Osmanlı İmparatorluğu'nun dış ilişkileri Batı'da Türk imajı (Türkokratia) ve diplomatik ilişkiler

Yunan tarih yazımında Osmanlı egemenliği altındaki dönem, Türkokratia (Yunanca: Τουρκοκρατία, Türkçe: Türk yönetimi) olarak adlandırılır. Bu kavram, yalnızca siyasal bir dönem tanımı olmaktan öte, Batı dünyasının Osmanlı'ya ve Türk kimliğine yönelik algısının da bir yansıması hâline gelmiştir. Avrupa tarihçiliğinde, özellikle 15. ve 17. yüzyıllar arasında Osmanlı İmparatorluğu "Doğu tehdidi" veya "İslâmın askeri yüzü" olarak tasvir edilmiştir. Buna karşın modern tarihçiler (örneğin İlber Ortaylı, Halil İnalcık) Türkokratia kavramının aynı zamanda Batı'nın Osmanlı'daki idari düzen, hoşgörü ve kurumlaşma düzeyine duyduğu hayranlığı da yansıttığını belirtir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa ile diplomatik ilişkileri, 16. yüzyıldan itibaren karşılıklı çıkar temelli bir yapıya kavuşmuştur. Bu dönemde, Habsburg İmparatorluğu'nun Avrupa’daki gücüne karşı Fransa Kralı I. François ile Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman) arasında 1536 yılında imzalanan Osmanlı-Fransa ittifakı, Avrupa siyasetinde köklü bir dönüşüm yaratmıştır. Bu ittifak ile birlikte Osmanlı donanması, 1543-1544 yıllarında Toulon Limanı'nda kışlamış; bu olay, Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa güç dengelerinde belirleyici bir aktör olarak kabul edilmesini sağlamıştır.

Avrupa'daki Osmanlı imajı, hem korku hem de saygı unsurlarını içinde barındırıyordu. Batı'da Osmanlı; askeri disiplini, merkezi bürokrasisi, vergi sistemi ve donanma gücüyle "Doğulu despotizm" kalıplarını kıran bir devlet olarak anılırken, aynı zamanda Katolik Avrupa için sürekli bir tehdit olarak algılanmıştır. Ancak özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda, Osmanlı elçilerinin Avrupa saraylarında bulunması, Lale Devri ile birlikte Batı modasının İstanbul'a girişi, karşılıklı diplomatik temsilciliklerin kurulması gibi gelişmeler iki dünya arasındaki algı farkını önemli ölçüde azaltmıştır.

Türkokratia kavramı, bu bağlamda yalnızca Yunan halkının Osmanlı yönetimi altındaki tarihsel hafızasını değil, aynı zamanda Batı Avrupa'nın Osmanlı İmparatorluğu'nu "öteki" olarak tanımlama biçimini de ifade eder. Bu dönemin hem ideolojik hem de diplomatik etkileri, Doğu Sorunu'nun ortaya çıkışına ve 19. yüzyıl Avrupa diplomasisinin şekillenmesine kadar uzanmıştır.