Kısaca kimdir?
Kont Jak Alyon veya doğum adıyla Jacques François Antoine Alléon (25 Temmuz 1792, İstanbul – 30 Ocak 1876, İstanbul), Fransız kökenli Levanten Alyon ailesine mensup Osmanlı bankacı, sarraf, tüccar, emlakçı, girişimci ve hayırsever. Galata bankerleri'nin önde gelen temsilcilerinden biri olan Jak Alyon, bankacılık dünyasında hâkimiyet kurarak ailesini Osmanlı İmparatorluğu'nun en varlıklı hanedanlarından biri hâline getirdi. "Alyon kadar zengin" darb-ı meseli de buradan gelmektedir.
Son yılları
—Son yılları
Baltacı ailesiyle anlaşmazlıklarından dolayı zorlu sürece girmiştir ve 1853 itibarıyla 61 yaşındaydı. Fransız elçiliğinin sekreteri Kont Vincent Benedetti'ye [en] yazdığı bir mektupta, "bu ülkenin mali işlerinden sonsuza dek çekilmek istiyorum, çünkü bunların neredeyse benim şerefimi, itibarımı ve servetimi kaybettireceği" açıkça dile getirmişti. Buna rağmen Osmanlı'nın ekonomik diplomasisi'nden tamamen çekilmedi lâkin faaliyetlerine farklı bir yön verdi. Osmanlı finans dünyasında geçirdiği 30 yıllık deneyim, onun Bâb-ı Âli ile olan bağlarını sürdürmesine olanak tanıdı. Ancak bu kez kişisel mali sorumluluk üstlenmeksizin yalnızca danışmanlık rolüyle katkı sağladı. Bu dönemde çeşitli projelerde uzmanlık sunarak etkili oldu. 1856 yılında Osmanlı hükümetinin Pereire ailesinden almayı planladığı kredi müzakerelerinde rehberlik etti. Ertesi yıl, yeni bir finansal kuruluşun tüzüğünün hazırlanmasına yardımcı oldu. 1858'de kendisiyle dost olduğunu iddia eden Ferdinand de Lesseps [en] ile iş birliği yaparak Süveyş Kanalı Projesi'nin finansmanına katkıda bulundu ve Süveyş Kanalı'nın [en] ilk yönetim kurulunda yer aldı. 1859'da Osmanlı Maliye Nazırı'nın resmî danışmanı olarak atandı ve ekonomik alandaki etkisini pekiştirdi. 1861'de Marsilya'daki Rum Evleri davasında tasfiye sürecini yönetti ve böylece yüksek düzeyli mali ve hukuki işlemlerdeki etkin rolünü sürdürdü.
Bu süreçte Jak, gayrimenkul sektörüne önemli yatırımlar yaparak ekonomik faaliyetlerini çeşitlendirdi. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde İstanbul'da kullanılan "Alyon kadar zengin" ifadesi, Alyon ailesinin o dönemdeki servetinin büyüklüğünü vurgulamaktadır. Hatta "Alyon" soyadı, Türkçeye "çok zengin kimse" anlamında bir terim olarak geçmiştir. Jak'ın yatırım yaptığı başlıca bölge Pera oldu. Burada Cité Alyon adlı bir yapı kompleksi inşa ettirdi; bu kompleks, her biri 48 daire içeren dört binadan ve kiralanabilir ticari dükkânlardan oluşuyordu. 1870–1876 arasında Alyon Sokağı, Alyon Geçidi ve Cité Alyon inşa edildi. Alyon Sokağı, bugün Gazeteci Erol Dernek Sokağı olarak bilinmektedir; Cité Alyon ise Alyon Geçidi adını taşımaktadır. 1891 yılına ait kayıtlar, bu bölgede doktorlar, bankerler ve yüksek rütbeli devlet memurlarının yaşadığını göstermektedir. Bu durum Alyon ailesinin etkin olduğu dönemde mahallenin şehirdeki zengin sınıf için seçkin bir yaşam alanı olduğunu kanıtlamaktadır.
Paris'te de önemli gayrimenkul yatırımları yaparak birkaç konak, şato ve zamanına göre modern altyapıya sahip yeni binalar satın aldı veya inşa ettirdi. Bu yapılar, kanalizasyon sistemi, temiz su ve gaz tesisatıyla donatıldı ve Baron Haussmann'ın şehir planlama projelerine uygundu. Günümüzde bu binalar hâlâ Palais Garnier çevresindedir; özellikle Volney [fr], Scribe [fr] ve Auber [fr] Sokakları üzerinde bulunmaktadır.
Alyon'un İstanbul'daki ekonomik faaliyetleri 1860'ların ikinci yarısından itibaren sona erdi. Bunun nedeni, 1861 yılında Bank-ı Osmanî-i Şahane'nin kurulması. Artık bankacılık işlevi gören bank
Jak Alyon · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Jak Alyon hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Reşid Paşa
“Darphane-i Âmire'de çalıştığı dönemde yetkisini kötüye kullandığı ve usulsüz işlemler gerçekleştirdiği iddiaları gündeme geldi; ancak itibarlı yabancı tüccarların desteği (en öneml...”
-
Jak Alyon hayat hikâyesinde anıyor Reşid Paşa
“Darphane-i Âmire'de çalıştığı dönemde yetkisini kötüye kullandığı ve usulsüz işlemler gerçekleştirdiği iddiaları gündeme geldi; ancak itibarlı yabancı tüccarların desteği (en öneml...”
-
Jak Alyon kendi hikâyesinde anılıyor Baltazzi ailesi
“Ailenin sonraki temsilcilerinden Manolaki Baltacı, Galata bankerlerinden Jak Alyon (Jacques Alléon) ile birlikte 1847 yılında İstanbul Bankası (Bank-ı Dersaadet)'i hükûmetin himaye...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.