Kısaca kimdir?
Mihri Belli (Aralık 1915, Silivri, İstanbul - 16 Ağustos 2011, İstanbul), Türk komünist siyasetçi ve yazar. Türk Kurtuluş Savaşı yıllarında faaliyet gösteren Ankara yanlısı Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti üyelerinden Mahmut Hayrettin Bey'in oğludur.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.11936-1945
Robert Kolej'in ardından ABD'de Mississippi Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirdi. Marksist düşünce ve devrimci eylemle 1936'da iktisat okumaya gittiği Amerika'da tanıştı. Orada gençlik ve işçi hareketlerine katıldı. Bir süre Mississippi'de siyahi yarıcılar arasında faaliyet gösterdi. 1940'ta Türkiye'ye döndü. TKP ile ilişkiye geçti.
Türkiye o yıllarda tek parti (CHP) yönetimi altındaydı. Belli, yurda döner dönmez o sıralarda İstanbul il sekreteri olan ilkokul arkadaşı Davit Nae aracılığı ile yasa dışı Türkiye Komünist Partisiyle ilişki kurdu. TKP saflarında faaliyet göstermeye başladı. 1942 yılı sonlarında TKP'nin Merkez Komite üyeliğine getirildi.
1943-1944 yıllarında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesimde Ordinaryüs Profesör Fritz Neumark'ın asistanlığını yaptı. Orada İlerici Gençler Birliğinin kurucu ve örgütleyicilerinden biri oldu. 1944'te İlerici Gençler Birliği kovuşturmasında tutuklandı, iki yıl hapis ve sürgün cezasına çarptırıldı.
02.21946-1959
1946'da yurt dışına çıktı. Yunan İç Savaşı'na gerilla olarak katıldı. Demokratik Ordu saflarında tabur komutanlığına kadar yükseldi. Burada "Kapetan Kemal" olarak anılıyordu. Çatışmalarda iki kez yaralandı. Bulgaristan ve Sovyetler Birliği'nde tedavi gördü. Akıcı bir şekilde Yunanca konuşabiliyordu. 2009 yılında Yunan yönetmen Fotos Lamprinos tarafından kendisi hakkında Kaptan Kemal, Bir Yoldaş isminde bir belgesel vizyona girmiştir.
1950'de Türkiye'ye pasaportsuz girmekten ve tabanca bulundurmaktan tutuklandı ve kısa süre hapis yattı. Serbest bırakıldıktan sonra ertesi yıl, ünlü 1951 TKP tevkifatında tekrar tutuklandı. Yargılandı ve 7 yıl hapis ve iki yıl dört ay mecburî ikamet cezasına mahkûm edildi.
02.31960-1970
Bir süre E. Tüfekçi müstear ismiyle yazılar yazdı. 1965'ten sonra Yön dergisinde de yazdı. Mihri Belli ilk kez 1960'larda yasal olarak, kendi adıyla konuşma ve yazma olanağını elde etti. Türk Solu ve Aydınlık Sosyalist Dergi adlı yayın organlarının yayınlanmasına yardımcı oldu. Bu dönemde de konuşma ve yazılarından dolayı iki kez tutuklandı, aylarca hapis yattı.
Mihri Belli, bu dönemde ünlü Millî Demokratik Devrim (MDD) tezlerini geliştirdi. Arkadaşlarıyla birlikte kitlesel bir nitelik kazanmaya başlayan gençlik hareketinin Deniz Gezmiş, Mahir Çayan gibi liderleriyle ilişkiye geçti. MDD kısa süre içinde solcu gençlik hareketi içinde önemli bir etkinlik sağladı ve Türkiye'de, 68 kuşağı gençlik hareketinin devrimci ve Marksist bir nitelik kazanmasında rol oynadı.
02.41971-1979
Mihri Belli, 12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından yakalanmamak için yurt dışına çıktı. Bir süre Filistin Kurtuluş Örgütünün konuğu oldu. Ardından Türkiye'ye giriş yaptı ama birkaç ay sonra tekrar yurt dışına çıkarak Batı Avrupa'ya geçti. Orada bir süre kalarak Yurtsever dergisinin yayınlanmasına yardımcı oldu. Bülent Ecevit'in önderliğindeki CHP'nin en büyük parti olarak çıktığı 1973 genel seçimlerinde Türkiye'deydi.
1974 Af Yasası'nın ardından arkadaşlarıyla birlikte 1975 yılında Türkiye Emekçi Partisini kurdu. Parti hakkında 1979 yılında kapatma davası açıldı. Türkiye Emekçi Partisi, Anayasa Mahkemesi tarafından 8 Mayıs 1980 tarihinde, Türkiye'nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle kapatıldı. Kararda, partinin Türk ulusu dışında dil ve kültür farklılıklarına dayalı toplulukların varlığını ileri sürmesi ve bu kesimlere yönelik hak taleplerini savunmasının, Siyasi Partiler Kanunu'nda yasaklanan şekilde "azınlık yaratma" ve ulusal bütünlüğü zedeleme kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir. Türkiye Emekçi Partisinin kapatılmasına gerekçe gösterilen program, tüzük ve yönetmeliği (1979) TBMM Kütüphanesi Açık Erişim Koleksiyonu'nda yer almaktadır.
7 Nisan 1979'da Mihri Belli'ye suikast girişiminde bulunuldu. Belli, saldırıda ağır yaralandı. Suikatı işleyenin Cengiz Ayhan olduğu belirlendi. Ayhan, 1 sene önce de Bedri Karafakıoğlu'na da saldırı düzenlemişti.
Üretimleri
03.1Kitapları 9 kitap · kapaklı raf
Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Mihri Belli hayat hikâyesinde anıyor Deniz Gezmiş
“Arkadaşlarıyla birlikte kitlesel bir nitelik kazanmaya başlayan gençlik hareketinin Deniz Gezmiş, Mahir Çayan gibi liderleriyle ilişkiye geçti.”
-
Mihri Belli hayat hikâyesinde anıyor İstanbul Üniversitesi
“1943-1944 yıllarında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesimde Ordinaryüs Profesör Fritz Neumark'ın asistanlığını yaptı.”
-
Mihri Belli hayat hikâyesinde anıyor Mahir Çayan
“Arkadaşlarıyla birlikte kitlesel bir nitelik kazanmaya başlayan gençlik hareketinin Deniz Gezmiş, Mahir Çayan gibi liderleriyle ilişkiye geçti.”
-
Mihri Belli hayat hikâyesinde anıyor Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti
“Türk Kurtuluş Savaşı yıllarında faaliyet gösteren Ankara yanlısı Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti üyelerinden Mahmut Hayrettin Bey'in oğludur.”
-
Mihri Belli kendi hikâyesinde anılıyor Vedat Türkali
“Vedat Türkali, Mihri Belli'nin yakın arkadaşı, Atıf Yılmaz'ın da hem arkadaşı, hem de kayınpederidir.”
-
Mihri Belli kendi hikâyesinde anılıyor Ulvi Uraz
“Aynı davada Selçuk Uraz, Ruhi Su, Mihri Belli, Şükran Yurdakul'un da aralarında bulunduğu 120 kişi çeşitli cezalara mahkûm edildi.”
-
Mihri Belli kendi hikâyesinde anılıyor Mahmut Hayrettin Belli
“İstiklâl Madalyası sahibi olan Belli, aynı zamanda Türkiye siyasi tarihinin önemli figürlerinden Mihri Belli'nin babasıdır.”
-
Mihri Belli kendi hikâyesinde anılıyor Halim Spatar
“1967 yılında Mihri Belli ve arkadaşlarıyla birlikte Millî Demokratik Devrim hareketinin sözcülüğünü üstlenen haftalık Türk Solu dergisini yayınlamaya başladı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.