Kazak alfabesi Kazak Kiril alfabesi

Kazak Kiril alfabesi, günümüzde Kazakistan'da ve Moğolistan'ın Bayan Ölgii ili'nde kullanılmaktadır. Aynı zamanda Kırgızistan, Rusya, Türkmenistan ve Özbekistan'daki Kazak nüfusu ile eski Sovyetler Birliği ülkelerindeki Kazak diasporaları tarafından da kullanılmaktadır. İlk olarak 1800'lerde, Rus İmparatorluğu döneminde tanıtılmıştır ve daha sonra 1940'ta Sovyetler Birliği tarafından yeniden uyarlanmıştır.

On dokuzuncu yüzyılda, önde gelen bir Kazak eğitimci olan Ibıray Altınsarin, ilk olarak Kazakçayı yazılı hale getirecek Kiril alfabesi temelli Kazak alfabesini tanıttı. Rus misyonerlik faaliyetleri ve Rusya destekli okullar, on dokuzuncu yüzyılda ve yirminci yüzyılın başlarında Kiril alfabesinin kullanımına teşvikte bulundular. Alfabe, Sarsen Amanzholov tarafından elden geçirilmiş ve 1940 yılında, hâlen günümüzde kullanılan haliyle kabul edilmiştir. Bu alfabe, Rus alfabesinden 33 harf ve 9 adet Kazakça sesler için ek harf içerir: Ә, Ғ, Қ, Ң, Ө, Ұ, Ү, Һ, І (1951 yılına kadar Ұ yerine Ӯ kullanıldı) Başlangıçta, Kazak harfleri Rus alfabesinin harflerinden sonra gelirken, günümüzde ses veya şekil bakımından benzer Rus harflerinden sonra yer almaktadır.

В, Ё (1957'den beri), Ф, Ц, Ч, Ъ, Ь ve Э harfleri Kazak alfabesinde yer almaz. Bunlardan Ё, Ц, Ч, Ъ, Ь ve Э harfleri sadece Rusçadan veya Rusça imla kurallarına göre yazılmış Rusça kökenli kelimelerde kullanılır. Kazak dilinde Е harfi Э gibi bir ses verir (Екібастұз(Kazakça) - Экибастуз(Rusça)).

Kazak dilinde Ж harfi C(Türkçe) gibi bir ses verir. Konuşma dilindeki Х harfi, hırıltılı bir ses olarak kesin bir şekilde telaffuz edilir. Һ harfi çoğunlukla Arapça-Farsça kökenli kelimelerde kullanılır ve genellikle sessiz bir Х (/h/ gibi veya sessiz bir ötümsüz gırtlaksıl sürtünmeli ünsüz) gibi telaffuz edilir. Konuşma dilinde, Қ harfinden sonra ünsüz bir harf varsa, Қ harfi X gibi telaffuz edilir. Щ harfi ise, uzun Ш sesi için üç yerli kelimede (ащы 'acı', тұщы 'tuzlu', кеще 'aptal') türevlerle ve alıntı kelimelerde kullanılır.

И harfi, ЫЙ /əj/ ve ІЙ /ɪj/ kombinasyonlarından elde edilen gergin sesli [i]'yi temsil eder. У harfi /w/'yi ve ҰУ /ʊw/, ҮУ /ʉw/, ЫУ /əw/ ve ІУ /ɪw/ kombinasyonlarından elde edilen gergin sesli [u]'yu temsil eder. Ek olarak И ve У harfleri, sırasıyla basit sesli harfleri [i] ve [u] temsil ettikleri Rusçadan gelen kelimelerde kullanılır.