biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Mümtaz Soysal
Kültür & Sanat · 1929–2019

Mümtaz Soysal

Osman Mümtaz Soysal (15 Eylül 1929, Zonguldak - 11 Kasım 2019, İstanbul), 1961 Anayasası'nın imza sahiplerinden biri olarak isim yapan hukukçu, akademisyen ve siyaset adamı.

Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1929–2019
192919702019
01

Kısaca kimdir?

Osman Mümtaz Soysal (15 Eylül 1929, Zonguldak - 11 Kasım 2019, İstanbul), 1961 Anayasası'nın imza sahiplerinden biri olarak isim yapan hukukçu, akademisyen ve siyaset adamı.

02

Hayat hikâyesi

02.1Yaşamı

1929 yılında Zonguldak ilinde doğdu. Galatasaray Lisesi'ni (1949), ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni (SBF) (1953) bitirdi. Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde asistan olarak görevliyken fark dersi sınavlarını vererek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden de mezun oldu (1954). 1956'da SBF'de asistan olarak çalışmaya başladı; 1958'de siyasal bilimler alanında doktora çalışmasını tamamladı. SBF'de Anayasa Hukuku profesörü olarak uzun yıllar ders verdi.

1961 yılında Doğan Avcıoğlu ve Cemal Reşit Eyüboğlu ile beraber Yön dergisinin kurucularından oldu. Temsilciler Meclisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) temsilcisi (6 Ocak 1961 - 25 Ekim 1961) olarak Anayasa Komisyonu üyeliği yaptı. 1963'te SBF'de doçent, 1969'da profesör olan Soysal, 1971 yılında aynı fakültenin dekanlığına seçildi. 12 Mart Muhtırası'ndan sonra 18 Mart 1971'de dekanlığı esnasında, Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı'nca gözaltına alınıp tutuklandı. 1402'likler içerisinde yer alarak görevinden alınmıştır. 1968'den beri okuttuğu Anayasa'ya Giriş ders kitabında komünizm propagandası yapmakla suçlandı, 6 yıl 8 ay ağır hapis, 2 ay 20 gün Kuşadası'nda emniyet gözetimi altında bulundurulmaya ve kamu haklarından ebediyen mahrumiyete mahkûm edildi. Toplam 14.5 ay Mamak Cezaevi'nde kaldı. Mamak Cezaevi'nde iken yazar Sevgi Soysal ile evlendi.

1962 yılında arkadaşlarıyla birlikte Sosyalist Kültür Derneği'ni kurdu. 1969-71'de Akdeniz Sosyal Bilim Araştırma Konseyi Başkanlığı, 1974-78 arasında Uluslararası Af Örgütü ikinci başkanlığı görevlerini yürüttü. 1979'da BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Uluslararası İnsan Hakları Öğretimi Ödülü'nü aldı.

24 Ocak 1971 tarihinde John F. Kennedy Caddesi üzerindeki evinin önünde bombalı saldırı yapılmıştır. Patlamadan sonra olay yerine giden yazar Adalet Ağaoğlu bu durumdan şöyle bahseder: ‘Ger gör, hemen gel gör’ dedi Sevgi. Hemen koştum. Bütün gün orada kaldım. Evin içi neredeyse hepten havaya uçmuş. Yer yerinden oynamış. Apartmandaki pek çok dairenin camları, kapıları da çatlamış, patlamış.

15 Temmuz 1983 günü Paris yakınlarındaki Orly Havaalanı'nın THY bürosu önünde patlayan bir bombanın neden olduğu sekiz kişinin ölümüne ve altmış dolayında kişinin de yaralanmasına yol açan Orly Havalimanı saldırısı'nı gerçekleştirmekten dolayı tutuklanan ASALA mensuplarının yargılandığı davaya Türk mağdurları temsilen müdahil taraf uzman tanık olarak katılmıştır.

1991 seçimlerinde Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) listesinden Ankara'dan kontenjan adayı oldu ve TBMM'ye seçildi. TBMM'de Çekiç Güç, OHAL, demokratikleşme, Kıbrıs, özelleştirme gibi konularda hükûmet politikalarını eleştiren Soysal, özellikle özelleştirme konusundaki yetki yasaları için Anayasa Mahkemesi'ne yaptığı başvurularla koalisyon ortağı DYP'lilerin tepkisini çekti. Bu başvuruları sonucunda Anayasa Mahkemesi tarihinde ilk kez bir yürütmeyi durdurma kararı verdi. Anayasa Profesörü Soysal, SHP'nin hükûmet ortaklığı içindeki pasif tutumuna sürekli tepki gösterdi, "vuruşar

02.2Yapıtları 22 eser · katalog fişleri
  1. № 0011954 Avrupa Birliği ve Türkiye
  2. № 0021958 Demokratik İktisadi Planlama İçin Siyasi Mekanizma
  3. № 0031964 Dış Politika ve Parlamento
  4. № 0041965 Halkın Yönetime Etkisi
  5. № 0051969 Dinamik Anayasa Anlayışı
  6. № 0061969 100 Soruda Anayasanın Anlamı
  7. № 0071975 Güzel Huzursuzluk
  8. № 0081982 Demokrasiye Giderken
  9. № 0091995 Düşünceler Günlüğü
  10. № 010 İdeoloji Öldü Mü?
  11. № 011 Aklını Kıbrıs'la Bozmak
  12. № 012 Öpülesi Gemiler
  13. № 013 Anayasa'nın Püf Noktası
  14. № 014 İçgüveysinin Encamı
  15. № 015 Balinanın Böcekleri
  16. № 016 Anayasanın Anlamı
  17. № 017 İdeoloji Öldü Mü?
  18. № 018 Aklını Kıbrıs'la Bozmak
  19. № 019 Öpülesi Gemiler
  20. № 020 Anayasa'nın Püf Noktası
  21. № 021 İçgüveysinin Encamı
  22. № 022 Balinanın Böcekleri
03

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Mümtaz Soysal Adalet Ağaoğlu Doğan Avcıoğlu Sevgi Soysal Aydın Yalçın İlber Ortaylı Mehmet Şevket Eygi Bulutsuzluk Özlemi Türkiye Cumhuriyeti An...
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Mümtaz Soysal hayat hikâyesinde anıyor Adalet Ağaoğlu

    “Patlamadan sonra olay yerine giden yazar Adalet Ağaoğlu bu durumdan şöyle bahseder: ‘Ger gör, hemen gel gör’ dedi Sevgi.”

  • Mümtaz Soysal hayat hikâyesinde anıyor Doğan Avcıoğlu

    “1961 yılında Doğan Avcıoğlu ve Cemal Reşit Eyüboğlu ile beraber Yön dergisinin kurucularından oldu.”

  • Mümtaz Soysal hayat hikâyesinde anıyor Sevgi Soysal

    “Mamak Cezaevi'nde iken yazar Sevgi Soysal ile evlendi.”

  • Mümtaz Soysal kendi hikâyesinde anılıyor Aydın Yalçın

    “Yayımından bir süre sonra bu ekibe Cahit Talas, Muammer Aksoy, Şerif Mardin, Coşkun Kırca, Mümtaz Soysal, Metin And, Sadun Aren, Haluk Ülman, Şevki Vanlı, Cemal Aygen ve daha birço...”

  • Mümtaz Soysal kendi hikâyesinde anılıyor İlber Ortaylı

    “Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray'ın öğrencisi oldu.”

  • Mümtaz Soysal kendi hikâyesinde anılıyor Mehmet Şevket Eygi

    “Galatasaray Lisesi'nde Abdi İpekçi ve Mümtaz Soysal gibi isimlerle birlikte okudu; burada Orhan Şaik Gökyay ve Nihat Sami Banarlı gibi hocalardan ders aldı.”

  • Mümtaz Soysal kendi hikâyesinde anılıyor Bulutsuzluk Özlemi

    “Bu dönemde Yavaşoğulları, konserlerinin adı olarak Mümtaz Soysal'ın bir makalesinin başlığından esinlenerek Bulutsuzluk Özlemi'ni kullanmaya başladı.”

  • Mümtaz Soysal kendi hikâyesinde anılıyor Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1961)

    “20 kişilik Komisyon'da Emin Paksüt, Muammer Aksoy, Turan Güneş, Tarık Zafer Tunaya, Coşkun Kırca, Amil Artus, Doğan Avcıoğlu, Münci Kapani, Muin Küley, Ragıp Sarıca, Bahri Savcı, C...”

04

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →