biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Musahipzade Celal
Oyun Yazarı · 1868–1959

Musahipzade Celal Edebî Kişiliği

II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin en üretken oyun yazarlarından biri olan Musahipzade Celal, Türk tiyatrosunda töre komedisi ve müzikal oyun türünün öncülerindendir. Osmanlı toplum hayatındaki yozlaşmaları, idari bozuklukları ve batıl inançları mizahi...

Hayat çizgisi 6 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1947–1959
186819101959
Eğitim İlk üretimler Miras İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Musahipzade Celal (31 Ağustos 1868, İstanbul - 20 Temmuz 1959, İstanbul), Türk oyun yazarı.

Türk edebiyatında tiyatro alanında ilk yazılı eserlerin verilmeye başladığı II. Meşrutiyet döneminde yetişmiş ve sadece tiyatro alanında eser vermiş iki önemli yazardan birisidir (diğeri Refik Ahmet Nuri Sekizinci). Cumhuriyetin ilanından sonra eserler vermeye devam etmiş, konularını Osmanlı döneminden günlük yaşamdan almıştır. Osmanlı toplumunda yozlaşan değerleri hicveden komedi tarzında eserler vermiştir. Yirmiden fazla oyunu bulunur.

02

Edebî Kişiliği

—Edebî Kişiliği

Osmanlı toplumunda yozlaşan değerleri hicveden komedi tarzında eserler vermiştir. Sosyal tenkide büyük önem vermiş, bu hicivlerle eserleri daha çok töre komedisi hâlini almıştır. Tiyatroya olan ilgisi Tercüme Odası'nda görev yapmaktayken ortaya çıktı. Arkadaşları ile arasında orta oyunları tertip edip bizzat kendisi de bu oyunlarda zenne rollerine çıktı. Osmanlı Kumpanyası'nın oyunlarını takip etmesiyle oyun yazmaya karşı merak duydu.

Tiyatro bilgisini Ahmet Vefik Paşa'nın Moliere çevirilerini inceleyerek artırdı. 1908'de Tercüme Bürosu'ndan ayrılınca zamanının büyük bölümünü oyun yazma çalışmalarına ayırdı. Yayımlanan ilk oyunu olan Türk Kızı'nı bu dönemde yazdı, oyun 1912'de Köprülüler adıyla Manakyan Tiyatrosu'nda sahnelendi.

Belediye işlerine kadıların baktığı devri hicveden İstanbul Efendisi adlı ilk müzikal oyununun ardından; Macun Hokkası, baba parası yiyen mevki sahibi kimseler ile yaşamlarını alın terleriyle kazanmaya çalışan emekçiler arasındaki karşıtlığı anlatan Yedekçi, Kaşıkçılar, Atlı Ases, Demirbaş Şarl gibi oyunları yazmaya ve sahnelenmeye devam etti. 1919-1924 yılları arasında yazdığı oyunların hepsi Osmanlı Operet Heyeti tarafından sahnelendi.

Lale Devri adlı oyunu, İstanbul'da ilk defa kadınların tiyatroya gelmesini sağlayan oyun oldu. O sene Ramazan ayında ilk defa kadınların da gece tiyatroya gelip bu oyunu izlemesi için izin verildi. Türkiye'ye özgü denebilecek bir müzikal komedi türünün ilk yazarı olma özelliğini taşıyan Musahipzade, 18. yüzyıl Osmanlı toplumundaki idari bozuklukları ve dini sömürüyü yansıtmıştır.

Musahipzade Celal, hem Millî Edebiyatın hem de Cumhuriyet'in önemli bir tiyatro yazarıdır. Sanatçının adı bir vefa borcu olarak günümüzde Şehir tiyatrolarının Üsküdar sahnesine verilmiştir.

Musahipzade Celal · diğer bölümler

← Musahipzade Celal profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1868

    Doğum ve Erken Yıllar

    1868 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1889

    1889 yılında, yazı yazma alışkanlığını edineceği Babıâli Tercüme Odası'nda kâtip olarak göreve başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  3. 1908

    1908'de Tercüme Bürosu'ndan ayrılınca zamanının büyük bölümünü oyun yazma çalışmalarına ayırdı.

    Miras tek kaynak
  4. 1910

    Yayımlanan ilk oyunu olan Türk Kızı'nı (1910) bu dönemde yazdı, oyun 1912'de Köprülüler adıyla Manakyan Tiyatrosu'nda sahnelendi.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1912

    Yayımlanan ilk oyunu olan Türk Kızı'nı bu dönemde yazdı, oyun 1912'de Köprülüler adıyla Manakyan Tiyatrosu'nda sahnelendi.

    İlk üretimler tek kaynak
  6. 1917

    Oyun yazmayı sürdürürken memuriyet hayatına 1917′de Üsküdar livasında bandrol memuru olarak devam etti.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1919

    1919-1924 yılları arasında yazdığı oyunların hepsi Osmanlı Operet Heyeti (1923 yılında İstanbul Operet Heyeti adını aldı) tarafından sahnelendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1920

    1920′de bandrol örgütü kaldırılınca görevi Maliye tahsil memurluğuna aktarıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1923

    1923 yılında Üsküdar defterdarı iken emekliye ayrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1927

    1927 yılında kütüphane görevlisi olarak Darülbedayi'ye girince geçmişten gelen, tiyatroya olan ilgisini geliştirme olanağı buldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1928

    Aynaroz Kadısı (1928), Kafes Arkasında (1929), Bir Kavuk Devrildi (1930), Balaban Ağa (1933) adlı oyunları Darülbedayi'de sahnelendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1934

    Beklenen ilgiyi görmeyen Selma (1934) adlı dramdan sonra yeni oyun yazmadı; 18 oyunu 1936'da toplu hâlde yayımlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1935

    1935'te çıkarılan Soyadı Kanunu ile Musahipzade soyadını aldı ve Musahipzade Celal adıyla ünlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1937

    1937'de Türk Kızı'nın değiştirilmiş hâli olan Gülsüm'ü (1937) ve ardından Mehmet Şükrü Erden ile Genç Osman (1937) adlı oyunu kaleme aldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 1946

    Eski İstanbul Yaşayışı (1946) adlı kitabında kendi hatıralarını, eski Osmanlı adetlerini ve gündelik hayatın detaylarını anlatmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

1909 · ESER Türk Kızı (basılışı ; ′da Gülsüm adıyla)

Türk Kızı (basılışı ; ′da Gülsüm adıyla)

eser
1912 · ESER Köprülüler (yazılışı , oynanışı , basılı...

Köprülüler (yazılışı , oynanışı , basılışı

eser
1913 · ESER İstanbul Efendisi (yazılışı , oynanışı ,...

İstanbul Efendisi (yazılışı , oynanışı , basılışı (müzik: Leon Hancıyan)

eser
1914 · ESER Lâle Devri (yazılışı , oynanışı , basılı...

Lâle Devri (yazılışı , oynanışı , basılışı (müzik: Muallim Hakkı Bey)

eser
1916 · ESER Macun Hokkası (yazılışı , oynanışı , bas...

Macun Hokkası (yazılışı , oynanışı , basılışı (müzik: Ali Rıza Bey)

eser
1919 · ESER Yedekçi (yazılışı , oynanışı , basılışı...

Yedekçi (yazılışı , oynanışı , basılışı (müzik: Muallim Hakkı Bey)

eser
1920 · ESER Kaşıkçılar (yazılışı , oynanışı , basılı...

Kaşıkçılar (yazılışı , oynanışı , basılışı

eser
1921 · ESER Atlı Ases (yazılışı , oynanışı , basılış...

Atlı Ases (yazılışı , oynanışı , basılışı ;

eser

Diğer eserler

1921'Demirbaş Şarl (yazılışı , oynanışı , basılışı (müzik: Kazım Uz)Eser tek kaynak
1923'Moda Çılgınları, , (müzik: Muhlis Sabahattin)Eser tek kaynak
1923İtaat İlâmı (yazılışı , oynanışı , basılışıEser tek kaynak
1923Moda Çılgınları (yazılışı ve oynanışı (müzik: Muhlis Sabahattin)Eser tek kaynak
1924Fermanlı Deh Hazretleri (yazılışı , oynanışı , basılışı ;Eser tek kaynak
1927Aynaroz Kadısı (yazılışı , oynanışı / dönemi)Eser tek kaynak
1928Kafes Arkasında (yazılışı , oynanışı 192 basılışı ;Eser tek kaynak
1930Bir Kavuk Devrildi (yazılışı , oynanışı , basılışıEser tek kaynak
1930Mum Söndü (yazılışı , oynanışı / dönemi, basılışıEser tek kaynak
1931Pazartesi-Perşembe (yazılışı , oynanışı , basılışıEser tek kaynak
1932Gül ve Gönül (yazılışı , oynanışı , basılışıEser tek kaynak
1933Balaban Ağa (yazılışı , oynanışı , basılışıEser tek kaynak
1934Selma (yazılışı , basılışı , oynanışıEser tek kaynak
1937Genç Osman (Mehmet Şükrü Erden ile birlikte, yazılışı , oynanışı .Eser tek kaynak
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Musahipzade Celal I. Selim II. Selim III. Selim Muhsin Ertuğrul Refik Ahmet Nuri Sekiz... Ergin Orbey Ferdi Merter Meral Oğuz
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Musahipzade Celal hayat hikâyesinde anıyor I. Selim
  • Musahipzade Celal hayat hikâyesinde anıyor II. Selim
  • Musahipzade Celal hayat hikâyesinde anıyor III. Selim
  • Musahipzade Celal hayat hikâyesinde anıyor Muhsin Ertuğrul

    “Aynaroz Kadısı ve Bir Kavuk Devrildi adlı oyunları Muhsin Ertuğrul tarafından sinemaya aktarıldı.”

  • Musahipzade Celal hayat hikâyesinde anıyor Refik Ahmet Nuri Sekizinci

    “Meşrutiyet döneminde yetişmiş ve sadece tiyatro alanında eser vermiş iki önemli yazardan birisidir (diğeri Refik Ahmet Nuri Sekizinci).”

  • Musahipzade Celal kendi hikâyesinde anılıyor Ergin Orbey

    “• Bir Sandalda Üç kişi: Radyo Tiyatrosu - Ankara Devlet Tiyatrosu • Macun Hokkası: Musahipzade Celal - Ankara Devlet Tiyatrosu (1961) • Ocak: Turgut Özakman - Ankara Devlet Tiyatro...”

  • Musahipzade Celal kendi hikâyesinde anılıyor Ferdi Merter
  • Musahipzade Celal kendi hikâyesinde anılıyor Meral Oğuz

    “• 1974: İrlandalı Delişmen (Babayiğit) : John Millington Synge - Ankara Devlet Tiyatrosu • 1980: Seyis Başı Konağı : Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu • 1981: Yunus Emre (oyun)...”

06

Kaynaklar

6kaynak kaydı
6farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Musahipzade Celal
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    http://www.tiyatronet.com/haber_detay.asp?haberID=92 [ölü/kırık bağlantı] Tiyatro.net Musahipzade Celal
    tiyatronet.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ruyagemisi.com Musahipzade Celal ve İstanbul Efendisi[ölü/kırık bağlantı]
    ruyagemisi.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Debdebe.org Musahipzade Celal". 13 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2009.
    arşiv · www.debdebe.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Gazete Kadıköy 8.12.2006, İz Bırakan Bir Tiyatro Ustası, Musahipzade Celal". 13 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2009.
    arşiv · gazetekadikoy.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Şehir Tiyatroları Ustaların Anısına Sahip Çıktı". Afyon Ana Haber. 28 Temmuz 2018. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020.
    afyonanahaber.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Musahipzade Celal” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    6 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Ali Ekber Ataş

Şair, yazar ve Ressam · d. 1961

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Eşber Yağmurdereli

Yazar, senarist ve Hak Savunucusu · d. 1945

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Menemenlizade Mehmet Tahir

Şair, yazar ve Eğitimci · 1863–1903

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →