Muhittin Baha Pars

1884'te Bursa'da Baba Efendi Dergâhı'nda (bugünkü Vakıf İşhanın bulunduğu yer) doğdu. Geçmişi 600 yıla dayanan ve Umurbey'in tarihinde ve idaresinde önemli yeri olan Pars sülalesine mensuptur. Babası, dergahın Ahmet Baba Efendi Dergâhının şeyhi Bahâüddîn Efendi, annesi Bursa kumandanı Hafız Mustafa Paşa'nın kızı Nâkiye Hanım'dır. Büyük ağabeyi Mehmet Baha ve ortanca kardeşleri Hakkı Baha, Bursa'da kültür ve sanat hayatında etkili kişiler arasındadır.

Bursa'da Erkek Lisesi'nden sonra İstanbul Hukuk Mektebi'nden 1913'te mezun oldu. Avukatlık, edebiyat, mantık, felsefe öğretmenliği yaptı. 1 Aralık 1917'den itibaren yayımlanan Bursa Mecmuası adlı derginin yayın yönetmenliğini yaptı. 1920'de Bursa'nın işgali üzerine kapanan dergi, Cumhuriyet'in ilânından sonra da çeşitli aralıklarla, sahip ve sorumluları da değişerek 1950'ye değin yayın yaşamını sürdürdü.

I. Dünya Savaşı sırasında Millî Eğitim Bakanlığı'nın izniyle Çanakkale Cephesi'ne giden Muhittin Baha, askerin durumunu yerinde görüp öğrencilerine aktardı. Savaştan sonra vatanseverler tarafından gerçekleştirilen Balıkesir Kongresi'ne katıldı ve Hüdâvendigâr Vilayeti adına Heyet-i Merkeziye'ye seçildi. Ermeni Kırımı davasını gören Bursa Divan-ı Örfiye davasında birçok Bursa memurunu ücretsiz savunmasıyla tanındı.

İzmir'in işgalinden sonra Bursalılarda direniş fikrinin yayılması ve Kuva-yı Milliye örgütünün teşkilatlanması için çalıştı. Eylemleri nedeniyle Bursa valisi tarafından Konya'ya sürüldü. 56. Tümen komutanı Albay Bekir Sami Bey'in Bursa'ya gelmesi ile geri dönebildi. Kardeşi Hakkı Baha Bey ile birlikte Bursa Redd-i İlhak Cemiyeti'nin ve Sivas Kongresi'nden sonra kurulan Bursa Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer aldı. Cemiyetin yayın organı olan "Millet Yolu" dergisini çıkardı. Dergi, 1927 yılına kadar yayımlanmaya devam etti.

1920-1921 ve 1922-1923 arasında iki defa Hüdavendigar Vilayeti Davavekilleri Cemiyeti (Bursa Barosu) başkanlığı yaptı.

Bursa'nın işgali sonrası Batı Cephesi'ne bir gezi düzenleyen Mustafa Kemal Paşa'nın bu gezisine katıldı. Gezi sonrasında TBMM'de Bursa'nın işgali sırasında sorumsuzlukla hatta düşmanla iş birliği yapmakla suçlanan Bursa halkını savundu, Bursalıların "vazife-i vataniyesini ifa etmekten" çekinmediklerini açıkladı. Konuşmasında Namık Kemal'in "Vatan bağrına düşman dayamış hançerini, Yok, mudur kurtaracak bahtı kara maderini" mısralarını söylediği ve Mustafa Kemal Paşa'nın bunun üzerine "Vatan bağrına düşman dayasın hançerini, Bulunur kurtaracak bahtı kara maderini" şeklinde yanıt verdiği anlatılır.

"Kahraman Türk” idi cihanda adın.

Bir ateşten siperdin İslam'a

Sönmeyen bir güneş gibi yaşadın.

M. (M. Baha'nın İstiklal Marşı Yarışması için yazdığı şiirin ilk dört dizesi)

Muhittin Baha daha sonra I. dönem TBMM'ye Bursa milletvekili olarak girdi ve Mustafa Kemal'in isteğiyle Meclis Başkanlık Kurulu Kâtibi seçildi. Kuvâ-yı Milliye komutanlarından biri olarak Bursa ile çevresinde Yunan birliklerine karşı savaştı.

1921'de, İstiklal Mar