görevinden azledildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1919

    Mebusan Meclisinin dağıtılmasından sonra 12 Mayıs 1919'da Sivas Vilayetine vali olarak atandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1920

    Ankara'da 23 Nisan 1920'de açılan Büyük Millet Meclisinde Reşit Paşa Adana vilayetine bağlı Kozan ilçesinden mebus olarak seçtirildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1921

    3 Ağustos 1921'de emekli oldu ve İstanbul'un işgalden kurtarılmasından sonra ailesi ile İstanbul'a yerleşti.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1924

    14 Nisan 1924'te İstanbul'da öldü.

    Miras tek kaynak
  15. 1939

    Sivas valiliği dönemine ait hatıraları 1939 yılında kitap olarak yayımlanmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Reşit Paşa Ayşe Kulin Enver Duran Abdülmecid Ahmed Vefik Paşa Dâmad Mehmed Ali Paşa Baykan Sezer Yusuf Kâmil Paşa Nurettin Topçu
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Ayşe Kulin

    “Babası inşaat mühendisi ve bürokrat Muhittin Kulin; annesi, Osmanlı nazırlarından Çerkes Ahmet Reşit Paşa'nın (Yediç) kızı Leman Hanım ve Doktor Mahir Bey'in kızları Hatice Sitare...”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Enver Duran

    “Duran 1951–1956 yılları arasında Bursa Reşit Paşa İlkokulu'nda, 1956–1960 yılları arasında Bursa Osmangazi Ortaokulu'nda, 1960-63 yıllarında Bursa Erkek Lisesi'nde eğitim gördükten...”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Abdülmecid

    “Londra ve Paris'te, Osmanlı devletindeki ıslahat hazırlıkları konusunda görüşmelerde bulunan hariciye nazırı Mustafa Reşit Paşa, bir ıslahat programının gerekliliğine padişahı inan...”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Ahmed Vefik Paşa

    “Babası, Paris’e elçi olarak atanan Mustafa Reşit Paşa’nın tercümanlığını yapmaktaydı.”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Dâmad Mehmed Ali Paşa

    “Sadrazamlığa Giritli Mustafa Naili Paşa, Hariciye Nazırlığına da Koca Mustafa Reşit Paşa atandı.”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Baykan Sezer

    “İlkokulu İstanbul Büyük Reşit Paşa İlkokulu’nda okudu.”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Yusuf Kâmil Paşa

    “Sürgündeki üçüncü ayın sonunda sadrazam Mustafa Reşit Paşa'ya bir dilekçe göndererek durumunu aktardı.”

  • Reşit Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Nurettin Topçu

    “Burayı bitirdikten sonra Büyük Reşit Paşa Numune Mektebi'ne verilir.”

05

Kaynaklar

4kaynak kaydı
4farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Reşit Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Şahin, Enis; Gemici, Filiz. "Milli Mücadele'de Bir Vali: Sivas alisi Mehmet Reşit Paşa (1868*1924)". Akademik İncelemeler, Cilt: 2, Sayı:2, Yıl:2007. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım...
    arşiv · dergipark.ulakbim.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "TBMM Albümü". tbmm.gov.tr. 31 Ekim 2012. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2012.
    tbmm.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yularkıran, Cevdet R". 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2017.
    worldcat.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Reşit Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    4 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Murat Gök

Hukukçu, özel Yetkili Cumhuriyet Savcısı · 1972–2013

aynı alan · kültür & sanat

Fehmi Sağlamer

İş insanı ve Samsunspor eski başkanı · 1927–2008

aynı alan · kültür & sanat

Muammer Alıcı

Siyasetçi ve avukat · d. 1938

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →