Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Orhan Burian, (d. 1914, İstanbul - 5 Mayıs 1953), Türk akademisyen, eğitimci, çevirmen, deneme ve eleştiri yazarı.
Hayatı
—Hayatı
Orhan Burian, 18 Mart 1914'te İstanbul'da Üsküdar'ın Bağlarbaşı semtinde doğdu. Babası Recep Paşa İstanbul'da bulunan Osmanlı Hükûmeti'nin taraftarı olup Ankara'da bulunan Mustafa Kemal Paşa Milli Hükûmeti aleyhinde idi. Hatta Recep Paşa, Nemrut Mustafa Paşa'nın Divanı üyelerindendi. Annesi ise son dönem Osmanlı Devleti ileri gelenlerinden olan Âgâh Paşa'nın kızı olan Mihriban Hanım'dı. Mihriban Hanım gayet iyi kültürlü, derin eğitimli ve üç yabancı dili iyi bilen bir Osmanlı hanımefendisi idi.
Türk Kurtuluş Savaşı kazanılıp İstanbul Hükûmeti lağvedilince, Orhan Burian'ın babası Recep Paşa, ailesini geride bırakıp İstanbul'dan firar edip Bulgaristan'a sığındı. Annesi ise babasız yetim kalan ailesi ile Bursa'ya gidip orada yerleşti. Orhan Burian hazırladığı "Hal Tercümem" adlı hatıra deneme makalesinde Bursa'da ailesinin çok sıkıntılı zamanlar yaşadığını bildirmiştir. İlk eğitimini almak için Bursa'da Gedikpaşa Amerikan, Fevziye ve Bursa Amerikan okullarına devam ettiğini ve ilk eğitimini 1926'da Bursa Bizim Mektep'te tamamladığını bildirir. Lise eğitimini İstanbul, Kabataş Erkek Lisesi'ni tamamlayıp 1932'de bu liseden mezun oldu. O yaz yapılan yabancı ülkelerde yüksek eğitim yapma imtihanlarına girip başarı ile İngiltere'de dil ve edebiyat üniversite eğitimi yapma bursunu kazanıp İngiltere'ye gönderildi. 1933'te İngiltere'de bulunan Cambridge Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü girdi. 1936'da "İngilizce Tripos İkinci Bölüm" imtihanlarına oturup başarılı olarak bu bölümü bitirdi ve İngiltere'de Cambridge Üniversitesi tarafından verilen ilk üniversite diploması olan MA derecesini aldı. Daha İngiltere'de öğrenciyken hazırladığı makaleler ve çeviriler ile İstanbul'un kültür çevrelerinde tanınmaya başlamıştı.
Türkiye'ye dönünce 1937 sonbaharında Ankara Üniversitesi'nin 1936'da yeni açılmış olan Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde bulunan İngiliz Filolojisi bölümüne doçent olarak atandı. Bu göreve askerlik dolayısıyla bir yıl ara verdikten sonra tekrar devam etti. Bu görevde iken İngilizce Dili ve Edebiyatı diploma öğrencilerine dersler vermiştir. Doçentlik unvanını almak için hazırladığı habiltasyon tezi "Türk İngiliz Münasebeti Başladığı Sırada Ne Mahiyette İdi?” adını taşımaktadır. Bu habiltasyon tezinin ikinci bölümüne ek olarak Londra "Hakluyt Society" tarafından XV. yüzyıl son çeyreğinde yayımlanan “Kraliçe Elizabeth’ten Üçüncü Sultan Murad’a Gelen Hediyenin Hikâyesi” başlıklı bir raporun çevirisini eklemiştir.
1938 sonunda Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı görevine gelen Hasan Âli Yücel'in bazı kültür gelişim ve girişimlerine katkıda bulundu. Özellikle bu bakanlığa bağlı olarak yeniden kurulan "Tercüme Bürosu"nun idare kurulunun kurucu üyelerinden biri olarak Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi için yapılan çalışmalara katıldı. Bu girişime bağlı olarak Tercüme Bürosu çalışmaları ile 1946 yılı sonuna kadar 496 tane dünya klasik edebiyatı yapıtı Türkçeye çevrilmiştir.
Bu girişime katkı olarak Orhan Burian, İngilizce'de önemli klasiklerinin bazılarının ve özellikle de William Shakespeare'in Othello (1940), Atinalı Timon (1944), Hamlet (1944), Macbeth (1946) adlı önemli tragedya ve Beğendiğiniz Gibi (1943) adlı komedi tiyatro oyunlarının çevirilerini yapmıştır.
Ayrıca 1940'ta kurulan Ankara Devlet Konservatuvarı'nda Batı edebiyatı ve tiyatro dersleri de vermiştir.
Orhan Burian, 1947 yılında Fulbright Programı Bursu ile Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Burada Princeton Üniversitesi'nde iki yıl ABD üniversite eğitim sistemi hakkında tetkik ve araştırmalarda bulundu. Bu arada Amerikan edebiyatı derslerini de takip etmiştir.
Türkiye'ye dönüşünden sonra 1951 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde İngiliz edebiyatı profesörlüğüne terfi etti. 1952 yılında, UNESCO Türkiye Komisyonu Genel Kurulu ve Yönetim Kurulu üyeliklerine seçildi.
1952 yılı sonlarında hastalandı ve mide kanserine muzdarip olduğu teşhis edildi. Buna karşı Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi görmeye başladı. Bu tedaviyi görmekte iken 5 Mayıs 1953'te 39 yaşında iken ölmüştür.
Yazı hayatına aylık olarak yayınlanan Yücel dergisinde denemeler yazarak başlamış ve bu dergide 15 yıl görev yapmıştır. Yücel dergisinin kapanması üzerine arkadaşı Vedat Günyol ile aylık yayınlanan "Yeni Ufuklar Dergisi"ni kurmuştur. Burian, bu dergide ölüm tarihine kadar görev yapmıştır.
Orhan Burian, düşünce özgürlüğünü ve hümanist dünya görüşünü savunmuş; düşünce, sanat ve toplum gibi konular üzerine yazılar yazarak tanınmıştır.
Orhan Burian'ın ölümünden yıllar sonra birkaç defa anısına eserler yazılmış ve hazırladığı eserler derlenip yeniden bastırılmıştır. 2006'da Zeki Arıkan, Orhan Burian'ın 1950-1952'de günlüğüne yazdığı hatıralarını Günlük (1950-1952) adlı eserde ve yazmış olduğu ciddi konulu mektuplarından seçilip redakte edilmiş "Mektuplar" adlı bir diğer eserde derlemiş ve bu kitaplar Yapı Kredi Yayınları arasında bastırılmıştır.
2003 yılında Orhan Burian, "TÜBA - Türkiye Bilimler Akademisi Hizmet Ödülü"ne layık görülmüştür. "Denemeler, Eleştiriler" adlı (ilk derlenip hazırlanıp yayımlanması Vedat Günyol tarafından yapılan) denemeler ve eleştirmeleri yeniden basılıp yayınlanmıştır.
Orhan Burian · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1914
1914, İstanbul - 5 Mayıs 1953), Türk akademisyen, eğitimci, çevirmen, deneme ve eleştiri yazarı.
Eğitim tek kaynak -
1926
İlk eğitimini almak için Bursa'da Gedikpaşa Amerikan, Fevziye ve Bursa Amerikan okullarına devam ettiğini ve ilk eğitimini 1926'da Bursa Bizim Mektep'te tamamladığını bildirir.
Eğitim tek kaynak -
1932
Lise eğitimini İstanbul, Kabataş Erkek Lisesi'ni tamamlayıp 1932'de bu liseden mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1933
1933'te İngiltere'de bulunan Cambridge Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü girdi.
Eğitim tek kaynak -
1936
1936'da "İngilizce Tripos İkinci Bölüm" imtihanlarına oturup başarılı olarak bu bölümü bitirdi ve İngiltere'de Cambridge Üniversitesi tarafından verilen ilk üniversite diploması olan MA derecesini aldı.
Eğitim tek kaynak -
1937
Türkiye'ye dönünce 1937 sonbaharında Ankara Üniversitesi'nin 1936'da yeni açılmış olan Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde bulunan İngiliz Filolojisi bölümüne doçent olarak atandı.
Eğitim tek kaynak -
1938
1938 sonunda Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı görevine gelen Hasan Âli Yücel'in bazı kültür gelişim ve girişimlerine katkıda bulundu.
Eğitim tek kaynak -
1940
Bu girişime katkı olarak Orhan Burian, İngilizce'de önemli klasiklerinin bazılarının ve özellikle de William Shakespeare'in Othello (1940), Atinalı Timon (1944), Hamlet (1944), Macbeth (1946) adlı önemli tragedya ve Beğendiğiniz Gibi (1943) adlı komedi tiyatro oyunlarının çevirilerini yapmıştır.
Önemli eserler tek kaynak -
1946
Bu girişime bağlı olarak Tercüme Bürosu çalışmaları ile 1946 yılı sonuna kadar 496 tane dünya klasik edebiyatı yapıtı Türkçeye çevrilmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
1947
Orhan Burian, 1947 yılında Fulbright Programı Bursu ile Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti.
Önemli eserler tek kaynak -
1951
Türkiye'ye dönüşünden sonra 1951 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde İngiliz edebiyatı profesörlüğüne terfi etti.
Eğitim tek kaynak -
1952
1952 yılında, UNESCO Türkiye Komisyonu Genel Kurulu ve Yönetim Kurulu üyeliklerine seçildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1953
Bu tedaviyi görmekte iken 5 Mayıs 1953'te 39 yaşında iken ölmüştür.
Önemli eserler tek kaynak -
1959
Orhan Burian'ın eserlerinin bibliyografyasını 1959'da hazırlayan S.
Önemli eserler tek kaynak -
2003
2003 yılında Orhan Burian, "TÜBA - Türkiye Bilimler Akademisi Hizmet Ödülü"ne layık görülmüştür.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Orhan Burian hayat hikâyesinde anıyor Hasan Âli Yücel
“1938 sonunda Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı görevine gelen Hasan Âli Yücel'in bazı kültür gelişim ve girişimlerine katkıda bulundu.”
-
Orhan Burian hayat hikâyesinde anıyor Vedat Günyol
“Yücel dergisinin kapanması üzerine arkadaşı Vedat Günyol ile aylık yayınlanan "Yeni Ufuklar Dergisi"ni kurmuştur.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Orhan Buriantr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıArıkan, Zeki, <2002) Kırkın Kapısındaki Genç: Orhan Burian, İzmir: İzmir Büyük Şehir Belediyesi Yayınlarıerişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıCanpolat, Müge (2003) Türkiye'de Deneme ve Eleştirinin Gelişiminde Orhan Burian'ın Yeri, Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü Master Tezi 14 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi."thesis.bilkent.edu.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıZ. Arıkan Orhan Burian'ın babasının İstanbul'da bulunan son Osmanlı hükümetlerinin birinde dahiliye nazırı olduğunu bildirmektedir; ama elimizde bulunan son Osmanlı Dahiliye Nazırları listeleri içinde ismi bulunmamaktadı...erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGünümüzde mevcudu tükenmiş olan bu yayınlar için bakınız: Melike Çakan " İngiliz Filolojisi ve filolojik diğer tercihler hakkında bir blog" 23 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Erişim tarihi: 8/...penguenlerdeucabilir.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı""Denemeler-Eleştiriler" derlemesinin yeni edisyonu". 9 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2016.arşiv · satis.tuba.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÖzerdim, Sami N. (1958) “Prof. Orhan Burian Bibliyografyası” Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi c.16. Fasikül: 3-4 (Eylül) say, 83-95.erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Orhan Burian” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
7 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.