Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Necil Kazım Akses (6 Mayıs 1908, İstanbul - 16 Şubat 1999, Ankara), Türk bestecidir.
Çağdaş Türk müziğinin kurucu ve öncü kuşağı olan ve Türk Beşleri olarak tanınan grubun üyesidir. "Ankara Kalesi" adlı senfonik şiiri, "Minyatürler" adlı solo piyano eseri, keman ve viyola konçertoları, orkestra için "Konçerto" ve "Ballad"ı, beş senfonisi ve yaylılar için dört değerli kuarteti başlıca yapıtları arasındadır.
Ankara Devlet Konservatuvarı'nın kurulmasında rol almış, 1948’de bu kurumun müdürlüğünü yapmış, iki kere Ankara Devlet Opera ve Balesi müdürlüğü görevinde bulunmuştur. 1971 yılında Devlet Sanatçısı ünvanı verilen ilk 11 sanatçıdan biridir.
Besteciliği
—Besteciliği
- Daha çok büyük senfonik formların yaratıcısı olarak tanınan Necil Kazım Akses'in besteleri belirli evrelerle incelenebilir: Avrupa'daki öğrencilik yıllarına rastlayan ilk çalışmaları 1929'dan 1930'lu yılların sonlara kadar olan dönemi kapsar. "Piyano için Prelüd ve Fügler", "Allegro Feroce", "Piyano Sonatı" ve "Mete Operası" bu dönem ürünlerindendir. Bu dönemi yeni bir atonal stil yaratma istek ve arayışları olarak nitelendirilebilir.
- 1934'te yurda döner dönmez Atatürk'ün Ankara'ya gelişinin 15. Yıldönümü nedeniyle "Bayönder" başlıklı operasını besteler. Çalışmalarında kuşağının diğer bestecileri gibi geleneksel Türk müziği ve halk müziğinin etkileri vardır. Ancak bu öğeleri doğrudan armonize etmek yoluyla değil, stilize ederek kullanır.
- 1940'lar ile yeni dönemine girer. Bu dönem ile ve özellikle senfonik eserleri ile bir "Akses stili" belirginleşmeye başlamıştır. Bu stilin özelliğini ezgisel yönden Türk modlarına (makam) dayalı olmak, armonik yönden ise bestecinin kendi deyimiyle, a-modalite teşkil eder. Ankara Kalesi, Ballade, Birinci Senfoni, Keman Konçertosu, Itri'nin Nevakâr'ı Üzerine Scherzo, On Piyano Parçası gibi büyük soluklu eserleri bu dönemi ile ortaya çıkmaya başlar. Orkestrasyon giderek daha yoğunlaşmaktadır.
- Necil Kazım Akses'in 1976'da "Bir Divandan Gazel" ile başlayan ve ölümüne dek süren bestecilik evresi son dönemini oluşturur. Besteci bu ileri olgunluk döneminde solistler, korolar ve geniş orkestra için yine büyük çaplı yapıtlar üretmiştir. İyice yoğunlaşan orkestra yazısında, rastlamsallık gibi yirminci yüzyıl müziğinin getirdiği birçok söylemden yararlanmıştır. Bu yönleri ile de "Türk Beşleri"nin yeniliğe en açık üyesi olarak seçkinleşmiştir.
- Bestecinin 85 yaşındayken yazmaya başladığı bariton solo, koro ve orkestra için hazırlanmış büyük eserini Çanakkale Şehitlerine armağan ediyordu. "Ölümsüz Kahramanlar" başlığı altında sunduğu bu 6.Senfonisinin ilk bölümü tamamlanmış bir şekilde durmaktadır.
- Bestecinin yurt dışında çalınan yapıtlarından bazıları şunlardır:
- "Ankara Kalesi", Fritz Zaun yönetiminde Berlin Şehir Orkestrasıyla 1943'te çalındı(ve Polydor plak şirketince plağı yapıldı).
- "Ballad", yurt dışında en çok çalınan yapıtı olup, 1950'den başlayarak Londra, Edinburgh, Birmingham, Münster, Paris, Teplice, Cluj, Brüksel, Viyana, Bükreş, Tunus, Prag ve Moskova'da yönetildi.
- "Poem"'i 1949'da Franco Caraccioto yönetiminde ve çellist Antonio Saldarelli solistliğinde Roma'daki RAI Senfoni Orkestrası tarafından seslendirildi.
- "Itri'nin Nevakâri Üzerine Scherzo", Sofya, Moskova, Kahire, Budapeşte'de çalındı.
- "Birinci Senfoni" 1968'de Lessing yönetimindeki Viyana Tonkünstler Senfoni Orkestrası tarafından; 1972'de Keman Konçertosu ile birlikte Niyazi Tagizade yönetimindeki Azerbaycan Devlet Senfoni Orkestrası tarafından Bakü'de seslendirildi.
- "İkinci Senfoni", Muhammed Nazar Mommadov yönetimindeki Orkestra Saz tarafından 1997'de Türkmenistan'da çalındı.
- "Keman Konçertosu", EXPO 2000 Hannover'daki Dünya Fuarı münasebetiyle, diğer bazı Türk eserleri ile birlikte, Cihat Aşkın'ın solistliğinde ve Rengim Gökmen yönetimindeki NDR – Radyo Filarmonisi tarafından seslendirildi.
- 1990'lı yıllarda "Yaylı Çalgılar Dörtlüleri" (Numara 1 ve 4), Avrupa'da Dusseldorf, Prag, Bratislava, Budapeşte, Pecs ve Helsinki kentlerinde seslendirildi.
Necil Kazım Akses · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1908
Necil Kazım Akses (6 Mayıs 1908, İstanbul - 16 Şubat 1999, Ankara), Türk bestecidir.
Önemli eserler tek kaynak -
1926
1926'da kendi olanaklarıyla Avusturya'ya giderek Viyana Devlet Müzik ve Temsil Akademisi'ne yazıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1929
Daha çok büyük senfonik formların yaratıcısı olarak tanınan Necil Kazım Akses'in besteleri belirli evrelerle incelenebilir: Avrupa'daki öğrencilik yıllarına rastlayan ilk çalışmaları 1929'dan 1930'lu yılların sonlara kadar olan dönemi kapsar.
Eğitim tek kaynak -
1931
Viyana Müzik Akademisi’ndeki bestecilik bölümünü 1931’de tamamlayan sanatçı, hemen ardında da ustalık sınıfını bitirdi.
Miras tek kaynak -
1934
Her iki kurumun da ileri devre kompozisyon bölümlerinden mezun olarak 1934'te yurda döndü.
Eğitim tek kaynak -
1935
1935'te, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın kurulması amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı'nın çağrılısı olarak Türkiye'ye gelen Alman besteci Paul Hindemith'in yardımcılığını üstlendi.
Eğitim tek kaynak -
1936
1936'da kurulan Ankara Devlet Konservatuvarı'na kompozisyon öğretmeni olarak atandı.
Öğretmenlik tek kaynak -
1938
1938-1939 yıllarında İstanbul’da yedek subay olarak askerlik hizmeti yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
1939
1939’da Halkevleri’nin 7.
Önemli eserler tek kaynak -
1940
1940'lar ile yeni dönemine girer.
Önemli eserler tek kaynak -
1941
1941'de Saadet Hanım ile evlendi, bu evlilikten Okşan (1942) ve oğlu Ahmet (1947) dünyaya geldi.
Önemli eserler tek kaynak -
1942
1942'de sahne müzikleri besteleyen sanatçı, 1945'te Yaylı Çalgılar Üçlüsü’nü, 1946’da “Birinci Yaylı Çalgılar Dörtlüsü”’nü besteledi.
Önemli eserler tek kaynak -
1946
1946’da Akdeniz’den aldığı esinle “Poem” adlı eserini yazdı.
Önemli eserler tek kaynak -
1947
1947'de bestelediği “Ballad” adlı eserden sonra besteciliği bir suskunluk dönemine girdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1948
Ankara Devlet Konservatuvarı'nın kurulmasında rol almış, 1948’de bu kurumun müdürlüğünü yapmış, iki kere Ankara Devlet Opera ve Balesi müdürlüğü görevinde bulunmuştur.
Önemli eserler tek kaynak
Üretimleri
“Prelüd ve Fügler”, piyano için, .
“Beş Piyano Parçası”, .
“Sonat”, piyano için, .
“Minyatürler”, piyano için, .
“Antigone” için müzik, üflemeli çalgılar için, .
“Kral Oedipus” için müzik, kadınlar korosu ve üflemeli çalgılar için, .
“Jül Sezar”, için müzik, üflemeli çalgılar için, .
“Piyano için On Parça”, .
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Necil Kazım Akses hayat hikâyesinde anıyor Cemal Reşit Rey
“Lise öğrenimi sırasında Dârülelhan'da Cemal Reşit Rey'in armoni sınıfına yazıldı.”
-
Necil Kazım Akses hayat hikâyesinde anıyor Melih Cevdet Anday
“Besteci büyük senfonilerini, Melih Cevdet Anday, Orhan Veli, Cahit Külebi gibi Türk şairlerinin eserleri üzerine bestelediği liedleri, büyük korolu yapıtları 1960'lardan sonra orta...”
-
Necil Kazım Akses kendi hikâyesinde anılıyor Kemani Kevser Hanım
“Necil Kazım Akses ve Neziha Hanım olmak üzere osmanlı döneminde birçok öğrenci yetiştirmiştir.”
-
Necil Kazım Akses kendi hikâyesinde anılıyor Bülent Arel
“1939'da Ankara Devlet Konservatuvarı’na giren Arel, Ferhunde Erkin ile piyano, Necil Kazım Akses ile kompozisyon çalışmış, 1947’ de konservatuvarı bitirmiştir.”
-
Necil Kazım Akses kendi hikâyesinde anılıyor Ferdi Ştatzer
“Viyana'daki öğrenciliği sırasında aynı okulda öğrenim gören Necil Kazım Akses ve Hasan Ferit Alnar ile tanışan, ayrıca gazeteci Nadir Nadi, iktisatçı Cemil Sait Barlas ve Yavuz Aba...”
-
Necil Kazım Akses kendi hikâyesinde anılıyor Ferit Tüzün
“Erkin’in ve Necil Kazım Akses’in önerileri ile kompozisyon bölümüne de kaydolan Ferit Tüzün, 1949’da Piyano Yüksek bölümünden, 1951’de Kompozisyon bölümünden mezun oldu.”
-
Necil Kazım Akses kendi hikâyesinde anılıyor Kamuran Gündemir
“1949 yılında girdiği Ankara Devlet Konservatuvarı’nda Ferhunde Erkin’in piyano, Necil Kazım Akses ve Ulvi Cemal Erkin’in kompozisyon öğrencisi olarak okulu 1956 yılında bitirdi.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Necil Kazım Aksestr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Necil Kazım Akses resmi web sitesi". 22 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2011.beethovenlives.net · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Necil Kazım Akses". Akşama Doğru Programı, TRT. 7 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2022.arşiv · www.youtube.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKarabiber, Onur (2017). "Necil Kazım Akses ve Hasan Ferid Alnar'ın Viyana dönemi yapıtlarında Türk müziğine özgü öğelerin tespiti ve karşılaştırmas". Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi. 7 A...arşiv · tez.yok.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Beethovenlives.net Necil Kazım Akses sayfası". 22 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2011.beethovenlives.net · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Görkem Çalgan, Necil Kazım Akses'in Yaşam Öyküsü ile Viyola Konçertosu'nun Müzikal ve Teknik Analizi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yaylı Çalgılar Anasanat Dalı Sanatta Yeterlilik Araştırma Raporu 2007"....arşiv · www.belgeler.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıİlyasoğlu, Evin. "Necil Kâzım Hoca'yı Yitirdik" (PDF). Cumhuriyet gazetesi. 7 Aralık 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.arşiv · core.ac.uk · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Ufuk Çakmak, Senfonik Müzikte Heybetli Bir Duruş". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2011.arşiv · www.necilkazimakses.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıEmek'te Bir Parka Necil Kazım Akses’in Adı Veriliyor, Hürriyet Gazetesi, 22.09.2007, Erişim Tarihi:29.03.2011[ölü/kırık bağlantı]hurarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Necil Kazım Akses” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
9 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.