Kısaca kimdir?
İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi, Konstantinopolis Ekümenik Patrikhanesi (Yunanca: Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον Κωνσταντινουπόλεως, romanize: Oikoumenikòn Patriarcheîon Konstantinoupóleos, Yunanca telaffuz: [ikumenikˈon patriarˈxion konstantinuˈpoleos]) ya da yaygın bilinen adıyla Fener Rum Patrikhanesi, Doğu Ortodoks Kilisesi'ni oluşturan 14 otosefal kiliseden birincisidir. Tarihsel olarak Bizans İmparatorluğu'nun başkentinde kurulmuş olması ve günümüzde de pek çok Ortodoks kilisesinin ana kilisesi konumunda bulunması nedeniyle Ortodoksluk mezhebinde öncelikli bir yere sahiptir. Kurumun lideri olan İstanbul Ortodoks Patriği, diğer Doğu Ortodoks piskoposları arasında kanonik hukuk uyarınca eşitler arasında birinci unvanını taşır ve dünya genelindeki yaklaşık 300 milyon Ortodoks Hristiyanın manevi lideri olarak kabul edilir.
Tarihsel kökeni Bizans dönemine uzanan kurum, 381 yılında Doğu Kilisesi'nin en yüksek makamı ilan edildi ve 6. yüzyıldan itibaren "Ekümenik Patrik" unvanını kullanmaya başladı. 1453 yılında İstanbul'un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmet'in fermanıyla statüsü korunan patrikhane, Osmanlı tebaasındaki Ortodoksların dini ve hukuki lideri konumuna geldi. Farklı merkezlerin ardından patrikhane, 1602'den bu yana Fatih'in Fener semtindeki Aya Yorgi Kilisesi yerleşkesinde faaliyet göstermektedir. Kurum, Hristiyan inancının ve Doğu Ortodoks doktrininin yayılmasını teşvik etmenin yanı sıra hayır kurumları işletmekte, ekümenizme katkıda bulunmakta ve dinlerarası diyalog faaliyetleri yürütmektedir.
Cumhuriyet döneminde idari ve siyasi yetkileri kaldırılan kurum, Türk mevzuatına göre Türkiye'deki Rum Ortodoks cemaatinin dini ihtiyaçlarıyla sınırlı mahalli bir dini kurum statüsündedir. Türkiye Cumhuriyeti tarafından ekümeniklik unvanı resmi olarak tanınmamakta ve kurum idari olarak yerel makamlara bağlı kabul edilmektedir. Günümüzde 270. patrik olan I. Bartholomeos tarafından yönetilmektedir. Patrikhanenin 21. yüzyıl gündemindeki temel odak noktaları arasında Orta Doğu'daki Hristiyan inananların güvenliği, Katolik Kilisesi ile uzlaşı arayışları ve 1971 yılında kapatılan Heybeliada Ruhban Okulu'nun yeniden eğitime açılması yer almaktadır.
Tarihi
—Tarihi
1453 yılında İstanbul'un Fethi'nden sonra, gayrimüslim olan toplumların yaşayışına dair düzenlemeler, Fatih Sultan Mehmet'in çıkardığı fermana bağlanmış, böylece Fener Rum Patrikhanesi de denilen Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin yasal statüsü süreklilik kazanmıştır. Fermanın içeriği ise şöyledir:
"Kimse, Patrike tahakküm etmesin, kim olursa olsun hiçbir kimse kendine ilişmesin, kendi ve maiyetinde bulunan papazlar her türlü hizmetten ebediyen muaf olsunlar, kiliseleri camiye tahvil edilmeyecektir. İzdivaç ve defin işleri, sair âdet ve işleri Rum adetlerine göre eskisi gibi yapılacaktır."
II. Gennadios'un patrik olmasıyla, patrikhane faaliyetlerini kentin ikinci büyük kilisesi olan Havariyun Kilisesi'nde yürütmeye başladı. O zamanlarda yaklaşık bin yaşındaki Havariyun Kilisesi'nin bahçesinde imparator ailesinin mezarları da bulunmaktadır ve Hristiyan nüfusun azalması ve güvenlik nedeniyle 1455'te boşaltılır.
Patrikhane Pammakaristos Manastırı'na taşınır. 12. yüzyılda II. İoannes Komnenos'un yaptırdığı Pammakaristos Manastırı, Hristiyan göçmenlerin yerleştirildiği Çarşamba semtinde idi. Havariyyun Kilisesi'ne göre daha küçük ve güvenli olan Pammakaristos, 1518'de restore ve II. Ieremias'ın patrikliği sırasında da genişletilerek yeniden inşa edildi. 1586'da, III. Murad döneminde boşaltılan kilise, 1591'de Fethiye adıyla camiye dönüştürüldü. Patrikhane, önce Fener'deki Meryem Ana Ayazması'nda, 1597'de ise Ayvansaray'da Aya Dimitri Kilisesi'ne taşındı.
Patrikhane, 1602'de Fener'de bulunan Aya Yorgi Kilisesi'ne yerleşti ve bu tarihten itibaren faaliyetini burada sürdürdü.
II. Mehmed'in çıkardığı fermanla statüsü saptanan Rum Ortodoks patrikleri, cemaatin evlenme, cenaze gibi adetlerini özgürce uygulayabilmesini denetliyorlardı. Patrik, bir vezir statüsünde kabul edilir, kendine divanda yer verilirdi. Maiyetindeki diğer yöneticiler ile birlikte her türlü hizmet ve vergiden muaftı. Rum cemaatine dair konuların görüşüldüğü meclise başkanlık eden patrik, hukuki ve cezai işlerde tam yetkili idi. Böylece patrik, Rum Ortodoks toplumunun tartışmasız lideri olarak, Bizans dönemindeki haklarından fazlasına kavuşmuştu.
İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi hayat hikâyesinde anıyor İstanbul'un Fethi
“1453 yılında İstanbul'un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmet'in fermanıyla statüsü korunan patrikhane, Osmanlı tebaasındaki Ortodoksların dini ve hukuki lideri konumuna geldi.”
-
İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi kendi hikâyesinde anılıyor Türkiye'deki Bulgarlar
“Tüm Ortodokslar gibi Osmanlı Millet sistemi içerisinde Rum olarak adlandırılan Bulgarlar, ulusal bilinçlerini kazanmaya başlayarak İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesinden Sultan Abd...”
-
İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi kendi hikâyesinde anılıyor Türkiye Rumları
“(Kapadokya Rumcası, Karamanlılarca da konuşulan Türkçenin ağzı olan Karamanlıca ile karıştırılmamalıdır.) • İstanbul Rumcası • İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Bu listede faal o...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.