Musavver Eşref

Musavver Eşref (Kimi sayıları “Eşref” adını taşır), İstanbul’da 18 Mart 1909’dan itibaren 52 sayı yayılanmış haftalık bir dergidir.

Mizah dergisi olarak yayın hayatına başlamışsa edebi yönü mizahi yönünden ağır bastığı için dönemin edebiyat dergileri arasında değerlendirilir. Başlangıçta “Eşref” olan adı, 12. sayıdan itibaren “Musavver Eşref” olmuş; “Musavver” sıfatı 22 .sayıda kalkmış, 26. sayıda yeniden eklenmiştir.

Edebi eserler ve az sayıda karikatür yayınlayan derginin karikatüristleri Mehmet Fazlı ve Mehmet Baha Bey’dir. Dergide karikatürlerden daha çok fotoğraflara yer verilmiştir. Derginin ilk sayılarında Şair Eşref, Halil Edip, Muallim Feyzi, Muhittin, Hasan Remzi, Şeyh Vasfi Efendi, Abdülhalim Memduh ve Florinalı Nazım’ın hiciv, hikemî, rindane tonlu şiirleriyle övgü mahiyetindeki şiirleri ağırlığı oluşturur. 23 .sayıdan itibaren (Baha Tevfik’in sorumlu müdür olmasından sonra) ise genellikle Servet-i Fünûn çizgisini devam ettiren şairler ve şiirler dergide daha çok yer almıştır.

Dergi, ilk 26 sayısında büyük boy olarak yayımlanmış; 26. sayıdan sonra küçük boy olarak çıkarılmış ve yeniden numaralandırılmıştır.

İlk sayısı “Haftalık mizah gazetesidir-Şimdilik haftada bir kere Perşembe günleri neşr olunur” ibaresiyle yayımlanmıştır. İmtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü Hüseyin Nazmi, baş yazarı Şair Eşref, yazı kurulu üyeleri ise Zevki ve Muhittin’dir. 2. sayıda yazı kurulu Muhittin ve Neşatî şeklinde değişmiştir. 23. sayıda sorumlu müdür Baha Tevfik olmuş; daha sonraki sayılarda da sorumlu müdür sık sık değişmiş; Hüseyin Nazmi, Ahmet Rıfkı ve Cevdet Maşuk sorumlu müdür olmuşlardır.

Derginin tanıtıcı ibaresi 4. sayıda “Haftalık edebî mizah gazetesidir”, 23. sayıda “Perşembe günleri neşrolunur edebî ve mizahî Osmanlı gazetesidir” şeklinde değişti.

Dergi, 12. sayıya kadar dört sayfa, bu sayıdan itibaren ise sekiz sayfa çıkmaya başladı. 26. sayıdan sonra yeniden numaralandırılması ve Musavver Eşref ismini almasından sonra ise sayfa sayısı on altı oldu. 9 (35). sayıdan son sayıya kadar ise sayfa sayısı sekiz olmuştur.