Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Mehmed Said Şamil veya Muhammed Said Bey (Avarca: МухІамад-СагІид Шамил; 1901-21 Mart 1981), Avar-Kumuk asıllı Türk siyasetçidir. Şeyh Şamil'in torunu olan Said Şamil, daha sonra sürgüne gitmeden önce 1920-1921 Dağıstan Ayaklanması sırasında Kuzey Kafkasya Emirliği'nin hükümdarıydı. Sovyetler Birliği'nin dağılmasını sağlamayı amaçlayan Polonya liderliğindeki bir siyasi proje olan Prometeizm'in önde gelen isimlerinden biriydi ve Kafkasya Bağımsızlık Komitesi ve liderliğini yaptığı Kafkas Dağlıları Halk Partisi gibi Kuzey Kafkasyalı göçmenlerin çeşitli siyasi projelerine katıldı. Şamil, iki savaş arası dönemde Arap ve İslam dünyasında antikomünizmi teşvik etmede önemli bir rol oynadı.
Dağıstan Ayaklanması
—Dağıstan Ayaklanması
1917 Rus Devrimi sırasında Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti 11 Mayıs 1918'de bağımsız bir devlet olarak kuruldu. Daha sonra Kuzey Kafkasya Emirliği ile değiştirilen bölge, 1919'da Beyaz Ordu ve ardından 1920'de Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti tarafından işgal edildi ve bölgenin bağımsızlığına son verildi. 11 Mayıs 1920'de bir grup komünizm karşıtı Kuzey Kafkasyalı siyasi figür, Vedeno köyünde toplandı ve burada ayaklanmanın lideri olarak Muhammed Kâmil'i seçtiler. Muhammed Kâmil hasta olduğu için, o zamanlar 19 yaşında olan Said'i onun adına lider olarak görev yapması için gönderdi. Türk tarihçi Cem Kumuk, Muhammed Kâmil'in hastalığı fikrini reddederek, 31 yıl daha yaşadığını ve reddetmesinin başka nedenlerden kaynaklanmış olabileceğini öne sürmüştür.
Şamil, Fransız güçlerinin koruması altında ayrıldıktan sonra 29 Ekim 1920'de Dağıstan'a geldi. Gelişi isyancıların moralini yükseltti ve ayaklanmaya yardım etmek için para ve tekstil ürünleri getirdi. Çağdaş anlatımlara göre, isyana liderlik etmesi istendiğinde itirazını dile getirdi ve böyle bir faaliyete girişmek için çok genç olduğunu belirtti. Ancak, itirazına rağmen lider olarak atanması devam etti ve Gidatli köyünde Gotzo'nun imamı Necmeddin ile yaptığı bir toplantıda resmen bir hükümdar olarak göreve başladı. Şamil'e kendi ailesinin memleketi olan Gimri köyünden 25 kişiden oluşan bir koruma müfrezesi verildi.
Kumuk, Şamil'in ayaklanmadaki rolünün muhtemelen İttifak Devletleri ve Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuzey Kafkasyalı topluluğundan destek almak olduğunu belirtiyor. Ayrıca İmam Şamil'in torunu olarak isyancılara önemli bir manevi destek sağladı ve ayaklanmanın hükümdarı olarak resmi statüsüne rağmen çok az gerçek güce sahipti.
Ayaklanmanın çeşitli başarı dereceleri oldu. Yaklaşık 500 kişiden oluşan Şamil yanlısı birlikler, zayıf disiplin nedeniyle engellendi ve sonunda Kızıl Ordu'ya yenildiler. Şamil ayaklanma sırasında yaralandı ve Mart 1921'e kadar saklandı, ardından Türkiye'ye döndü ve bir askerî hastaneye kaldırıldı. Sonraki iki ay boyunca hastanede kaldı.
Sovyet liderleri Sergo Orconikidze ve Necmeddin Samurski, Mayıs 1921 ortasında Gümrü'de Osmanlı komutanı Kâzım Karabekir ile bir araya geldi ve Karabekir'den Şamil'i kendilerine teslim etmesini talep etti. Karabekir, Şamil'in İttifak Devletleri'nin bir ajanı olduğunu ve yakalanır yakalanmaz Bolşeviklere teslim edileceğini iddia etti; aslında, ayaklanmadaki rolü nedeniyle Türkiye'de herhangi bir kovuşturmaya maruz kalıp kalmadığı belirsizdir, ancak varsa herhangi bir davanın kuzeni spor yöneticisi Mehmet Şamil Bey tarafından örtbas edilmiş olması muhtemeldir.
Mehmed Said Şamil · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1901
Mehmed Said Şamil veya Muhammed Said Bey (Avarca: МухІамад-СагІид Шамил; 1901-21 Mart 1981), Avar-Kumuk asıllı Türk siyasetçidir.
Önemli eserler tek kaynak -
1916
1916'da Juozas Gabrys'in Union des Nationalités tarafından düzenlenen "Rusya'nın 26 Ezilen Halkının Kongresi" olarak adlandırılan bir Lozan toplantısına katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1917
1917 Rus Devrimi sırasında Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti 11 Mayıs 1918'de bağımsız bir devlet olarak kuruldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1919
Daha sonra Kuzey Kafkasya Emirliği ile değiştirilen bölge, 1919'da Beyaz Ordu ve ardından 1920'de Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti tarafından işgal edildi ve bölgenin bağımsızlığına son verildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1920
Şeyh Şamil'in torunu olan Said Şamil, daha sonra sürgüne gitmeden önce 1920-1921 Dağıstan Ayaklanması sırasında Kuzey Kafkasya Emirliği'nin hükümdarıydı.
Önemli eserler tek kaynak -
1921
Şamil ayaklanma sırasında yaralandı ve Mart 1921'e kadar saklandı, ardından Türkiye'ye döndü ve bir askerî hastaneye kaldırıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1922
Şamil, Ekim 1922'ye kadar Fransız hükûmetinden mali destek aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1924
Ancak kısa süre sonra İkinci Polonya Cumhuriyeti hükûmetinde yeni ortaklar buldu ve 1924'ün sonlarında Polonya'nın Türkiye Büyükelçisi Roman Knoll ile görüştü.
Önemli eserler tek kaynak -
1925
Şamil, 18 Kasım 1925'te Prag'da Kafkas Dağlıları Halk Partisi'ni kurdu.
Önemli eserler tek kaynak -
1926
Şamil'in de içinde bulunduğu ikinci bir grup olan Kafkas Bağımsızlığı Komitesi, 15 Temmuz 1926'da kuruldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1927
Özellikle dikkat çekici bir örnekte, Şamil'in Schaetzel'e yazdığı 21 Nisan 1927 tarihli bir mektup, ona Fransız Suriyesi'nde Çerkes Süvari Müfrezesi'nin kurulduğunu bildiriyordu.
Önemli eserler tek kaynak -
1931
Aralık 1931'de Emin el-Hüseyni'nin Dünya İslam Kongresi'nin ilk toplantısında Şamil kongre üyesi olarak seçildi ve en genç üyeydi.
İlk üretimler tek kaynak -
1935
Şamil, 1935'te kurulan Kafkasya Konfederasyonu Konseyi'nde, temsilci olarak görev yaptı.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Mehmed Said Şamil hayat hikâyesinde anıyor Bekir Sami Kunduh
“Karabekir tehditlerine boyun eğmek yerine onu hem Kafkasyalı göçmen çevreleriyle hem de Fransız siyasi sahnesiyle tanışabilmesi için o zamanlar Paris'te bulunan Bekir Sami Kunduh i...”
-
Mehmed Said Şamil hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Fazıl
“Başka bir Dağıstanlı göçmen olan Mehmet Fazıl Paşa'nın kızıyla evlendi, ancak ikisi kesinlikle resmi bir ilişki sürdürdüler ve hiç çocuk sahibi olmadılar.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Mehmed Said Şamiltr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGammer, Moshe (1998). Шамиль: мусульманское сопротивление царизму, завоевание Чечни и Дагестана (Rusça). Kron-Press. s. 393. ISBN 978-5-232-00702-7.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKumuk 2022, s. 189.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDonogo, Hadji-Murad (30 Mayıs 2009). "Мухаммад Саид Шамиль. Исторический портрет. Воспоминания. Публицистика. Очерки". Gazavat.ru (Rusça). 30 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2025.gazavat.ru · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıMamoulia, Georges (2012). "Кавказская Конфедерация в официальных декларациях, тайной переписке и секретных документах движения "Прометей"". Sociopolitical Thought. Moskova. ss. 239-240. 15 Aralık 2024 tarihinde kaynağınd...academia.edu · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıIeshke, G. (1937). "Порабощённые Россией народы на Лозаннском конгрессе 1916 года". North Caucasia: Organ of the People's Party of Caucasian Highlanders. Cilt 42/43. s. 22. 17 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlend...jbc.bj.uj.edu.pl · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıMurtazaliyev, A. M. "Представители рода Имама Шамиля за рубежом. Личности и судьбы" (PDF). Ingushetia in the Context of Scientific Problems and Prospects for Studying the Caucasus (To the 90th Anniversary of the Ingush R...arşiv · ingnii.ru · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTchermoev, Abdulmajid (30 Eylül 2019). "Декларация об объявлении независимости Республики Союза объединенных горцев Кавказа и Дагестана (Горской Республики). 11 мая 1918 года". Russian Historical Society (Rusça). 15 Aral...docs.historyrussia.org · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıCharlotte, Hille (2010). State Building and Conflict Resolution in the Caucasus. Brill. s. 56. ISBN 9789004179011.books.google.com · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKumuk 2022, s. 191.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıOreshin, Sergey (2019). "Мусульманская теократическая монархия на северном Кавкахе в период Российской революции 1917 года и гражданской войны: идеи и попытки реализации". Islamovedene (Rusça). 10 (3 (41)). ss. 81-92. do...elibrary.ru · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Mehmed Said Şamil” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 13 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.