Nuri Dersimi Gençliği ve öğrenimi

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmet Nuri Dersimi (mezar taşında Muhammed Nûrî Dêrsimî îbn el-Molla Îbrahîm Colikoxlî, lakabı: Baytar Nuri, 1890; Akpınar, Hozat, Dersim Sancağı - 22 Ağustos 1973, Halep), Koçgiri İsyanı ve Dersim İsyanına adı karışmış Alevi-Kürt (kendi anlatımı ve bazı kaynaklara göre Kurmanç), bazı kaynaklara göre ise Zaza kökenli ideolog ve veteriner hekim.

Gençliği ve öğrenimi

—Gençliği ve öğrenimi

Hatıratım adlı eserine göre, Colıkzadelerden Mehmet Ali'nin oğlu Mıla İbrahim'in oğlu olarak Ağzunik (Akpınar) köyünde Karabal aşiret reisi Gangozade Mehmet Ağa'nın odasında doğdu. Baba tarafı Mılan kabilesinden, anne tarafı Ağuçan sülalesindendi. 1899'da Sorpiyan köyünde amcası Mıla Hasan tarafından ilk öğretimine başlatıldı. Önce Harput Askerî Rüştiyesi'ne kaydoldu, fakat 1904'te o okulu bırakarak yatılı Harput İdadi Mektebi'ne (lise) başladı. İdadiden mezun olduktan sonra İstanbul'a geçti ve Ekim 1911'de İstanbul Sultanahmet'teki Mülkiye Baytar Mektebi Alisi'ne (Veteriner Okulu) kaydoldu.

İstanbul'da önce Kürt Tabele Hevî Cemiyeti'ne girdi ve 1912'de kurulan Kürdistan Muhiban Cemiyeti'nin umumi kâtipliğini (genel sekreterlik) yaptıktan sonra Kürdistan Teali Cemiyeti'ne katıldı.

1914'te I. Dünya Savaşı'nın başlamasından son sınıf öğrencilerinin askere alınması üzerine okulu bitirmeden Harp Okulu'na gönderilerek iki aylık bir askeri eğitimi aldı. Oradan İstanbul Beykoz'da nakliye tabur Baytar Yüzbaşısı Mustafa Bey'in yanına görevlendirildi ve daha sonra 4. Ordu Baytar Müfettişliği emrinde subay vekili rütbesiyle Erzincan'da veteriner hekim olarak hizmet etti. Askerlik döneminde görev nedeniyle Dersim'e giderek aşiret liderleriyle tanıştı. Askerliğini tamamladıktan sonra 1916'da İstanbul'a dönerek okula devam etti. 22 Eylül 1918'de okuldan mezun olup diplomalı veteriner oldu ve "Baytar Nuri" olarak anılmaya başladı.

Savaş bittiğinde Kürdistan Teali Cemiyeti hakkında yapılan bir ihbar üzerine Divan-ı Harb'e verildi. Ancak Divan-ı Harp reisi Nemrut Mustafa Paşa (Mustafa Yamulki) "Haydi gidiniz oğlum, yolunuz açık olsun", "Dersimliler'e ve hassaten Seyid Kasım Ağa'ya selam söyle" diyerek suçsuz kararı verdi.

Nuri Dersimi · diğer bölümler

← Nuri Dersimi profilinin tamamı

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

1899

1899'da Sorpiyan köyünde amcası Mıla Hasan tarafından ilk öğretimine başlatıldı.

İlk üretimler tek kaynak
1904

Önce Harput Askerî Rüştiyesi'ne kaydoldu, fakat 1904'te o okulu bırakarak yatılı Harput İdadi Mektebi'ne (lise) başladı.

Eğitim tek kaynak
1911

İdadiden mezun olduktan sonra İstanbul'a geçti ve Ekim 1911'de İstanbul Sultanahmet'teki Mülkiye Baytar Mektebi Alisi'ne (Veteriner Okulu) kaydoldu.

Eğitim tek kaynak
1912

İstanbul'da önce Kürt Tabele Hevî Cemiyeti'ne girdi ve 1912'de kurulan Kürdistan Muhiban Cemiyeti'nin umumi kâtipliğini (genel sekreterlik) yaptıktan sonra Kürdistan Teali Cemiyeti'ne katıldı.

Önemli eserler tek kaynak
1916

Askerliğini tamamladıktan sonra 1916'da İstanbul'a dönerek okula devam etti.

Eğitim tek kaynak
1918

22 Eylül 1918'de okuldan mezun olup diplomalı veteriner oldu ve "Baytar Nuri" olarak anılmaya başladı.

Eğitim tek kaynak
1920

20 Aralık 1920'de faaliyetleri nedeniyle tutuklandı fakat Hasan Hayri'nin araya girmesiyle serbest bırakıldı.

Önemli eserler tek kaynak
1921

Koçgiri İsyanına katıldıktan sonra 15 Mayıs 1921'de Dersim'e iltica etti.

Önemli eserler tek kaynak
1937

Adana'dan Elaziz'e (Elazığ) bir telgraf yazarak Mardin'e gideceğini bildirdi ve 11 Eylül 1937'de İstanbul'dan gelip Suriye yoluyla Mardin ve Bağdat'a gidecek olan ekspres trenine bindi.

Önemli eserler tek kaynak
1938

Fransa Dışişleri Bakanlığı'nın Dersimli Baytar Nuri isminde bir şahsın Türkiye'ye teslimine karar vermiş olduğunu duydu ve Ürdün'de bir baytar doktoruna lüzum görüldüğünü öğrendiği için Eylül 1938'de Ürdün'e geçmeye karar verdi.

Önemli eserler tek kaynak
1939

2 Temmuz 1939'da nişanlısı Feride de Halep'ten Amman'a geldi ve 6 Temmuz'da evlendi.

Önemli eserler tek kaynak
1941

6 Ağustos 1941'de Azez (Arapça: أعزاز A'zāz) kaymakamlığı baytarlığına tayin edildi.

Önemli eserler tek kaynak
1942

1942 başlarında İdlip (Arapça: إدلب Idlib), Muarra, Cısır Sur, Harım baytarlıklarına, 1946'da Halep merkezine tayin edildi.

Önemli eserler tek kaynak
1948

10 Şubat 1948'de Cebel Druz (جبل الدروز Jebel ed Drūz; bugünkü Süveydağ (السويداء As-Suwaidāʾ) iline denk gelir) merkezinde görevlendirildi.

Önemli eserler tek kaynak
1950

Fakat, sonra Komünist olarak itham edildi ve 2 Mayıs 1950 tarihli bir kararla görevinden alındı.

Önemli eserler tek kaynak

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor

Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Koçgiri İsyanı
“Mehmet Nuri Dersimi (mezar taşında Muhammed Nûrî Dêrsimî îbn el-Molla Îbrahîm Colikoxlî, lakabı: Baytar Nuri, 1890; Akpınar, Hozat, Dersim Sancağı - 22 Ağustos 1973, Halep), Koçgir...”
Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Kürdistan Teali Cemiyeti
“İstanbul'da önce Kürt Tabele Hevî Cemiyeti'ne girdi ve 1912'de kurulan Kürdistan Muhiban Cemiyeti'nin umumi kâtipliğini (genel sekreterlik) yaptıktan sonra Kürdistan Teali Cemiyeti...”
Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al
“Hatıratım adlı eserine göre, Colıkzadelerden Mehmet Ali'nin oğlu Mıla İbrahim'in oğlu olarak Ağzunik (Akpınar) köyünde Karabal aşiret reisi Gangozade Mehmet Ağa'nın odasında doğdu.”
Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Ali
“Hatıratım adlı eserine göre, Colıkzadelerden Mehmet Ali'nin oğlu Mıla İbrahim'in oğlu olarak Ağzunik (Akpınar) köyünde Karabal aşiret reisi Gangozade Mehmet Ağa'nın odasında doğdu.”
Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Yamulki
“Ancak Divan-ı Harp reisi Nemrut Mustafa Paşa (Mustafa Yamulki) "Haydi gidiniz oğlum, yolunuz açık olsun", "Dersimliler'e ve hassaten Seyid Kasım Ağa'ya selam söyle" diyerek suçsuz...”
Nuri Dersimi hayat hikâyesinde anıyor Seyit Rıza
“Ovacık aşiretlerinden Arslan, Binsan, Maksudan, Pergoran, Koçan, Şemikan, Laçinan ve Reşıkan aşiretlerin Seyit Rıza ile ittifak kurmasını sağladı.”

Kaynaklar

10kaynak kaydı

4farklı yayıncı

1ansiklopedi maddesi

15zaman çizelgesi olayı

K·01

Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi

Vikipedi - Nuri Dersimi

tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗
K·02

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Vet. Dr. M. Nuri Dersimi, Hatıratım, Geliştirilmiş Yeni Basım (İlk baskı: Roja Nû Yayınları, İsveç, 1987), Öz-Ge Yayınları, Ankara, 1992, s. 79.

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·03

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Nuri Dersimi, Kürdistan Tarihinde Dersim, Halep 1952, s. 27 "Ağuçanan.— Bu kabilenin ceddi, Ağuçan adında bir Bektaşi halifesidir. Dillen kurmancidir. Dersimliler bunlara seit ve mürşit derler. Bu kabile mensupları silah...

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·04

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Alevilik, Kurmanci-Kırmancki (Zazaki) Ve Dersim Üzerine Kimi Yanlış Görüşler, Deng Yayınları, 1996 2 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. "...Mılanlar Dersim'de Alevi Kurmanc, Viranşehir taraflarınd...

zazaki.net · erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
K·05

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Zazalar kimdir, Zazaca nedir? (Munzur Çem ile röportaj) 30 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. "Sêy Rıza'nın lehçesi Kırmanccaydı ama en yakın mücadele arkadaşları olan Alişêr ile Baytar Nuri gibi...

zazaki.org · erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
K·06

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Şeyh Said Zaza ve Sünnî idi, Nuri Dersimi Zaza ve Alevi idi. Bedirhani ve Cemilpaşazade kardeşler Sünnî ve Kurmanc idiler 3 Kasım 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hamit Bozarslan, "Kürd Milliyetçiliğ...

books.google.co.uk · erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
K·07

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Dersimi, a.g.e., s. 21.

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·08

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Dersimi, a.g.e., s. 22.

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·09

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Dersimi, a.g.e., s. 25.

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
K·10

Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı

Dersimi, a.g.e., s. 31.

erişim 03.10.2026

NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Nuri Dersimi” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

Ne değişti?

03.10.2026 · tarayıcı
Kaynak yeniden tarandı

Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
03.10.2026 · arşive giriş
Profil oluşturuldu

10 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

Ne yanlış?
Doğrusu
Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Temel bilgilerdoğum, vefat, adlar Hayat çizgisitarih ya da olay Hayat hikâyesimetin bölümleri Üretimlereser, rol, ödül Kaynaklarkırık ya da yanlış Başka bir şeykendin anlat

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Nuri Dersimi Gençliği ve öğrenimi

Kısaca kimdir?

Gençliği ve öğrenimi

Nuri Dersimi · diğer bölümler

Hayat çizgisi

Bağlantı atlası

Kaynaklar

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Ne değişti?

Kaynak yeniden tarandı

Profil oluşturuldu

Düzeltme masası

Hangi bölümde bir hata var?

Doğrusu ne olmalı?

Dayanağın ne?

Önerin masada.

Buradan nereye?

Süleyman Adil Okuldaş

Metin Musaoğlu

Kavaklıdere Şarapları