biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Orhan Kemal
Yazar ve Oyun Yazarı · 1914–1970

Orhan Kemal İstanbul yılları

Bilinen diğer adları: Golcü Raşit

Orhan Kemal (Mehmet Raşit Öğütçü), Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi akımının en önemli temsilcilerinden biridir. Çukurova'nın tarım ve fabrika işçilerini, İstanbul'un kenar mahallelerindeki küçük insanların yaşam mücadelesini yalın ve aydınlık bir gerçekçil...

Hayat çizgisi 9 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1953–1970
191419401970
Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmet Raşit Öğütçü, yazar olarak Orhan Kemal (15 Eylül 1914, Adana, Osmanlı İmparatorluğu - 2 Haziran 1970, Sofya, Bulgaristan Halk Cumhuriyeti), aydınlık gerçekçi Türk roman ve oyun yazarıdır.

Adı, Türk edebiyatının büyük ustaları arasında anılan yazar; roman, öykü, oyun, şiir gibi farklı tarzlarda birçok esere imza atmış olsa da daha çok romancılık yönü ile tanınmıştır. İlk öykü kitabı Ekmek Kavgası (1949) ve Küçük Adamın Notları başlığı altında yayımladığı öz yaşam öyküsü roman dizisiyle yaygın bir üne kavuştu. Edebi hayatı 1960'lı yıllarda zirveye ulaştı. Adana'da toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul'daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini eserlerine yansıttı. Murtaza, Hanımın Çiftliği, 72. Koğuş adlı eserleri başyapıtlarındandır. Adanaspor'da futbol oynamıştır. Golcü Raşit olarak bilinmektedir.

02

İstanbul yılları

—İstanbul yılları

1949'da babasını kaybetti ve aynı yıl doğan çocuğuna babasının adını verdi ve doğumdan sonra ailesiyle İstanbul'a yerleşti. Hayatının geri kalanında geçimini kitap, makale, film senaryosu yazarak sağladı. 17 Nisan 1951 tarihinde taşındığı İstanbul'da 1954-1966 yılları arasında Cibali semtindeki Orhan Kemal Sokağı'nda 14 numaralı evde kalmıştır. 1952'de yayımladığı Murtaza ve Cemile romanları ile edebiyatçı olarak ünü yayıldı. 1954 yılında Bereketli Topraklar Üzerinde adlı romanı ile topraksız tarım işçilerinin dramını edebiyat dünyasına taşıdı. Aynı yıl 72. Koğuş’u yazmaya başladı. 1957'de dördüncü çocuğu Işık doğdu.

1958'de Sait Faik Hikâye Armağanı'nı Kardeş Payı adlı öyküsü ile aldı. Sinema senaryoları yazsa da çoğu sansürden geri dönmekteydi. O da senaryoları İlhan F. Demir, Yıldız Okur imzalarıyla kaleme aldı. 1964'te Devlet Kuşu romanına dayanılarak uyarlanan İspinozlar oyunu ile ilk kez tiyatroya adım attı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelenen oyun iki buçuk ay sonra bilinmeyen bir nedenle kaldırıldı. 1965 yılında "Nâzım Hikmet’le 3,5 Yıl" adlı anı kitabını yayımladı. Aynı yıl yayımlanan Bir Filiz Vardı adlı romanı ile otobiyografik romana döndü. 1960 yılında tanışıp duygusal bir ilişkiye girdiği ancak ilişkilerinin ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra ayrılmak zorunda kaldığı son aşkını anlattı.

1966'da "hücre çalışması ve komünizm propagandası" yaptıkları gerekçesi ile iki arkadaşı ile birlikte tutuklandı. "Suç teşkil eden bir cihet bulunmadığı" yolundaki bilirkişi raporu üzerine bir ay sonra serbest bırakıldı.

Kimi romanlarını oyun olarak tekrar kaleme alan yazar, 1967'de 72. Koğuş romanını oyunlaştırdı. Eser, Ankara Sanat Tiyatrosu tarafından sahnelendi. Orhan Kemal, bu oyunu ile Ankara Sanat Sevenler Derneği tarafından en iyi oyun yazarı seçildi. 1969'da Türk Dil Kurumu Ödülü'nü ve Sait Faik Hikâye Armağanı'nı Önce Ekmek adlı kitabı ile aldı.

Bulgar Yazarlar Birliği'nin çağrısı üzerine 1970 yılında Sofya'ya gitti. Asıl amacı babaannesinin soyunun bulunduğu yerleri gezip not almak ve "93'ten Bu Yana" adıyla ailesinin hikâyesini yazmaktı. Ancak bu isteğini gerçekleştiremedi. Geçirdiği bir beyin kanaması nedeniyle tedavi görmekte olduğu hastanede 2 Haziran 1970'te öldü. Cenazesi özel bir araba konvoyuyla birlikte 5 Haziran 1970'te yurda getirildi; Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.Cenaze törenine Edip Cansever, Adnan Özyalçıner, Melih Cevdet ve Haldun Taner gibi isimler katıldı.

Anısını yaşatmak için İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde, Cihangir semtinde Orhan Kemal Müzesi açıldı. 1972'den bu yana adına bir roman yarışması (Orhan Kemal Roman Armağanı) düzenlenmektedir. Ayrıca Fatih Ordu Caddesi üzerinde bulunan İl Halk Kütüphanesi'ne adı verilmiştir.

Orhan Kemal · diğer bölümler

← Orhan Kemal profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1914

    Mehmet Raşit Öğütçü, yazar olarak Orhan Kemal (15 Eylül 1914, Adana, Osmanlı İmparatorluğu - 2 Haziran 1970, Sofya, Bulgaristan Halk Cumhuriyeti), aydınlık gerçekçi Türk roman ve oyun yazarıdır.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1923

    Ankara'ya taşınan aile, 1923'te Adana'ya döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1930

    1930'da Adana'da Ahali Cumhuriyet Fırkası’nı kuran Abdülkadir Bey, Ahali adlı gazeteyi çıkardı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1931

    1931'de bütün aile Beyrut'a yerleşti.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1937

    1937'de çırçır fabrikasında (Millî Mensucat) bir işçi olan Nuriye ile evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1938

    1938'de askerliğini yapmak üzere Niğde'ye gitti.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1939

    Babası Abdülkadir Kemali Bey, sekiz yıllık sürgünün ardından 1939 yılında Adana'ya döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1940

    1940'ta, Bursa Cezaevi'nde ünlü şair Nazım Hikmet ile tanıştı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1943

    Orhan Kemal ismini ilk kez 1943'te İkdam gazetesinde "Asma Çubuğu" öyküsünde kullandı.

    İlk üretimler tek kaynak
  10. 1944

    1944'te doğan oğluna Nazım adını verdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1945

    Hapse girmesi nedeniyle tamamlayamadığı 35 günlük askerlik hizmetini tamamlamak üzere 1945 yazında askere çağrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1948

    İlk öykü kitabı Duygu 1948, ilk romanı Baba Evi 1949 yılında yayımlandı.

    İlk üretimler tek kaynak
  13. 1949

    İlk öykü kitabı Ekmek Kavgası (1949) ve Küçük Adamın Notları başlığı altında yayımladığı öz yaşam öyküsü roman dizisiyle yaygın bir üne kavuştu.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1951

    17 Nisan 1951 tarihinde taşındığı İstanbul'da 1954-1966 yılları arasında Cibali semtindeki Orhan Kemal Sokağı'nda 14 numaralı evde kalmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 1952

    1952'de yayımladığı Murtaza ve Cemile romanları ile edebiyatçı olarak ünü yayıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

Hakkında yazılanlar

1949Ekmek Kavgası - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-409-9)
1951Sarhoşlar - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-433-4)
1952Çamaşırcının Kızı - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-434-1)
1954Koğuş - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-408-2)
1954Grev - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-410-5)
1956Arka Sokak - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-416-7)
1957Kardeş Payı - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-432-7)
1957Babil Kulesi - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-436-5)
1963Dünya'da Harp Vardı - İlk baskı: Ataç Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-435-8)
1963Mahalle Kavgası - İlk baskı: Ataç Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-467-9)
1966İşsiz - İlk baskı: Tekin Yayınevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-469-3)
1968Önce Ekmek - İlk baskı: Cem Yayınevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-468-6)
1971Küçükler ve Büyükler (ölümünden sonra) - İlk baskı: Bilgi Yayınevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-470-9)
1974Yağmur Yüklü Bulutlar - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-536-2)
1974Kırmızı Küpeler - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-537-9)
1975Oyuncu Kadın - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-538-6)
1976Serseri Milyoner / İki Damla Gözyaşı - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-550-8)
1976Arslan Tomson - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-553-9)
1979İnci’nin Maceraları - (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-555-3)
1949Baba Evi - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-385-6)
1950Avare Yıllar - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-386-3)
1952Cemile - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-387-0)
1952Murtaza - İlk baskı: Varlık Yayınları. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-407-5)
1954Bereketli Topraklar Üzerinde - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-411-2)
1957Suçlu - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-390-0)
1958Devlet Kuşu - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-391-7)
1958Dünya Evi - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-394-8)
1958Vukuat Var - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-392-4)
1959Gavurun Kızı - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-389-4)
1960El Kızı - İlk baskı: Remzi Kitabevi. (Güncel baskı: Everest Yayınları, ISBN 978-975-289-412-9)
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Orhan Kemal Haldun Taner Ahmet Soner Erkan Yücel Lale Mansur Orhan Pamuk Selim İleri Seray Şahiner Serkan Keskin
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Orhan Kemal hayat hikâyesinde anıyor Haldun Taner

    “Cenazesi özel bir araba konvoyuyla birlikte 5 Haziran 1970'te yurda getirildi; Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.Cenaze törenine Edip Cansever, Adnan Özyalçıner, Melih Cevdet ve...”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Soner

    “Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali - Orhan Kemal Emek Ödülü”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Erkan Yücel

    “Koğuş, Orhan Kemal - Ankara Sanat Tiyatrosu, 1966 • Alice Harikalar Diyarında, Lewis Carrol - Ankara Sanat Tiyatrosu, 1966 • Durdurun Dünyayı İnecek Var, Anthony Newley ve Leslie B...”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Lale Mansur

    “İlk filminin ardından Ersin Pertan’ın yönettiği ve bir Orhan Kemal uyarlaması olan ‘Tersine Dünya’ (1993), Şerif Gören’in ‘Amerikalı’ (1993), Ömer Kavur’un ‘Buluşma’ (1995), ‘Karşı...”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Orhan Pamuk

    “1983 yılında bu kitapla Orhan Kemal Roman Armağanı'na layık görüldü.”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Selim İleri

    “Nahid Sırrı Örik'in Kıskanmak (1946) adlı romanından yola çıkarak yazdığı Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver 1997'de yayımlanırken 1999'da Ada, Her Yalnızlık Gibi, 2000...”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Seray Şahiner

    “Yunus Nadi Öykü Ödülü ve Orhan Kemal Roman Armağanı gibi prestijli ödüllerin sahibi olan Şahiner'in birçok eseri tiyatroya da uyarlanmıştır.”

  • Orhan Kemal kendi hikâyesinde anılıyor Serkan Keskin

    “Tiyatroda ise, William Shakespeare, Moliere, Bertolt Brecht, Max Frisch ve Abel Gonzales Melo gibi dünya tiyatro edebiyatının ve Orhan Kemal, Turgut Özakman, Sait Faik, Güngör Dilm...”

06

Kaynaklar

9kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Orhan Kemal
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yazar Orhan Kemal Web Sitesi". 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2021.
    arşiv · www.orhankemal.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Arşivlenmiş kopya". 25 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2020.
    arşiv · marksist.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tanrıyar, Elif. "Edebiyatımızın 'ekmek kadar sıcak' yürekli kalemi Orhan Kemal". milliyetsanat.com. Milliyet Kitap, Ekim 2014. 5 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2016.
    arşiv · milliyetsanat.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Pıtır, Zeynep. "Orhan Kemal'in eserlerinde folklorik unsurlar". Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek lisans tezi 2012. 5 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2016.
    arşiv · tez.yok.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Eyigün, Rahşan Yıldız. "Orhan Kemal'in Hayatı, Eserleri ve Orhan Kemal Uyarlamalarının Türk Sinemasındaki Yeri". tez.yok.gov.tr. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi, 2006....
    arşiv · tez.yok.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Öğütçü, Işık (5 Haziran 2020). "Orhan Kemal'in ölüm haberini kim verdi?". edebiyathaber.net. 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
    edebiyathaber.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Yalçın, Soner. "Sessizlerin Sesi 100 Yaşında: Orhan Kemal". sozcu.com.tr/. Sözcü gazetesi 28 Eylül 2014. 1 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2016.
    arşiv · sozcu.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "46 yıl önce aramızdan ayrılan Orhan Kemal romanlarında, öykülerinde işçileri, köylüleri yani emekçileri konu ediyordu". duzgunhaber.com.tr. duzgunhaber.com.tr sitesi 2 Haziran 2016. 5 Haziran 2016 tarihinde kaynağından...
    duzgunhaber.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Orhan Kemal” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    9 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Aydınlı Visali

Divan Şairi / Saray Hocası

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Ebüssüreyya Sami

Yazar, gazeteci

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Revani (İlyas Şüca)

Divan Şairi · 1457–1524

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →