biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Mehmet Başsav
Lületaşı işlemeciliği · d. 1944

Mehmet Başsav Yaşamı

Mehmet Başsav (d. 11 Ekim 1944, Eskişehir, ö. 24 Mayıs 2025, Eskişehir), Türk lületaşı ustası.

Hayat çizgisi 8 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok2026–2026
19441990bugün
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmet Başsav (d. 11 Ekim 1944, Eskişehir, ö. 24 Mayıs 2025, Eskişehir), Türk lületaşı ustası.

Dünya ve Türk tarihinden önemli tarihsel kişiliklerin lületaşı portrelerini yapması ile tanınır. Portre ve büst çalışmalarıyla Eskişehir'de lületaşı işlemeciliğine estetik bir boyut kazandıran sanatçı, 2021'de gelenesel lületaşı işlemeciliği alanında Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına layık görüldü.

02

Yaşamı

—Yaşamı

1944'te Eskişehir'de doğdu. Eskişehir'in yerlisi olan dört çocuklu bir ailenin en büyük evladıdır. Annesi Hanife Başsav, babası Mehmet Ali Başsav'dır. İlköğrenimini tamamladıktan sonra sanat oklunda demicilik-kaynakçılık eğitimi aldı. Maddi sıkıntılar nedeniyle öğrenimini 1960'ta yarıda bıraktı ve amelelik, hurda parçalama, hamallık gibi işlerde çalıştı; lületaşı madenlerinde maden işçisi olarak görev yaptı. 1962'de mahallesinde lületaşı ustası Hüseyin Yanık'ın yanında çıraklığa başladı, lületaşı madenlerinde çalıştığı için lületaşına aşinalığı, demircilik ve kaynakçılık tecrübeleri sayesinde Lületaşını istenilen ebatlarda kesebilme, değişik bıçaklarla oyabilme becerisini kısa sürede geliştirdi, ustasının kalfalık sınavın geçti.

1963-1964'te askerlik hizmetini yaptıktan sonra Odunpazarı ilçesinin Akcami mahallesinde atölye açtı; ardından ustasının boşalttığı, Arifiye mahallesindeki atölyesine taşındı. 1967'de Lületaş Derneği'ne kaydoldu. 1969 yılında Türkmentokat köyünden Günseli Hanım ile evlendi. Atölyesinde eşi ile birlikte lületaşından pipo, kolye, küpe gibi ürünler üretti. Özellikle Osmanlı pipoları ilgi gördü ve yurtdışından alıcı buldu ancak tütün içmeyi teşvik etmemek için pipo ve sigara ağızlığı işlemeyi bıraktı. Eskişehir Karatepe köyünden maden sahası satın alıp on yıl maden işletmeciliği de yaptı.

1969 yılında, altı ay boyunca hava albayı Gültekin Çağlar'dan çamur dersleri alan Başsav, meslek hayatını portre sanatı ile sürdürmek istedi. Yurtdışından gelen bir talep üzerine Abraham Lincoln'u lületaşından bir portresini üretti. Bu ilk örnekteki başarısı üzerine diğer Amerikan başkanlarının da portreleri sipariş edildi. Yurtdışında Kızılderili potreleri gibi siparişler almaya devam etti. Özellikle Amerika, Rusya, İngiltere, Çin siyaset ve sanat yaşamından kişilerin lületaşından portreleri üzerine çalıştı. Albert Einstein, John Fitzgerald Kennedy, William Churchill, George Bush, Boris Yeltsin, Kleopatra, Mozart, Shakespeare, Prenses Diana portresini yaptığı kişiliklerdendir.

"Artist İsmail" lakaplı İsmail Özel'in teşvikiyle portre alanında çalışmayı sürdürdü. Bir Anıtkabir ziyareti sonrasında Türk büyüklerinin resimlerini toplayıp lületaşı heykellerini üretmeye başladı. Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kurtuluş Savaşı kahramanlarının, Osmanlı padişahlarının, ünlü şairler ve yazarların portrelerini yaptı. 400'ün üzerinde heykel üretti. Erzurumlu Kara Fatma, Nezahat Onbaşı, Halide Edip, Gazi Ayşe Çavuş, Tarsuslu Kara Fatma ve Çete Ayşe gibi kadın kahramanların portreleri, Zübeyde Hanım, Malhatun, Hürrem Sultan, Tomris Hatun gibi tarihsel figürler de koleksiyonunda yer aldı. Eserlerin eşi tarafından üretilen replikalarını hatıra eşya olarak satışa sundu. Eskişehir'in Seyyit Battal Gazi Külliyesi, Yazılıkaya, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Kapısı gibi önemli noktalarının rölyeflerini yaptı.

Sekiz çırak yetiştiren sanatçı, 1992'de emekli oldu ve çalışmalarını evinde sürdürdü. Eskişehir Odunpazarı Belediye Başkanlığı'na bağlı Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi'nin düzenlediği Yunus Emre Haftası'na 1993'ten itibaren her yıl düzenli olarak katıldı. 2001 yılında Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin başlattığı Sanat Meslek Eğitim Kursları (ESMEK) projesi kapsamında Tarihi Odunpazarı Evleri Bölgesi'deki üç katlı bir evinin iki katı kendisine tahsis edildi. Beş yıl boyunca Mehmet Başsav Kültür Sanat Evi adlı atölyenin alt katında lületaşı portre işlemeciliğine devam etti; üst katında da eserlerini sergiledi. Beş yıl sonra başka bir yere taşındı; çalışmalarını UNESCO'nun maddi desteğiyle 2023'te açtığı mekanda sergilemektedir.

UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında 2021'de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Yaşayan İnsan Hazinesi Ödülü'ne layık görüldü. Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri”ne, “Geleneksel lületaşı ustası" olarak kaydedildi. 11 Ocak 2022 tarihinde Ankara'da düzenlene törende bu ödülü eşi ile birlikte cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın elinden aldı ve kendisine Ahi Evran’ın lületaşı portresinin replikasını hediye etti.

Mehmet Başsav · diğer bölümler

← Mehmet Başsav profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1944

    11 Ekim 1944, Eskişehir, ö.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1960

    Maddi sıkıntılar nedeniyle öğrenimini 1960'ta yarıda bıraktı ve amelelik, hurda parçalama, hamallık gibi işlerde çalıştı; lületaşı madenlerinde maden işçisi olarak görev yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1963

    1963-1964'te askerlik hizmetini yaptıktan sonra Odunpazarı ilçesinin Akcami mahallesinde atölye açtı; ardından ustasının boşalttığı, Arifiye mahallesindeki atölyesine taşındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1967

    1967'de Lületaş Derneği'ne kaydoldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1969

    1969 yılında Türkmentokat köyünden Günseli Hanım ile evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1992

    Sekiz çırak yetiştiren sanatçı, 1992'de emekli oldu ve çalışmalarını evinde sürdürdü.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1993

    Eskişehir Odunpazarı Belediye Başkanlığı'na bağlı Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi'nin düzenlediği Yunus Emre Haftası'na 1993'ten itibaren her yıl düzenli olarak katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 2001

    2001 yılında Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin başlattığı Sanat Meslek Eğitim Kursları (ESMEK) projesi kapsamında Tarihi Odunpazarı Evleri Bölgesi'deki üç katlı bir evinin iki katı kendisine tahsis edildi.

    Eğitim tek kaynak
  9. 2021

    Portre ve büst çalışmalarıyla Eskişehir'de lületaşı işlemeciliğine estetik bir boyut kazandıran sanatçı, 2021'de gelenesel lületaşı işlemeciliği alanında Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına layık görüldü.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 2022

    11 Ocak 2022 tarihinde Ankara'da düzenlene törende bu ödülü eşi ile birlikte cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın elinden aldı ve kendisine Ahi Evran’ın lületaşı portresinin replikasını hediye etti.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 2023

    Beş yıl sonra başka bir yere taşındı; çalışmalarını UNESCO'nun maddi desteğiyle 2023'te açtığı mekanda sergilemektedir.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 2025

    24 Mayıs 2025, Eskişehir), Türk lületaşı ustası.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Mehmet Başsav Çete Ayşe Eskişehir Büyükşehir B... Hürrem Sultan Mehmet Al Mehmet Ali Mustafa Kemal Atatürk Yunus Emre
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Çete Ayşe

    “Erzurumlu Kara Fatma, Nezahat Onbaşı, Halide Edip, Gazi Ayşe Çavuş, Tarsuslu Kara Fatma ve Çete Ayşe gibi kadın kahramanların portreleri, Zübeyde Hanım, Malhatun, Hürrem Sultan, To...”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Eskişehir Büyükşehir Belediyesi

    “2001 yılında Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin başlattığı Sanat Meslek Eğitim Kursları (ESMEK) projesi kapsamında Tarihi Odunpazarı Evleri Bölgesi'deki üç katlı bir evinin iki ka...”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Hürrem Sultan

    “Erzurumlu Kara Fatma, Nezahat Onbaşı, Halide Edip, Gazi Ayşe Çavuş, Tarsuslu Kara Fatma ve Çete Ayşe gibi kadın kahramanların portreleri, Zübeyde Hanım, Malhatun, Hürrem Sultan, To...”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al

    “Annesi Hanife Başsav, babası Mehmet Ali Başsav'dır.”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Ali

    “Annesi Hanife Başsav, babası Mehmet Ali Başsav'dır.”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Kemal Atatürk

    “Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kurtuluş Savaşı kahramanlarının, Osmanlı padişahlarının, ünlü şairler ve yazarların portrelerini yaptı.”

  • Mehmet Başsav hayat hikâyesinde anıyor Yunus Emre

    “Eskişehir Odunpazarı Belediye Başkanlığı'na bağlı Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi'nin düzenlediği Yunus Emre Haftası'na 1993'ten itibaren her yıl düzenli olarak katıldı.”

05

Kaynaklar

8kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
12zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Mehmet Başsav
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Büyükokutan Töret, Aslı (Aralık 2022). Yaşayan İnsan Hazinesi Eskişehirli Lületaşı Ustası Mehmet Başsav ve Geleceğe Aktardığı Miras (PDF). ISBN 978-605-72190-8-4. 4 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Eri...
    paradigmaakademiyayinlari.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Mehmet Başsava". Yaşayan Kültürel Miras ve Etkinlikler Genel Müdülrüğü. 9 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025.
    arşiv · yakegm.ktb.gov.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Atahan Gezer (24 Mart 2023). "Geleceğe aktarılan mirasın temsilcisi Mehmet Başsav 67 yıldır lüle taşına şekil veriyor". Anadolu Ajansı. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025.
    aa.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "55 Yılda 400 Büst". Anadolu Gazetesi. 8 Temmuz 2016. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025.
    anadolugazetesi.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Lületaşından Türk Kadın Kahramanların Minyatür Büstlerini Yaptı". Son Dakika. 16 Kasım 2018. 25 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2025.
    arşiv · www.sondakika.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "16 yaşında başladığı lületaşı sanatını 64 yıldan beri bırakmıyor". Yeşil Iğdır. 16 Temmuz 2024. 3 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025.
    arşiv · www.yesiligdir.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Lületaşının yaşayan çınarı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ödül aldı". Sabah. 25 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2025.
    sabah.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Mehmet Başsav” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    8 kaynak ve 12 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Orhan Öztrak

Siyasetçi · 1914–1995

aynı alan · kültür & sanat

Ümit Özgümüş

Kültür & Sanat · d. 1956

aynı alan · kültür & sanat

Nakşe Deniz Muharebesi

Kültür & Sanat

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →