Selim İleri, Türk edebiyatı ve sinemasının en üretken, duyarlı ve özgün kalemlerinden biridir. Eserlerinde bireyin yalnızlığını, geçmişe duyulan özlemi ve İstanbul'un kaybolan kültürünü melankolik bir dille işleyen yazar, hem ödüllü romanları hem de Türk sinemasına yön veren kült senaryolarıyla tanı...

Selim İleri ne zaman ve nerede doğdu?

Selim İleri, 30 Nisan 1949 tarihinde dünyaya gelmiştir.

Selim İleri ne zaman ve nerede vefat etti?

Selim İleri, 8 Ocak 2025 tarihinde vefat etmiştir.

Selim İleri hangi alanda tanınır ve mesleği nedir?

Selim İleri, Yazar, senarist ve Eleştirmen olarak tanınmaktadır. Sinema & TV alanında önemli çalışmalara imza atmıştır.

Selim İleri kimdir? Hayatı ve biyografisi

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Ali Selim İleri (30 Nisan 1949, İstanbul - 8 Ocak 2025, İstanbul), Türk yazar, senarist, eleştirmen.

Kadıköy'de doğan yazar, adını I. Selim'den aldı. Lise öğretmenleri Vedat Günyol ve Rauf Mutluay'ın etkisiyle edebiyata yöneldi. Lise ikinci sınıftayken Peride Celal'in Dar Yol (1949) romanından esinlenerek yazdığı Unutulmak adlı romanının yayımlanması için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildi. 1967'de "Savaş Çiçekleri" adında bir öyküsü Yeni Ufuklar adlı dergide yayımlandı. 1968'da Günyol'un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. 1970'lerin başında tanıştığı Halit Refiğ'in etkisiyle senaryo yazmaya başladı. 1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı. 1973'te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı. Dostlukların Son Günü adlı öykü kitabıyla 1975'te yayımlanmasının ardından 1976'da Sait Faik Öykü Ödülü'nü kazandı. 2025 yılına kadar çeşitli türlerde birçok eser verdi.

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

1949

Doğum ve Erken Yıllar

1949 yılında dünyaya geldi.

Eğitim tek kaynak
1953

1953'te konuk profesör olarak Almanya'ya giden babası ailesini yanında götürdü.

Öğretmenlik tek kaynak
1955

1955'te Cihangir İlkokulu'nda birinci sınıfı okudu.

Eğitim tek kaynak
1960

1960'ta ortaokul eğitimini Galatasaray Lisesi'nde yatılı olarak aldı.

Eğitim tek kaynak
1963

Kitap, Peride Celal'in Gecenin Ucundaki Işık (1963) romanının etkisi altındadır.

Önemli eserler tek kaynak
1967

1967'de "Savaş Çiçekleri" adında bir öyküsü Yeni Ufuklar adlı dergide yayımlandı.

Önemli eserler tek kaynak
1968

1968'da Günyol'un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti.

Önemli eserler tek kaynak
1970

1970'lerin başında tanıştığı Halit Refiğ'in etkisiyle senaryo yazmaya başladı.

İlk üretimler tek kaynak
1971

1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı.

İlk üretimler tek kaynak
1972

Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne başladı fakat 1972'de fakülteyi yarıda bıraktı.

Eğitim tek kaynak
1973

1973'te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı.

İlk üretimler tek kaynak
1975

Dostlukların Son Günü adlı öykü kitabıyla 1975'te yayımlanmasının ardından 1976'da Sait Faik Öykü Ödülü'nü kazandı.

Önemli eserler tek kaynak
1977

1977'de Türk Dil Kurumu Roman Ödülü kazandı.

Önemli eserler tek kaynak
1980

1980'de Bir Denizin Eteklerinde öykü kitabıyla 1983'te ilk uzun öyküsü Son Yaz Akşamı yayımlandı.

İlk üretimler tek kaynak
1981

1981'de yazdığı Kırık Bir Aşk Hikâyesi senaryonun filme çevrilmesiyle 1982'de Sinema Yazarlar Birliği tarafından yılın en iyi senaryosu ödülüne layık görüldü.

Önemli eserler tek kaynak

Hayat hikâyesi

01Hayatı

Selim İleri, 30 Nisan 1949'da İstanbul'un Kadıköy ilçesinde doğdu. "Selim" ismini Yavuz Sultan Selim'e ithafen ablası Meral İleri koydu. Babası yüksek makine mühendisi Hasan Hilmi İleri, annesi ise ev hanımı Süheyla İleri'dir. 1953'te konuk profesör olarak Almanya'ya giden babası ailesini yanında götürdü. İlkokula başlayacağı yıl aile İstanbul'a döndü. 1955'te Cihangir İlkokulu'nda birinci sınıfı okudu. Birinci sınıf bitmek üzereyken okumayı sökememiştir. Sonraki sınıfları ise Firuzağa İlkokulu'nda okudu. 1960'ta ortaokul eğitimini Galatasaray Lisesi'nde yatılı olarak aldı. Buradan ayrılıp önce Bakırköy Lisesi'ne ardından Atatürk Erkek Lisesi'ne kaydolur. Burada Kafka'yı Türkçeye kazandıran Fransızca öğretmeni, edebiyatçı Vedat Günyol ve edebiyat öğretmeni, yazar Rauf Mutluay, İleri'nin hayatına etki eder.

İleri, lise ikinci sınıftayken Peride Celal'in Dar Yol (1949) romanından esinlenerek yazdığı Unutulmak adlı romanının yayımlanmasını için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildikten sonra Dünya gazetesinde de tefrika edilmemesiyle romanı yırttı. Cumhuriyet gazetesinin genç yazarların çalışmalarına şans tanıyacaklarını duyurmasıyla Karanlık Yüzlü Günün Aydınlığı adında bir roman yazıp gazeteye götürdü. Roman, acemice bulundu, fakat İleri'nin yetenekli olduğu ifade edildi. İleri, ikinci romanı Unutulmak'ı da götürdüğünde yayımlanması için Remzi Kitabevi'ne yönlendirildi, fakat yayınevi basılması için gereken yeterliğe sahip olmadığı gerekçesiyle romanı yayımlamayı kabul etmedi. Bir başka romanını yine Cumhuriyet aracılığıyla Varlık Yayınları'na götürdü. Burada Yaşar Nabi Nayır yerli roman basmadıklarını söyleyerek romanı okumadan reddetti. Lise öğretmeni ve Yeni Ufuklar dergisinin yönetmeni Günyol'un yönlendirmesiyle öykü yazmaya başladı. Dergide Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay gibi edebiyatçılarla tanıştı. Temmuz 1967'de Savaş Çiçekleri başlıklı bir öyküsü yayımlandı. İki ay sonra Bi Keman adındaki başka bir öyküsü dergide yer aldı. 1968'da Günyol'un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne başladı fakat 1972'de fakülteyi yarıda bıraktı.

1971'de ikinci öykü kitabı Pastırma Yazı yayımlandı. Kitap, Peride Celal'in Gecenin Ucundaki Işık (1963) romanının etkisi altındadır. Fakat yeterli ilgiyi görmez. 1970'lerin başında tanıştığı Halit Refiğ, Türk sinemasının yeni senaryo yazarlarına ihtiyacı olduğunu ve İleri'ye senaryo yazmasını önerdi. Böylece 1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı. Yazdığı uyarlama bir senaryo Zeki Ökten tarafından Kadın Yapar adıyla filme çevrildi. İlk özgün senaryosu Bir Demet Menekşe'dir. Damsız Evler, Çürüme, Düşman Gözler ise filme çevrilmeyen senaryolarıdır.

1973'te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı. Dostlukların Son Günü adlı öykü kitabı 1975'te yayımlanmasının ardından 1976'da Sait Faik Hikâye Armağanı kazandı. Attilâ İlhan'ın teşvikiyle Bu Gece ve Her Gece adında bir roman yazdı ve İlhan'ın isteğiyle Her Gece Bodrum adıyla yayımlandı. 37 kişinin öldüğü Kanlı 1 Mayıs'a yazacağı romana malzeme çıkar düşüncesiyle katılmıştır.

1977'de Türk Dil Kurumu Roman Ödülü kazandı. 1980'de Bir Denizin Eteklerinde öykü kitabıyla 1983'te ilk uzun öyküsü Son Yaz Akşamı yayımlandı. 1983 yılında yayımladığı Annem İçin adlı anı kitabında, annesinin yazarlık yaşamı üzerindeki büyük etkisini dile getirdi. Annesinin ölümüne kadar sekiz yıl süren alzheimer hastalığı yazarın yazarlık anlayışını değiştirdi ve yazarın yaşamında alkolün yeri arttı.

1981'de yazdığı Kırık Bir Aşk Hikâyesi senaryonun filme çevrilmesiyle 1982'de Sinema Yazarlar Birliği tarafından yılın en iyi senaryosu ödülüne layık görüldü. Ardından Seni Kalbime Göndüm ve Göl filmlerinin senaryolarını yazdı. Halid Ziya Uşaklıgil'in Aşk-ı Memnu'nun son sözünü romanına isim verdiği Yaşarken ve Ölürken, Milliyet Sanat tarafından yılın romanı seçildi. Aynı yıl Aşkı-Memnû ya da Uzun Bir Kışın Siyah Günleri adında bir inceleme kitabı yayımladı. Çağdaşlık Sorunları, Düşünce ve Duyarlık (1982), Seni Çok Özledim (1986), O Yakamoz Söner (1987), Perisi Kaçmış Yazılar (1996) gibi kitaplarında Türk edebiyatındaki sorunlara eleştirel gözle yaklaştı. 1983'te Ölünceye Kadar Seninim ve 1984'te Yalancı Şafak romanları yayımlandı fakat yeterli ilgiyi görmedi. 1985'te Saz Caz Düğün Varyete kitabını yayımladı. Asker kaçağı olan İleri, bedelli askerlik çıkacağı söylentileri üzerine gerekli parayı toplamak için Hürriyet'te Hayal ve Istırap adında romanını tefrika ettirdi. 1987'de bedelli askerliğin çıkmasıyla üç aylık askere gitti. Askerlik dönüşü senaryosunu yazdığı ve yönettiği Hiçbir Gece, sinemalarda gösterilmedi ve Antalya Film Festivali'nde ön jüri tarafından geri çevrildi.

1990'larda İleri, tiyatro oyunları yazdı. Cahide Sonku'nun hayatından uyarlama olan Cahide, Ölüm ve Elmas yazarın yazdığı ilk oyundur. Sonraki oyunu olan Allahaısmarladık Cumhuriyet 1997'de hem Afife Jale hem de Avni Dilligil ödüllerini aldı. 1998 sahnelenen Mihri Müşfik: Ölü Bir Kelebek oyunuyla devlet sanatçısı unvanını aldı. Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü'nü aldığı Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın'ı 1991'de yayımladı. Nahid Sırrı Örik'in Kıskanmak (1946) adlı romanından yola çıkarak yazdığı Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver 1997'de yayımlanırken 1999'da Ada, Her Yalnızlık Gibi, 2000'de Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin ve 2001 yılında Bu Yaz, Ayrılığın İlk Yazı Olacak'ı yayımlandı ve roman 2002'de Orhan Kemal Roman Ödülü kazandı.

2006 yılında Fotoğrafı Sana Gönderiyorum adlı kitabı ile öyküye geri döndü. 2007'de Hepsi Alev, Kapalı İktisat ve İstanbul Lale ile Sümbül adlarında üç farklı türde üç kitap yayımladı.

2021'de Erdal Öz Edebiyat Ödülü'nü aldı.

8 Ocak 2025'te kaldırıldığı İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesinde 75 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Sahrayıcedid Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor

Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Afife Jale
“Sonraki oyunu olan Allahaısmarladık Cumhuriyet 1997'de hem Afife Jale hem de Avni Dilligil ödüllerini aldı.”
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Avni Dilligil
“Sonraki oyunu olan Allahaısmarladık Cumhuriyet 1997'de hem Afife Jale hem de Avni Dilligil ödüllerini aldı.”
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Cemil Meriç
“Dergide Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay gibi edebiyatçılarla tanıştı.”
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor I. Selim
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Nahid Sırrı Örik
“Nahid Sırrı Örik'in Kıskanmak (1946) adlı romanından yola çıkarak yazdığı Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver 1997'de yayımlanırken 1999'da Ada, Her Yalnızlık Gibi, 2000...”
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Nermi Uygur
“Dergide Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay gibi edebiyatçılarla tanıştı.”
Selim İleri hayat hikâyesinde anıyor Orhan Kemal
“Nahid Sırrı Örik'in Kıskanmak (1946) adlı romanından yola çıkarak yazdığı Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver 1997'de yayımlanırken 1999'da Ada, Her Yalnızlık Gibi, 2000...”
Selim İleri kendi hikâyesinde anılıyor Emre Aracı
“4, 2000, 26 • ‘Ekselansları Ömer Paşa’nın besteci karısı’, Toplumsal Tarih, Şubat 2000, 13-16 • ‘Ekselansları Ömer Paşa’nın Zevcesi’, Skylife, Şubat 2000, 87-94 • ‘Orgun sultana yo...”

Kaynaklar

11kaynak kaydı

3farklı yayıncı

1ansiklopedi maddesi

15zaman çizelgesi olayı

K·01

Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi

Vikipedi - Selim İleri

tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗
K·02

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

"Arşivlenmiş kopya". 29 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2021.

milliyetsanat.com · erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
K·03

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri, Selim (2002), Anılar; Issız ve Yağmurlu, İstanbul: Doğan Kitap, s. 13, ISBN 9752930441

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·04

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Terzi, Şermin (7 Nisan 2007). "Selim İleri". Hürriyet. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2017.

hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
K·05

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri, Selim (2005), Kar Yağıyor Hayatıma, İstanbul: Doğan Kitap, s. 74, ISBN 9789752933187

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·06

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri, Selim (1984), Hatırlıyorum, İstanbul: Altın Kitaplar., s. 64

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·07

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri 2005, s. 59.

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·08

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri 2002, s. 77.

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·09

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri 1984, s. 71.

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·10

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri 2002, s. 104.

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·11

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

İleri, Selim (11 Ocak 1979). "Sinemacılığım". Politika Gazetesi. Eksik ya da boş |url= (yardım)

erişim 26.09.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Selim İleri” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

Ne değişti?

26.09.2026 · tarayıcı
Kaynak yeniden tarandı

Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
26.09.2026 · arşive giriş
Profil oluşturuldu

11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

Ne yanlış?
Doğrusu
Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Temel bilgilerdoğum, vefat, adlar Hayat çizgisitarih ya da olay Hayat hikâyesimetin bölümleri Üretimlereser, rol, ödül Kaynaklarkırık ya da yanlış Başka bir şeykendin anlat

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.

Buradan nereye?

aynı alan · sinema & tv

Selim İleri

Kısaca kimdir?

Hayat çizgisi

Doğum ve Erken Yıllar

1955'te Cihangir İlkokulu'nda birinci sınıfı okudu.

1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı.

1973'te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı.

1977'de Türk Dil Kurumu Roman Ödülü kazandı.

Hayat hikâyesi

Bağlantı atlası

Kaynaklar

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Ne değişti?

Kaynak yeniden tarandı

Profil oluşturuldu

Düzeltme masası

Hangi bölümde bir hata var?

Doğrusu ne olmalı?

Dayanağın ne?

Önerin masada.

Buradan nereye?

Fikret Hakan

Nejat İşler

Hüseyin İlhan Arakon