Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Molla Mehmet Karayılan ya da sadece Karayılan (1888 - 24 Mayıs 1920), Antep Kuşatması'nda ve Kafkas Cephesinde savaşmış bir Türk direnişçidir.
Karayılan, Kurtuluş Savaşı'nda Besni'de savaştı ve Nisan 1920'de Fransız kuvvetlerinin Antep-Maraş ve çevresini işgal etmeye başlamasından sonra Antep'i (günümüzde Gaziantep) savunmaya geçti. I. Dünya Savaşı’ndan sonra Güney Anadolu’daki Kuvâ-yi Milliye örgütünde görev aldı. 20 Ocak 1920'de Karabıyıklı’da düzenlediği baskın sırasında, Fransız işgal birliklerine önemli kayıplar verdirterek Antep'in işgalden kurtarılmasında büyük katkısı oldu. Ayrıca Şamlı Kel Ahmet çetesinin ortadan kaldırılmasını sağladı. 24 Mayıs 1920’de Antep'te Samsaktepe (Sarımsaktepe) saldırısı sırasında öldü.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1888
Molla Mehmet Karayılan ya da sadece Karayılan (1888 - 24 Mayıs 1920), Antep Kuşatması'nda ve Kafkas Cephesinde savaşmış bir Türk direnişçidir.
Önemli eserler tek kaynak -
1904
Babası 1904 yılında Ermeni eşkıyaları tarafından obalarına yapılan bir baskın sırasında hayatını kaybetmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
1918
Karayılan adı Nazım Hikmet’in “Kuvay-ı Milliye Destanı”nın birinci bölümündeki "Yıl 1918-1919 ve Karayılan Hikayesi" bölümünde geçer.
Miras tek kaynak -
1920
Karayılan, Kurtuluş Savaşı'nda Besni'de savaştı ve Nisan 1920'de Fransız kuvvetlerinin Antep-Maraş ve çevresini işgal etmeye başlamasından sonra Antep'i (günümüzde Gaziantep) savunmaya geçti.
Önemli eserler tek kaynak -
2007
Karayılan'ın kızı Selvi Sevimli'nin 2007 yılında verdiği röportaja göre, Karayılan "çoban" veya "ırgat" değil, Kabalar aşireti reisidir.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
03.1Yaşamı ve Eğitimi
Molla Mehmet, 1888 yılında o dönem Maraş-Pazarcık'a bağlı olan Höcüklü köyü, Elifler mezrasında doğmuştur. Nüfusu Besni'ye kayıtlıdır. Malatya'dan Pazarcık ve İslahiye'ye kadar uzanan bölgede yaşayan Atmalı aşiretinin Kabalar oymağından gelmektedir. Ailesi, hayvan sürüleri bulunan ve bölgeye göre varlıklı sayılan köylü bir ailedir. Babası 1904 yılında Ermeni eşkıyaları tarafından obalarına yapılan bir baskın sırasında hayatını kaybetmiştir.
Malatya Akçadağ ilçesi Söğütlü köyü imamından Kur'an dersleri almıştır. Köyünde imamlık yapması ve namaz kıldırması sebebiyle halk arasında 'Molla' lakabıyla anılmıştır. 'Karayılan' lakabının ise, babasına iyi dövüşmesi sebebiyle verilen "Karayılan gibi kayıp gidiyor" ifadesinden miras kaldığı belirtilmektedir.
03.2Birinci Dünya Savaşı
Karayılan, I. Dünya Savaşı'nda Rus cephesinde görev almış, burada çeşitli yararlılıklar göstererek çavuşluğa terfi etmiştir. Bu savaş sırasında ayağından yaralanmış ve Malatya Hastanesi'nde tedavi gördükten sonra köyüne dönmüştür.
03.3Bozo Çetesiyle Mücadelesi
Savaştan döndükten sonra hükûmet kuvvetleriyle işbirliği yaparak bölgede halka zulmeden ve asker kaçaklarından oluşan Bozan (Bozo) kardeşler çetesinin takibine katılmıştır. Çevreye korku salan bu çetenin ortadan kaldırılmasında aktif rol oynamıştır. Malatya İkinci İnzibat Kumandanı Ahmet Adil Bey, Karayılan'a gizlice mektup göndererek onun yurtsever olduğunu belirtmiş ve işbirliği teklif etmiştir. Yapılan çatışmalar sonucunda Karayılan ve çetesi, Bozo Çetesi'ni Ölbek Dağı'nda kuşatmış, çatışmada çete üyelerinden kayıplar yaşanmıştır. Son çatışmada öldürülen Bozan ve kardeşi Seydo'nun başları Pazarcık'a gönderilmiştir. Bu başarısından dolayı kendisine madalya ve yirmi altın lira ödül verilmiştir.
03.4Kurtuluş Savaşı ve Gaziantep Savunması
- Fransız işgal güçlerinin Kilis'ten Antep'e ilerlediği haberi üzerine Karayılan, kendi aşiretinden 82 gönüllü akrabasını bir çete olarak toplamış, 1600 baş hayvanını satarak hiçbir yerden yardım almadan çetesinin silah ve cephane ihtiyacını karşılamıştır
- Karabıyıklı Baskını Çetesiyle birlikte Karabıyıklı köyünde pusu kurmuş (20 Ocak 1920), Maraş'a giden Fransız kuvvetlerine büyük kayıplar verdirerek 50 kadar askeri esir almıştır. Bu baskın, onun adını Antep ve Türkiye genelinde duyurmuştur
- Antep'e Girişi Heyet-i Merkeziye tarafından görevlendirilmek üzere davet edilmiş, Dülük köyüne gelmiştir. Burada eşkıya Şamlı Kel Ahmet'i ortadan kaldırmıştır. 82 kişilik çetesiyle birlikte Dülük köyünden şehri kuşatan Fransız çemberini yararak Antep'e girmiş ve Karagöz Camii'ni karargâh olarak kullanmıştır. Çete üyelerinin sayısı daha sonra 150'ye ulaşmış, ayrıca Antep cezaevinin kapılarını açtırarak hükümlüleri de silahlandırıp çetesine katmıştır
- Cephe Savaşları Elmalı, Birinci ve İkinci Ağcakoyunlu, İkizkuyu, Nizip yolu, Mağarabaşı ve Kurbanbaba savaşları gibi birçok cephede aktif olarak savaşmıştır. İkizkuyu cephesinde Fransız komutan Norman'ı yaralamış ve Norman'ın eşi Karayılan'a esir düşmüştür
03.5Şehadeti
Molla Mehmet Karayılan, 24 Mayıs 1920 sabahı, Sarımsak Tepe (Şıhın Dağı) mevkiinde gerçekleşen zorlu bir çatışma sırasında mevzi değiştirmek için ayağa kalktığı anda talihsiz bir kurşunla göğsünden vurularak şehit olmuştur. O gün Karayılan ile birlikte 19 arkadaşı daha şehit düşmüştür.
03.6Mirası
Karayılan'ın adı, Kurtuluş Savaşı'nın simge isimlerinden biri olmuş; halk türkülerine ve edebiyatımıza konu olmuştur. Ünlü şair Nâzım Hikmet, "Kuvâyi Milliye Destanı" adlı eserinde ona bir bölüm ayırmıştır.
Gaziantep halkı, onun ölümünün ardından, Kurtuluş Savaşı'ndaki fedakârlığını ve kahramanlığını anlatan bir ağıt yakmıştır. Bu ağıtın bazı dizeleri şöyledir:
Karayılan der ki gelin oturak Kilis yollarından kelle getirek Fransız adını bütün batırak Vurun Antepliler namus günüdür Vurun çetelerim namus günüdür
Atına binmiş de elinde dizgin Girdiği cephede hiç olmaz bozgun Çeteler içinde Yılanım azgın Vurun Antepliler namus günüdür Vurun çetelerim namus günüdür.
03.7Ailesi Hakkındaki Bilgiler
Karayılan'ın kızı Selvi Sevimli'nin 2007 yılında verdiği röportaja göre, Karayılan "çoban" veya "ırgat" değil, Kabalar aşireti reisidir. Babasının Antep'e düşman girdiğini duyunca bütün malını satarak silah almasının, ailesi tarafından bile yadırgandığını ancak Karayılan'ın "Ana Rus’un, Ermeni’nin yaptıklarını görseydin, şimdi sen de durmaz giderdin" diyerek cevap verdiğini aktarmıştır.
03.8Popüler kültürde
Karayılan adı Nazım Hikmet’in “Kuvay-ı Milliye Destanı”nın birinci bölümündeki "Yıl 1918-1919 ve Karayılan Hikayesi" bölümünde geçer. Bu şiirde bahsedilen Karayılan sıradan ve korkak bir köylüdür. Bir gül fidanını kendine siper etmiş, çatışmaları izlerken yakınındaki beyaz bir taşın arkasından siyah bir yılanın kafasını kaldırdığını görür. Serseri mermilerden biri gelip yılanın kafasını uçurur. Bu olaydan korkunun ecele faydası yoktur dersini çıkaran bu köylü, saklanmak yerine savaşması gerektiğine karar verir. Bundan sonra onun Fransız işgal kuvvetlerinin üzerine karabasan gibi çöküp kahramanca savaştığını gören Antepliler ona Karayılan lakabını takarlar.
2007-2008 yılları arasında atv'de yayımlanan Karayılan adlı tarihî dram dizisi de onun hayatını anlatır.
Ruhi Su'nun bestelediği "Karayılan" türküsü de onun hayatıyla iligilidir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Molla Mehmet Karayılan hayat hikâyesinde anıyor Antep Kuşatması
“Molla Mehmet Karayılan ya da sadece Karayılan (1888 - 24 Mayıs 1920), Antep Kuşatması'nda ve Kafkas Cephesinde savaşmış bir Türk direnişçidir.”
-
Molla Mehmet Karayılan hayat hikâyesinde anıyor Karabıyıklı Baskını
“• Karabıyıklı Baskını: Çetesiyle birlikte Karabıyıklı köyünde pusu kurmuş (20 Ocak 1920), Maraş'a giden Fransız kuvvetlerine büyük kayıplar verdirerek 50 kadar askeri esir almıştır...”
-
Molla Mehmet Karayılan hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Kara
“Molla Mehmet Karayılan ya da sadece Karayılan (1888 - 24 Mayıs 1920), Antep Kuşatması'nda ve Kafkas Cephesinde savaşmış bir Türk direnişçidir.”
-
Molla Mehmet Karayılan hayat hikâyesinde anıyor Nâzım Hikmet
“Ünlü şair Nâzım Hikmet, "Kuvâyi Milliye Destanı" adlı eserinde ona bir bölüm ayırmıştır.”
-
Molla Mehmet Karayılan hayat hikâyesinde anıyor Ruhi Su
“Ruhi Su'nun bestelediği "Karayılan" türküsü de onun hayatıyla iligilidir.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Molla Mehmet Karayılantr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıadmin (17 Şubat 2019). "Atmalı bir kahraman: Molla Mehmet Karayılan". Aintab Data. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2025.yankigazetesi.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıadmin (17 Şubat 2019). "Atmalı bir kahraman: Molla Mehmet Karayılan". Aintab Data. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2024.arşiv · www.aintabdata.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKuva-yı Miliye - Şiirler 3, Nâzım Hikmet. Adam Yayınları, 13. Baskıerişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Molla Mehmet Karayılan” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
4 kaynak ve 5 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir: neyin yanlış olduğunu, doğrusunu ve dayanağını yaz. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
Düzeltme önermek için giriş yap
Önerileri kimin gönderdiğini bilmek kötüye kullanımı önler ve sonucu sana bildirmemizi sağlar. Giriş birkaç saniye sürer; ardından bu bölüme döner, düzeltmeni üç adımda gönderirsin.
Giriş yap ve düzelt