Mansûre Mehterhânesi

15 Haziran 1826 tarihinde Vaka-i Hayriye hadisesiyle Yeniçeri Ocağı lağvedildiğinde, ocağın organik bir parçası olan ve mûsikî icra eden Mehterân-ı Tabl-ı Âlem (çalıcı mehterler) kadroları da dağıtılmıştır. Buna karşılık ordugâh, çadır ve menzil levazım hizmetlerinin devamlılığı zorunlu görüldüğünden Mehterhâne-i Âmire bütünüyle kapatılmamış; 13-22 Ekim 1826 tarihli nizamnâme doğrultusunda Cebehâne idaresine bağlanarak kapsamlı bir ıslahata tabi tutulmuştur.

Yeniçeriliğin yerine kurulan modern Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ordusunun Avrupa talim nizamına göre adım atabilmesi ve askerî yürüyüş temposunun sağlanabilmesi amacıyla geleneksel nefesliler ile Batı ritim sazlarını birleştiren geçici bir bando ihtiyacı doğmuştur. Bu doğrultuda 1826 sonlarında oluşturulan Mansûre Mehterhânesi, Osmanlı mûsikî tarihinde Doğu ve Batı askerî enstrümanlarının aynı resmî kadroda yer aldığı ilk geçiş heyeti olmuştur.

1. Mansûre Mehterhânesi, çekirdek bir kadro olarak toplam 12 kişiden müteşekkildi. Heyetin saz dağılımı şu şekilde teşkilatlanmıştı:
2. İki zurnazen
3. İki davulzen (tabbal)
4. İki nakkarezen
5. İki zilzen
6. İki boruzen (nefirî)
7. İki trampetçi
8. Topluluğu klasik Osmanlı mehterhânesinden ayıran temel organolojik fark, geleneksel Türk vurmalı sazlarının yanında kadroya Batı tipi iki trampetin eklenmiş olmasıdır. Bu yapı sayesinde birim, hem geleneksel askerî yürüyüş usûllerini korumaya hem de Avrupa piyade talimlerine uygun tempolu ritimleri uygulamaya çalışmıştır

Mansûre Mehterhânesi'nin idari ve askerî amirliğine Enderûn ağalarından süvari borazanı Vaybelim Ahmed Ağa; müzik eğitmenliği ve bando şefliğine ise Batı ritim sazlarını bilen Trampetçi Ahmed Usta getirilmiştir.

Bu iki yönetici, eski mehter sazendeleri ile yeni ordu birlikleri arasında köprü kurmaya çalışmış; ancak kadronun kısıtlılığı, geleneksel icracıların çok sesli Batı askerî mûsikîsi kurallarına ve tampere sistemine uyum sağlamada yetersiz kalması nedeniyle istenen icra seviyesine ulaşılamamıştır. Bunun üzerine idare, Fransız uyruklu bando şefi Monsieur Manguel'i eğitmen olarak görevlendirmiş; ancak iki yıl görevde kalan Manguel de ordunun ihtiyaç duyduğu seviyeyi yakalayamamıştır.

Mansûre Mehterhânesi'nin melez ve geçici yapısıyla modern ordu müziğinin tesis edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine Sultan II. Mahmud, doğrudan Avrupa normlarında bir askerî bando teşkil edilmesine karar vermiştir.

Sardinya Krallığı'nın İstanbul elçiliği aracılığıyla 1828 yılında İtalyan besteci ve bando şefi Giuseppe Donizetti İstanbul'a davet edilmiş; Donizetti'nin göreve başlamasıyla birlikte Mansûre Mehterhânesi resmen lağvedilmiştir. Birimin personeli ve çalgı altyapısı, doğrudan Donizetti idaresinde kurulan ve Batı tarzı çok sesli eğitim veren Muzika-i Hümâyun bünyesine devredilmiştir.