Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Miraç (Arapça: معراج; birebir yazımla Mirac); İslam dinî anlatımlarında, Muhammed'in göğe yükselip Allah ve öte âlemleri görüp geriye döndüğü rivayetlerine verilen isimdir. Rivayetler; Muhammed'in kalbinin temizlenmesi, Burak ve Cebrail eşliğinde Mescid-i Aksa'ya gidiş (isra), Burak'ı bağlayıp peygamberlere namaz kıldırma, muallak taşından göğe yükselme, Allah ile konuşmalar, gök katlarında diğer peygamberler ile diyaloglar, cennet ve cehennemi görme ve geri dönme gibi bölümlerden oluşur.
"Kendisiyle yukarı çıkılan şey, merdiven" anlamına gelen kelime, Türkçeye "yükseğe çıkma" şeklinde çevrilir ve uruc (yükselme) kökünden gelir. İsra, Arapçada gece yolculuğuna verilen isimdir. Muhammed'in geceleyin Mescid-i Haram'dan Burak adı verilen binek üzerinde Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya götürülmesini ifade eder. Birlikte İsra ve Miraç olarak anılır. Ancak İbn Sa'd'ın kaydettiği yazılı rivayetlerin en eski bir versiyonunda Kudüs bağlantısı bulunmuyor; Bu kayıtta Cebrail ve Mikail isimli melekler Kutsal Kabe alanında Muhammed'e Zemzem kuyusu ile Makam-ı İbrahim arasında bir yere kadar eşlik ederler. Orada bir merdiven (mi'rac merdiven demektir) kurulur ve onun yardımıyla Muhammed ve Cebrail bir versiyona göre Muhammed'in eli Cebrail tarafından sıkıca kavranmış olarak birlikte doğrudan göğe çıkarlar, tepeye ulaştıklarında önceki peygamberlerle karşılaşma gerçekleşir.
Gök Tanrı inancından Hristiyanlığa, Zerdüştlükten Yahudiliğe, Mazdeizmden İslamiyete kadar birçok inanç göğü kutsal kabul etmiş ve göğü Tanrı'ya mekân olarak seçmişler, ölüm sonrası ruhlarının gökyüzüne yükseldiğine ve orada sonsuz yaşama ulaştığına inanmışlardır. Miraç bu inanç ve hikâyelerin İslami yansımalarından biri olarak görülür. İslam kültüründeki miraçnameler ile özellikle Ardavirafname arasında birçok paralellikler göze çarpar. Birçok inançta Evren yeryüzü ve gökyüzü (7 kat gök) olarak iki bölümden oluşur. Buna göre iyi ruhlar gökyüzüne, cennete yükselirken, kötü ruhlar yerin altında, cehennemde azap çekerler. Ardavirâf, ömrü boyunca günah işlemediği için din adamlarından oluşan bir kurul tarafından Ahura Mazda ile görüşmeye gönderilir. Meng isminde bir içecekten üç kadeh içtikten sonra uykuya dalar. Yedi gün boyunca Kutsal Surûş ve tanrı Azer'in eşliğinde Çinvat Köprüsü'nü görür, cenneti ve sonra sırasıyla araf ve cehennemi gezer. Burada iyilerin cennetteki, günahı ve sevabı eşit olanların araftaki ve günahkârların cehennemdeki durumu hakkında bilgiler edinir ve döner.
Alevi-bektaşi kültüründe miraçnamelerde Ali ve Selman, sünni kültürde ise Ebubekir ve 5 vakit namaz eklentileri bulunur. (bakınız; Kırklar Cemi) Sonraki yüzyıllarda yazılan hikâyelerede ise Satuk Buğra Han, Ahmed Yesevi ve Celaleddin Rumi gibi Muhammed'den yüzyıllar sonra yaşamış dini/politik şahsiyetler bile miraç konuya dahil edilir. Böylece Alevi kültürü gibi bu kişilerin görüş ve uygulamaları da meşrulaştırılarak İslam kültürünün temel parçaları arasına sokulur ve yüceltilir.
Kaynaklar
—Kaynaklar
Kur'an'da miraçtan İsra ve Necm surelerinde söz edilir. Kur'an'ın 17. suresi günümüzde kullanılan adını ilk ayette geçen "İsra" kelimesinden alır; ifadenin Muhammed'in geceleyin Burak adlı bir binek üzerinde Muhammed'in Mekke'den Kudüs'e yaptığı mucizevi uçuşa atıfta bulunduğu kabul edilmektedir.
Ancak bu sure sahabeler zamanında ve muhtemelen başlangıçta Beni İsrâil Suresi (Arapça: بني إسرائيل, kelime anlamı 'İsrailoğulları') olarak adlandırılmaktaydı; aynı zamanla isra'ya dair rivayetler ve açıklamalar İslam literatürüne girmeye başladı ve eş zamanlı olarak surenin adı değişti.
Burada ilginç olan bir diğer nokta ise ayetin dışşal görünümünde Mescid-i Aksanın mescidi-i Haramdan bir bir yürüyüş mesafesi uzaklıkta olduğunun ima edilmesiydi. "Bir gece kulunu Mescid-i Harâm’dan çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ’ya -kendisine bazı âyetlerimizi gösterelim diye- götüren yücedir. O, gerçekten her şeyi işitmekte ve görmektedir." (El -İsra; 1) Bu sebeple getirilen bazı açıklamalara göre El Aksa Mekke yakınlarında bulunan Cirane mevkiinde bir mescit için kullanılmış, "uzak mescit" anlamında bir ifadeydi.
Hikâyenin yükseliş kısmıyla bağlantı kurulan bir diğer ifade de Necm Suresi 53:13-18'deki -öznesi belirsiz- şiirsel ifadelerdir.
"Nihai Sidr'in yanında,
Yakınında Cennet Bahçesi vardır
Sidr örtülerle kaplıyken!
Gözü asla sapmadı, ne de aşırıya kaçmadı.
Şüphesiz Rabbinin en büyük işaretlerinden bazılarını gördü."
Yukarıda kaydedilen iki ayet dışında, Kur'an'da Miraç ile ilişkilendirilen başka bir ayet yoktur. Ayrıca, Kur'an'da diğer peygamberlere yapılan mucize atıflarının aksine, Kur'an dışında Muhammed'in herhangi bir mucizesini reddeden ayetler bazı araştırmacıların dikkatini çekmektedir.
Miraç · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1970
İslam öncesi ve erken İslam tarihinde hac, kıble ve Kâbe'nin yerinin neresi olduğu konusu 1970'li yıllardan bu yana tartışılmaktadır.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Miraç hayat hikâyesinde anıyor Neşet Çağatay
“Neşet Çağatay'a göre; miraçla ilgili olarak Ayşe'nin ifadesi şöyledir: Muhammed, doğrudan doğruya Rabb'ini değil, Cebrail'i temaşa etmiştir.”
-
Miraç hayat hikâyesinde anıyor Süleyman Ateş
“Süleyman Ateş, Buhari'de kaydedilen bir hadise göre miracın peygamberlikten önce Muhammed'in Kâbe'nin yanında uyurken gördüğü bir rüyadan ibaret olduğu kaydıyla geleneksel anlamdak...”
-
Miraç kendi hikâyesinde anılıyor Haldun Dormen
“Dormen'in hayatı, yönetmenliğini Selçuk Metin'in üstlendiği, senaryosunu Zeynep Miraç'ın kaleme aldığı “Yaparsın Şekerim” (2022) adlı belgesele konu oldu.”
-
Miraç kendi hikâyesinde anılıyor Volkan Konak
“Nâzım Hikmet, Yaşar Miraç, Ömer Kayaoğlu, Sunay Akın, Sabahattin Ali gibi şairlerin eserlerini besteleyerek müziğini, tarzını belirlemiş oldu.”
-
Miraç kendi hikâyesinde anılıyor İsmail Türüt
“Ayşe Morgül ile 1996 yılında evlenen ve 2014 yılında boşanan İsmail Türüt, Deniz, Yasemin, Miraç ve Nazlıcan adında 4 çocuk babasıdır.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Miraçtr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Genel Türkçe Sözlükn". TDK. 24 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2009.arşiv · tdkterim.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Miraç Kandili". Zaman. 11 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2009.arşiv · www.zaman.com.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"İsra (Gece yürüyüşü) suresi". 13 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2013.arşiv · www.istekuran.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıH. Busse 1991, S. 7-8"erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıEK 2.24. Miraç anlatılarında yer alan Burak motifine benzer tasvirlerin Anadolu'daki kadim inanç sistemleri içerisinde yer aldığını gösteren bir başka örnek olan kabartma; Kargamış'ta bulunan ve Ankara Anadolu Medeniyetl...openaccess.hacettepe.edu.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Wayback Machine". 24 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2021.dergipark.org.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Wayback Machine" (PDF). 7 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Kasım 2021.openaccess.hacettepe.edu.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"When the Quraish disbelieved me (concerning my night journey), I stood up in Al- Hijr (the unroofed portion of the Ka`ba) and Allah displayed Bait-ul-Maqdis before me, and I started to inform them (Quraish) about its si...sunnah.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıCarrol, James. "Jerusalem, Jerusalem: How The Ancient City Ignited Our Modern World" 26 Ocak 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2011. Retrieved on 24 May 2014.books.google.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıMarom, Roy; Zadok, Ran (2023). "Early-Ottoman Palestinian Toponymy: A Linguistic Analysis of the (Micro-)Toponyms in Haseki Sultan's Endowment Deed (1552)". Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins (İngilizce). 139 (2...escholarship.org · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Miraç” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 1 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.