biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Yusuf Kâmil Paşa
Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapmış Türk devlet adamı · 1808–1876

Yusuf Kâmil Paşa

Yusuf Kâmil Paşa (Osmanlıca: يوسف كامل پاشا) (d. 1808, Arapgir, Malatya - ö. 10 Ekim 1876, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapmış Türk devlet adamı.

Hayat çizgisi 4 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
180818401876
Önemli eserler Miras Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Yusuf Kâmil Paşa (Osmanlıca: يوسف كامل پاشا) (d. 1808, Arapgir, Malatya - ö. 10 Ekim 1876, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapmış Türk devlet adamı.

Sultan Abdülaziz devrinde 5 Ocak 1863 - 1 Haziran 1863 tarihleri arasında dört ay yirmi yedi gün sadrazamlık yapmıştır.

Türk edebiyatının ilk tercüme romanı olarak bilinen François Fenelon'un Telemaque başlıklı eserini çevirmesi nedeniyle Türk edebiyat tarihinde kendisinden söz edilenler arasında yer alır.

Gençliğinde Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın emrinde çalışmış; paşanın kızlarından Zeynep Hanım ile evlenmiştir. Eşi ile birlikte yaptırdıkları hayır eserleri ile anılır. Bugün Zeynep Kamil Hastanesi adıyla İstanbul'da hizmet vermeye devam eden hastane, vakfettikleri eserler arasında en bilinenidir. Çanakkale Savaşı deniz harekâtları sırasında Çanakkale Boğazını savunan Arapgirli Cevat Çobanlı Paşa ile akrabadır.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1808

    1808, Arapgir, Malatya - ö.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1829

    1829'da tahsilini tamamladıktan sonra Dîvân-ı Hümâyûn kaleminde dört yıl çalıştı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1833

    1833'te Mısır'a gitti.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1845

    1845'te Mehmet Ali Paşa onu bir görevle İstanbul'a gönderdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1849

    1849'da Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın vefatı üzerine yerine geçen Abbas Hilmi Paşa tarafından Sudan'da bir göreve tayin edildi.

    Miras tek kaynak
  6. 1853

    1853'te kısa bir süre Ticâret Nâzırlığında bulundu.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1854

    1854'te ikinci defâ Ticâret Nâzırlığına getirilen Kâmil Paşa, aynı yıl Meclis-i Âlî-i Tanzimat başkanı oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1857

    1857'de tekrar Meclis-i Vâlâ başkanlığına getirildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1862

    Bunların başında, hanımı ile birlikte yaptırdıkları, Üsküdar'daki Zeynep Kâmil Hastanesi (1862) ve Zeynep Kamil İlk Öğretim Okulu (1878) gelmektedir.

    Eğitim tek kaynak
  10. 1863

    Sultan Abdülaziz devrinde 5 Ocak 1863 - 1 Haziran 1863 tarihleri arasında dört ay yirmi yedi gün sadrazamlık yapmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1869

    1869'da Mithat Paşa'nın yerine Şura-yı Devlet başkanlığına getirildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1875

    Hastalığı sebebiyle 1875'te bu vazifeden ayrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1876

    10 Ekim 1876, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapmış Türk devlet adamı.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Ailesi ve gençliği

1808 yılında Arapgir'de dünyaya geldi. Akkoyunlu Hanedanı'nın Gökbeyi Sülalesi'ne mensuptur. Küçük yaşta babasını kaybettiği için amcası Vezir Gümrükçü Osman Paşa himayesinde yetiştirdi. Amcası ile birlikte İstanbul'a gitti ve orada eğitim gördü. 1829'da tahsilini tamamladıktan sonra Dîvân-ı Hümâyûn kaleminde dört yıl çalıştı.

02Mısır yılları

1833'te Mısır'a gitti. Bir rivayete göre Mısır'a gidiş nedeni, gördüğü bir rüyadan sonra talihinin kendisini orada karşılayacağına inanmasıdır. Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın hizmetinde bulundu ve kızı Zeynep Sultan'la evlendi. Bu evlilik, Mısır sarayının tepkisini çekti.

1845'te Mehmet Ali Paşa onu bir görevle İstanbul'a gönderdi. II. Mahmut'un kızı, Adile Sultan ile Kaptan-ı Derya Mehmet Ali Paşa'nın düğününde Mısır valisinin tebriklerini ve hediyelerini Osmanlı padişahı Sultan Abdülmecit'e sundu. Padişah, Yusuf Kamil Bey'e mîr-i mîrânlık unvanı verdi.

1849'da Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın vefatı üzerine yerine geçen Abbas Hilmi Paşa tarafından Sudan'da bir göreve tayin edildi. Bu görevi kabul etmeyince Asvan'a sürgün edildi. Hapsedilerek Zeynep Hanım'dan boşanmaya ve Mısır'daki mallarından vazgeçmeye zorlandı. Sürgündeki üçüncü ayın sonunda sadrazam Mustafa Reşit Paşa'ya bir dilekçe göndererek durumunu aktardı. Padişah Abdülmecit'in fermanıyla hapisten çıkıp İstanbul'a gidebildi. Reşit Paşa'nın ve Sultan'ın girişimleri sonucu eşi Zeynep Hanım ile İstanbul'da buluşabildi.

03Osmanlı Devleti'ndeki hizmetleri

Adliye işlerini yürütmek için kurulan Meclis-i Vâlâ'ya üye tayin edildi ve ardından bu görevine ilave olarak eğitim işleri ile ilgilenen Meclis-i Maarif-i Umumiye üyeliğine getirildi. Bu arada Encümen-i Daniş'in dahili üyeleri arasında girdi. 1853'te kısa bir süre Ticâret Nâzırlığında bulundu. 1854'te ikinci defâ Ticâret Nâzırlığına getirilen Kâmil Paşa, aynı yıl Meclis-i Âlî-i Tanzimat başkanı oldu. Bir ay sonra Meclis-i Vâlâ-yı Âhkâm-ı Adliyye başkanlığına getirildi.

Süveyş Kanalı imtiyazının Fransızlara verilmesinin Mısır'a yabancı müdahalesini arttıracağı düşüncesindeki Paşa, konağında yapılan bir Meclis-i Vükela toplantısında alınan kararla, imtiyazın iptali için kayınbiraderi olan Mısır valisi Said Paşa'ya bir mektup yazdı. Mektup Fransız elçisinin eline geçince Reşit Paşa sadrazamlıktan, Yusuf Kamil Paşa Meclis-i Vâlâ-yı Âhkâm-ı Adliyye başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı.

1857'de tekrar Meclis-i Vâlâ başkanlığına getirildi. İki yıl bu vazifeyi yürüten Kâmil Paşa, istifa edip Mısır'a gitti. Abdülaziz padişah olduktan sonra yeniden İstanbul'a geldi.

04Sadrazamlığı

Suriye'de bulunan Keçecizâde Fuât Paşa sadrazamlığa getirilince sadrazam kaymakam oldu ve bu dönemde ortaya çıkan mali krizi, kendi hazinesinden bir miktar altını piyasaya sürerek önledi. Fuat Paşa'nın 1863'teki istifasından sonra padişah Sultan Abdülaziz'den devlet işlerine fazla müdahale etmemesi konusunda güvence alan Yusuf Kâmil Bey sadrazamlığa getirildi. Âli Paşa'nın hariciye nazırlığında kalmasını sağladı, Ali Fuat Paşa'yı kendisinden boşalan Meclis-i Vâlâ başkanlığına getirdi.

Sadrazamlığı döneminde padişahın Mısır seyahatine çıkmasını sağlaması devrinin önemli olaylarındandır. Mısır'ın Osmanlı Devleti'ne bağlılığını arttırmaya amaçlayan bu seyahate Fuat Paşa ile birlikte çıkan Abdülaziz, dönüşünde onu sadrazamlığa getirmiş, Yusuf Kamil Paşa ise tekrar Meclis-i Ahkâm-ı Adliye başkanlığına getirilmiştir.

05Son yılları

1869'da Mithat Paşa'nın yerine Şura-yı Devlet başkanlığına getirildi. 27 Şubat 1869-21 Ekim 1871, 4 Ağustos 1872-21 Ağustos 1875 ve 31 Mart 1876-5 Haziran 1876 tarihlerinde 3 kez Şura-yı Devlet başkanlığı yaptı. Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliye Nâzırlığı vazifesini de üstlendi. Hastalığı sebebiyle 1875'te bu vazifeden ayrıldı.

Sultan Abdülaziz'in 30 Mayıs 1876 Darbesi ile tahttan indirilerek öldürülmesine çok üzülen Kâmil Paşa, aynı sene İstanbul'da vefât etti. İstanbul'un Üsküdar ilçesinde yaptırdığı hastanenin bahçesindeki türbesine defnedildi.

06Mirası

İstanbul'da birçok hayır ve hasenâtı vardır. Bunların başında, hanımı ile birlikte yaptırdıkları, Üsküdar'daki Zeynep Kâmil Hastanesi (1862) ve Zeynep Kamil İlk Öğretim Okulu (1878) gelmektedir. Kendi özel mülklerinde hastalara ücretsiz hizmet vermek üzere yaptırdıkları hastanenin bulunduğu semte de Kamil Paşa ve eşinin adından dolayı Zeynep Kamil adı verilmiştir. Çift, ayrıca Elazığ'da kütüphaneli bir medrese, İstanbul'da Bebek semtinden Zincirlikuyu'ya kadar şose bir yol yaptırmış; Gülhane'deki bugün var olmayan Beşir Ağa Camisi'ni imâr ettirmiş, Yakacık memba suyunu Kartal'a getirtmiş birçok çeşme ve tarihî yapıyı ihya ettirmiştir. Vezneciler'de uzun zaman İstanbul Üniversitesi'nin Fen ve Edebiyat Fakültesi olarak kullanıldıktan sonra yanan meşhur konak da Yusuf Kâmil Paşa ile Zeynep Hanım'ın ülkeye bağışı idi (Günümüzde yerinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bulunur).

Kadıköy'ün Moda semtinde bir sokağa (Barış Manço'nun evinin bulunduğu sokak) Yusuf Kâmil Paşa ismi verilmiştir.

07Edebî çalışmaları

Arapça, Farsça, Fransızca bilen Yusuf Kamil Paşa, François de la Monthe Fénelon'un Les Adventures de Telemaque başlıklı Fransızca eserini Arapça tercümesinden Türkçeye tercüme etti ve 1862'de Tercüme-i Telemak başlığıyla yayımlndı. Kâmil Paşa'nın şiirleri ve münşeâtı (nesir-mektuplar) da mevcuttur.

04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Yusuf Kâmil Paşa Kâmil Paşa Mehmet Al Reşit Paşa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Yusuf Kâmil Paşa hayat hikâyesinde anıyor Kâmil Paşa

    “Yusuf Kâmil Paşa (Osmanlıca: يوسف كامل پاشا) (d.”

  • Yusuf Kâmil Paşa hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al

    “Gençliğinde Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın emrinde çalışmış; paşanın kızlarından Zeynep Hanım ile evlenmiştir.”

  • Yusuf Kâmil Paşa hayat hikâyesinde anıyor Reşit Paşa

    “Sürgündeki üçüncü ayın sonunda sadrazam Mustafa Reşit Paşa'ya bir dilekçe göndererek durumunu aktardı.”

05

Kaynaklar

4kaynak kaydı
4farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
13zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Yusuf Kâmil Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "KÂMİL PAŞA, Yûsuf". 4 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2024. Arapkir’de doğdu. Babası Gökbeyi hânedanından İsmâil Beyzâde Mehmed Bey’dir.
    islamansiklopedisi.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İskender Pala, Yusuf ile Züleyha, Zeynep ile Kamil, Zaman gazetesi, 16.10.2007, Erişim tarihi:02.10.2013 5 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
    zaman.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yusuf Kamil Paşa Kimdir, Hayatı, Eserleri Hakkında Bilgi, Filozof.net (TDV İslam Ansiklopedisi) Erişim tarihi:02.10.2013". 5 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2013.
    filozof.net · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Yusuf Kâmil Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    4 kaynak ve 13 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Akın Sinan Dağdelen

Futbol Sporcusu · d. 1977

aynı alan · kültür & sanat

Serdar Mutta

Kamu hukuku · d. 1974

aynı alan · kültür & sanat

Altay Nazif Dağdelen

Futbol · Kaleci · d. 1970

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →