biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Sinema & TV
  3. Emine Lale Oraloğlu
Tiyatro ve Sinema Oyuncusu, yönetmen, senarist · 1924–2007

Emine Lale Oraloğlu

Lale Oraloğlu, Türk tiyatro ve sinemasının öncü kadın oyuncu, yönetmen ve senaristlerinden biridir. Sanat hayatı boyunca sansüre ve haksızlıklara karşı verdiği cesur mücadeleler, kurduğu Oraloğlu Tiyatrosu ve çok yönlü entelektüel kimliğiyle Türkiye'nin kültür...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1973–2007
192419702007
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Emine Lale Oraloğlu (15 Ağustos 1924, İzmir - 15 Ocak 2007, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, film yönetmeni, profesyonel sporcu.

1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de tiyatro ve sinema oyuncusu olarak tanındı. 1960 yılında Oraloğlu Tiyatrosu'nu kurdu ve 43 yıl yönetti. Tiyatrosunun oyunlarını Anadolu turnelerinde sergiledi.

Sinemada oyunculuğun yanı sıra yedi senaryo yazdı, Türkiye'deki ilk film yönetmeni kadınlardan birisi olarak beş film yönetti. Alev Film adlı yapım şirketini kurdu, üç filmin yapımcılığını üstlendi. Oyunculuk ve senaryo alanlarında ödüller kazandı.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1924

    Doğum ve Erken Yıllar

    1924 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1942

    1942 yılından itibaren on yıl İstanbul Belediye Konservatuvarı'nın piyano ve şan bölümlerinde eğitim aldı.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1950

    1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de tiyatro ve sinema oyuncusu olarak tanındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1951

    1951 yılında açılan Küçük Sahne'de Yarış adlı piyeste rol alarak profesyonel oyunculuğa başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1952

    İlk filminin ardından, Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk (1952), Kanlı Para (1953) gibi filmlerde rol alan sanatçı, Türk Film Dostları Derneğinin 1.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1953

    1953'te Yıldız Mecmuası okuyucuları arasında yapılan ankette "Yılın En Beğenilen Karakter Artisti" seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1954

    1954) adını verdikleri bir kızları oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1957

    1957'de Cannes ve Venedik film festivallerine gazeteci kimliğiyle katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1960

    1960 yılında Oraloğlu Tiyatrosu'nu kurdu ve 43 yıl yönetti.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1961

    Edmund Morris'in Tahta Çanaklar adlı oyununu Halit Refiğ ile birlikte Kırık Çanaklar adıyla sinemaya uyarladı ve 1961 yapımı bu filmde Sebahat rolünü canlandırdı.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1963

    Lale Oraloğlu'nun kızı Alev Oraloğlu da sinema sanatçısı olmuş; 1963 yapımı "Kötü Tohum" adlı gerilim filminde anne-kız birlikte rol almışlardır.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1967

    Oraloğlu, Aristophanes'in "Lysistrata" adlı oyununu 1967 yılında tiyatrosunda “Kadınlar I-Ih Derse” adıyla sahneye koydu.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1971

    Yönetmenliğini ve başrolünü üstlendiği Darağacına Giden Kız filmi ile sinemaya döndü, 1971-1972 yılları arasında dört film yönetti.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1972

    1972 yılında yönettiği "Ölüm Bebekleri" filmi, dönemin Sansür Kurulu tarafından yasaklandı.

    Miras tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Hayatı

15 Ağustos 1924 tarihinde İzmir'de doğdu. Babası Tatar doğumlu bilim adamı ve yazar Lebib Karan'dı (1887-1964). Ailesi, o henüz bebekken İstanbul'a taşındı. 7 yaşında piyano çalmaya başladı. Dame de Sion, Şişli Terakki, Sainte-Pulchérie Fransız Lisesi, Nişantaşı Ortaokulu, Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi ve Alman Lisesinde eğitim gördü ve Alman Lisesinden mezun oldu. Lise yıllarında sporla ilgilendi. Katıldığı yarışmalarda 400 metre yüzme şampiyonluğu ve Türkiye gülle atma ikinciliği elde etti.

1942 yılından itibaren on yıl İstanbul Belediye Konservatuvarı'nın piyano ve şan bölümlerinde eğitim aldı. Muhiddin Sadak'ın korosunda yedi yıl çalıştı. Bir yıl hukuk öğrenimi aldıktan sonra yükseköğrenimine İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde devam etti. İngiliz Filolojisi Bölümünden mezun oldu. Öğrenimi sırasında Fransız okullarında geçirdiği yıllarda Fransızcayı, Alman Lisesinde Almancayı, üniversite eğitimi sırasında İngilizceyi ve şan eğitimi için gittiği İtalya'da İtalyancayı öğrendi.

Üniversiteyi bitirdikten sonra iki sene bir bankada çalıştı, bir yandan da konservatuvarın şan bölümündeki eğitimine devam etti. Operaya hazırlanmak için devam ettiği tiyatro kurslarında Muhsin Ertuğrul'un dikkatini çekti. 1951 yılında açılan Küçük Sahne'de Yarış adlı piyeste rol alarak profesyonel oyunculuğa başladı. İlk evliliğini Temmuz 1951'de gazeteci Ali Oraloğlu ile yaptı. Çiftin bu evlilikten Alev (d. 1954) adını verdikleri bir kızları oldu.

02Sporculuğu

Spora ilgisini liseden sonra da devam ettiren Oraloğlu, Galatasaray Kız Kürek Takımı'na girerek dört yıl kürek kaptanlığı ve kürek idareciliğini üstlendi; 1951-1957 yılları arasında gerçekleştirilen şampiyonalarda takımıyla birlikte çeşitli dereceler aldı.

03Gazeteciliği

1951-1960 yılları arasında İstanbul Ekspres, Akşam ve Yeni Sabah gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. 1957'de Cannes ve Venedik film festivallerine gazeteci kimliğiyle katıldı. 1950'li yıllarda Galatasaray Spor Dergisi'ni yayımladı. Yazı ile ilişkisi yazdığı şarkı sözleri ve 1976 yılında yayımlanan Kızım adlı roman ile sürdü.

04Sinema yaşamı

Oraloğlu, Yavuz Sultan Selim Ağlıyor filmindeki rolü ile 1951'de sinema oyunculuğuna başladı. İlk filminin ardından, Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk (1952), Kanlı Para (1953) gibi filmlerde rol alan sanatçı, Türk Film Dostları Derneğinin 1. Türk Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'ne değer görülen üç oyuncudan biri oldu. Aynı festivalde 1954'te Leylaklar Altında filmindeki rolü ile, 1955'te Sevdiğim Sendin filmindeki rolü ile En Başarılı Artist Ödülü kazandı. 1953'te Yıldız Mecmuası okuyucuları arasında yapılan ankette "Yılın En Beğenilen Karakter Artisti" seçildi.

1951-1960 arasında 35 filmde başrol oynayan sanatçı, sinemada oyunculuk dışında senaryo yazarlığı ve yönetmenlik de yaptı. 1954 yılında, o sırada henüz dört aylık olan kızının adını verdiği bir film stüdyosu kurdu. Senaryosunu da kendisinin yazdığı ve başrolü üstlendiği Sevdiğim Sendin adlı film, stüdyonun ilk filmidir.

Edmund Morris'in Tahta Çanaklar adlı oyununu Halit Refiğ ile birlikte Kırık Çanaklar adıyla sinemaya uyarladı ve 1961 yapımı bu filmde Sebahat rolünü canlandırdı. Oraloğlu bu rolü ile Türk Filmleri Yarışması'nda En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'ne değer görüldü. Film, 11. Berlin Film Festivali'nde yarışma için seçildi.

Lale Oraloğlu'nun kızı Alev Oraloğlu da sinema sanatçısı olmuş; 1963 yapımı "Kötü Tohum" adlı gerilim filminde anne-kız birlikte rol almışlardır. Lale Oraloğlu Kötü Tohum'dan sonra sinemaya 8 yıl kadar ara verdi. Yönetmenliğini ve başrolünü üstlendiği Darağacına Giden Kız filmi ile sinemaya döndü, 1971-1972 yılları arasında dört film yönetti.

1972 yılında yönettiği "Ölüm Bebekleri" filmi, dönemin Sansür Kurulu tarafından yasaklandı. Oraloğlu, bu karara karşı Türk sinema tarihinde bir ilki gerçekleştirerek açlık grevi başlattı. 16 gün süren bu grev ve verdiği hukuk mücadelesi sonucunda film üzerindeki yasak kalktı. Bu olay, Türkiye’de sanatçı hakları ve ifade özgürlüğü mücadelesinin en önemli dönüm noktalarından biri kabul edilir.

05Oraloğlu Tiyatrosu

Lale Oraloğlu 1960-1961 sezonunda Muhsin Ertuğrul‘un önerisiyle arkadaşlarıyla birlikte Pangaltı'daki Tan Sineması’nın alt katında 6 Tiyatrosu'nu kurdu. Tiyatronun ilk oyunu, Leslie Stevens’ın “Evlilik Dolabı” adlı oyunu idi. Oyunun ilk perdesini Muhsin Ertuğrul, ikinci perdesini Lale Oraloğlu yönetti. Tiyatro, ertesi sene Oraloğlu Tiyatrosu adıyla devam etti. Denizden Gelen Kadın, Uyuyan Prens adlı oyunları sahneledi. "Hamlet", “Ezilenler”, “Anna Frank’ın Hatıra Defteri”, “Anneme Koca Arıyorum” sahnelediği oyunlardan bazılarıdır. Cahit Irgat, Çolpan İlhan, Turgut Boralı, Sadri Alışık, Tolga Tiğin, Erol Keskin tiyatroda rol almış sanatçılardandır.

Oraloğlu, Aristophanes'in "Lysistrata" adlı oyununu 1967 yılında tiyatrosunda “Kadınlar I-Ih Derse” adıyla sahneye koydu. Oyun, Basın Savcılığı tarafından müstehcen bulundu ve valilikçe yasaklandı. Savcılık isteği üzerine Beşinci Sulh Ceza Mahkemesi "müstehcen görülen piyesin sahnelerine ait fotoğrafların suç delili olarak muhafaza altına alınmasına karar vermiştir. Oraloğlu, tiyatro sahnesinde açlık grevine başlayarak bu karara karşı direndi. Açlık grevinin 9. gününde yapılan duruşmada savunma yaptı. Oyun, yeni bir bilirkişi heyetinin verdiği raporla yeniden sahne açtı.

Sanatçı, 1974 yılında “Ne Çıkarsa Bahtına” adlı oyun ile çıktığı Anadolu turnesi sırasında dekor için Doğubeyazıt'ta satın aldığı malzemeler nedeniyle toplu kaçakçılıkla suçlanıp tutuklandı. İkinci açlık grevi eylemini o tarihte gerçekleştirdi ve bu eylemi de ilki gibi ses getirdi. Artan kamuoyu baskısı sonucunda Cumhuriyet Senatosu tarafından TBMM'ye Lale Oraloğlu'nun affına ilişkin kanun sunulmuş ve TBMM, bir yasa çıkararak Oraloğlu'nu mahkûm eden mahkemenin kararının tüm hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmıştır. “Emine Lale Oraloğlu’nun Kaçakçılık Nedeniyle Çarptırıldığı Cezanın Bütün Hukuki Neticeleri ile Affına Dair Kanun” adlı kanun 23 Şubat 1978'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu süreçte altı ay, yirmi gün tutukevinde kalan sanatçı, cezaevi günlerinden yola çıkarak "Kadınlar Koğuşu" adlı oyunu yazdı.

Sanatçı, 1987 yılında tiyatrosunu kapadı. 1995'te Istakoz'un Çığlığı adlı oyunla yeniden sahneye döndü.

06Son yılları ve ölümü

11 Aralık 2001'de İstanbul'da Atatürk Kültür Merkezi'nde, Kültür Bakanlığı himayesinde 50. Sanat Yılı kutlandı. Sanatçı, çeşitli dizi filmlerde rol alarak oyunculuğu sürdürdü. Selçuk Üniversitesinde şan ve tiyatro bölümlerinde ders verdi. Oyun yazarlığı yapmayı sürdürdü.

26 Kasım 2006 tarihinde rol aldığı "Candan Öte" adlı dizi filmin seslendirmesinden çıktıktan sonra beyin kanaması geçirerek Özel Umut Hastanesine kaldırıldı. Tedavisi sürerken zatürre olan ve kalp sorunları yaşayan Oraloğlu, 15 Ocak 2007'de saat 14.45'te tedavi gördüğü Özel Umut Hastanesinde 82 yaşında öldü. Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

07Filmografi 28 film · afişli raf
28 film 1952 → 1994 · 42 yıl

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.

08Ödüller
  • Ödül veren organizasyon
  • 1953 - Türk Film Dostları Derneği I. Türk Film Festivali
  • 1954 - Türk Film Dostları Derneği 2. Türk Film Festivali
  • 1955 - Türk Film Dostları Derneği III. Türk Film Festivali
  • 1961 - Türk Filmleri Yarışması
  • 2000 - 23. Avni Dilligil Ödülleri
  • 2001 - Afife Jale Tiyatro Ödülleri
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Emine Lale Oraloğl… Afife Jale Avni Dilligil Erol Keskin Muhsin Ertuğrul Sadri Alışık
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Emine Lale Oraloğlu hayat hikâyesinde anıyor Afife Jale

    “Avni Dilligil Ödülleri • 2001 - Afife Jale Tiyatro Ödülleri”

  • Emine Lale Oraloğlu hayat hikâyesinde anıyor Avni Dilligil

    “Avni Dilligil Ödülleri • 2001 - Afife Jale Tiyatro Ödülleri”

  • Emine Lale Oraloğlu hayat hikâyesinde anıyor Erol Keskin

    “Cahit Irgat, Çolpan İlhan, Turgut Boralı, Sadri Alışık, Tolga Tiğin, Erol Keskin tiyatroda rol almış sanatçılardandır.”

  • Emine Lale Oraloğlu hayat hikâyesinde anıyor Muhsin Ertuğrul

    “Operaya hazırlanmak için devam ettiği tiyatro kurslarında Muhsin Ertuğrul'un dikkatini çekti.”

  • Emine Lale Oraloğlu hayat hikâyesinde anıyor Sadri Alışık

    “Cahit Irgat, Çolpan İlhan, Turgut Boralı, Sadri Alışık, Tolga Tiğin, Erol Keskin tiyatroda rol almış sanatçılardandır.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
9farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Lale Oraloğlu
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "LALE ORALOĞLU KABRİ (OYUNU YASAKLANINCA 9 GÜN AÇLIK ORUCU TUTTU)* ZİNCİRLİKUYU MEZARLIĞI YENİ 9.ADA". Murat Tali. 18 Nisan 2021. 8 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · www.youtube.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: "Lale Oraloğlu"". 15 Oca 2021. 30 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2024.
    tiyatrodergisi.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Әхмәтләбиб Каран — Төркиягә беренче бөтендөнья сугышыннан соң килеп урнашкан, 1950 елларда Төркиядәге беренче татар җәмгыяте — «Сөембикә»не оештыручы.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Tarihteki Kadınlar: Lale Oraloğlu". 2 Mart 2019. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    roteginkgo.wordpress.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Öztürk, Semire Ruken (2004). Sinemanın "Dişil" Yüzü: Türkiye'de Kadın Yönetmenler. Om Yayınevi. s. 110. ISBN 9756530596. 14 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2017.
    books.google.com.mx · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Lale Oraloğlu - Profesyoneller". 10 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    youtube.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Lale Oraloğlu". www.kameraarkasi.org. 10 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    kameraarkasi.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yılın Sanatçısı Lale Oraloğlu". Tozlumagazin.net. 30 Ocak 2022. 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    tozlumagazin.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Atmaca, Efnan (17 Ocak 2007). "'Çok kabiliyetli ve çok güzeldi'". Radikal. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "1. Türk Film Festivali". Kameraarkasi.org. 10 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022.
    kameraarkasi.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Emine Lale Oraloğlu” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · sinema & tv

Mazlum Çimen

Besteci, müzisyen ve Oyuncu · d. 1958

aynı alan · sinema & tv

Umut Subaşı

Yönetmen, senarist · d. 1990

aynı alan · sinema & tv

Ferihi Egemen

Tiyatro ve Sinema Oyuncusu, yönetmen, yazar · 1916–1978

Sinema & TV alanındaki tüm profiller →