Krikor Ağaton Kariyeri

Avrupa ülkelerinde edindiği bilgi ve tecrübeyi İmparatorlukta deneyimlemek isteyen Ağaton Efendi, 1847'de İstanbul'a geri döndü. 18. yüzyıl'ın sonlarından itibaren ivme kazanan yenilik hareketleri ve 1839'da başlayan Tanzimat ile birlikte tarım ve ziraatçilik faaliyetleri hız kazandı. 1847'nin başlarında Aya Mama çiftliğine, çevresindeki arazinin bir bölümünün eklenmesiyle talimhane kuruldu ve Ağaton Efendi "Ziraat Talimhânesi" adıyla açılan bu mektepte, Amerikalı uzman Davis'in tercümanı olarak çalışmaya başladı. Ağaton, daha sonra Mustafa Reşid Paşa'nın tavsiyesi ile hocalığa getirildi ve 4000 kuruş maaş ile talimhanenin tek hocası olarak görev yapmaya başladı. 1848 yılının bahar aylarında dokuz Müslüman, beş gayrimüslim olmak üzere toplam 14 öğrencisi ile eğitime başladı ve bu sayı daha sonra 50'ye kadar yükseldi. Öğretmenliği sırasında ziraat ve tarım faaliyetleri ile ilgili Fransızca bir ders kitabı hazırladı ve İmparatorluktaki bu alandaki boşluğu kapatmak için çabaladı. Ayrıca, Kevork İstimaracıyan ile birlikte ipekböcekçiliği hakkında bir eser yayımladı. 1850 yılındaki bir toplantı sonrasında talimhanenin idaresi Umûr-ı Nâfia Nezâreti'ne devredildi. Okulun fiziki olarak elverişsiz koşulları ile ilgili tartışmaların yanı sıra, burasının bazı Ermenilere yüksek maaş vermekten başka bir işe yaramayan bir kurum olduğu iddiaları sonrası Krikor Ağaton Efendi görevinden ayrıldı ve 1851 sonbaharında ise talimhanenin kapatılmasına karar verildi.

1852'den itibaren İstanbul'da çıkan Journal de Constantinople gazetesinde Fransızca olarak tarım yazıları yazdı. Ziraat eğitiminde model bir ülke kabul edilen Fransa'nın çeşitli dergi ve gazetelerinde ziraat ve ticaretle ilgili makaleler yazmaya başladı. Siyaset ve Filoloji alanında haftalık yayımlanan ''Hayasdan'' gazetesinde editörlük yaptı. Ayrıca, Economie Agricole en Turquie (Türkiye'de Ziraî İktisat) adlı bir kitap yazdı ancak bu kitabını yayınlamadı. Bu dönemde, Ermeni cemaatinin önemli isimlerinden Cezayirliyan ailesinin özel işlerinin idaresini üstlendi. Birkaç yılını akademik çalışmalarına ve özel işlerine ayırdı ve Ermeni cemaati içindeki konumunu ve Osmanlı yönetimi ile bağlarını güçlendirdi. 1856'da Ticaret Meclisi Azalığı görevi ile bürokrasiye adım attı. Ekim 1857'de, İmparatorluğun genelinde yol, köprü, kanal, bina ve benzeri bayındırlık işlerini gerçekleştirmekle görevli olan Meclis-i Ma'âbir'e üye olarak seçildi. 5 Temmuz 1858'de, ziraatçılık alanındaki üstün bilgisinden ötürü, Bâb-ı Âli tarafından İmparatorluğu temsil etmesi için Sardinya Krallığı'nın başkenti Torino'da düzenlenen fuara gönderildi. 1860 yılında Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa'nın başkanlığını yaptığı Meclis-i Âli Hazâin (Hazine Meclisi)'e, rütbesi terfi ettirilerek üye olarak seçildi.

Hazine Meclisi'ndeki görevi esnasında tertiplenen iki fuarın çalışma komisyonlarında görev aldı. 1862 yılının Mayıs-Kasım aylarında organize edilen Londra Fuarı için satın alma komisyonu başkanı olarak görevlendirilen Krikor Ağaton Efendi; made