İşkodra Paşalığı

Osmanlı'da merkezi otoritenin ve tımar sisteminin çöküşü Osmanlı'nın Arnavut ağırlıklı bölgelerinde anarşiyi doğurdu. 18. yüzyılın sonlarında, iki Arnavut güç odağı belirdi: Buşatlıların yönettiği İşkodra ve Tepedelenli Ali Paşa'nın yönettiği Yanya. Her iki bölge de çıkarları gereği Bâb-ı Âli'yle hem işbirliği yaptı hem de ona karşı çıktı.

1757'de Buşatlı Mehmed Paşa, iki rakip aileyi ortadan kaldırarak ve İşkodra'nın Tabak esnafının manevi şeyhlerinin başını çekerek kendi kendini İşkodra paşası ilan etti. Arnavutlarca Yaşlı (Plaku) Mehmed olarak da bilinen Buşatlı Mehmed Paşa, 1479'da kurulan İşkodra Sancağı'nı yarı özerk bir İşkodra Paşalığı'na dönüştürdü. Arap ve Berberi korsanların Adriyatik'teki Venedik gemileri üzerinde terör estirdiği hükümranlıklarını sona erdirdiği için İstanbul tarafından methedildi.

Buşatlı Mehmed'in oğlu ve üçüncü halefi Kara Mahmud Paşa, savaşarak yayılma politikası izledi ve Toskerya ve Kosova'ya kadar kuzey Arnavutluk üzerinde hakimiyet sağladı. Tunus Beyi'nin intikamını almak için Karadağ'a iki defa (1785, 1796) ve Venedik'e bir defa saldırıda bulundu. Kontrolsüz davranışları sebebiyle ona boyun eğdirmek amacıyla üzerine gönderilen çok sayıda Osmanlı seferini dağıttı. Kara Mahmut Paşa, Karadağlı aşiretlere boyun eğdirdi ve Venediklileri kendisine haraç ödemeye zorladı. Hem Avusturya'ya hem de Rusya'ya yakınlaştı ve Viyana'dan, Bâb-ı Âli'ye karşı kendileriyle ittifak kurulması karşılığında onu tüm Arnavutluk'un efendisi olarak tanıyacaklarına dair bir söz aldı. Ancak Avusturyalılardan para aldıktan hemen sonra Viyana elçilerinin kellelerini kestirip İstanbul'a gönderterek padişaha bağlılık yemini etti. Bunun karşılığında Osmanlılar, fiili olarak Kara Mahmut'u Venedik'e yönelik saldırılarından dolayı affetti ve onu yeniden İşkodra valisi olarak atadı.

1796'da Karadağlı Piperi ve Bjelopavlići aşiretleri, Krusi Savaşı'nda İşkodralı Müslümanların kendilerine karşı başlattığı bir seferi bozguna uğrattı ve Kara Mahmut Paşa'nın kellesini kesti. Kara Mahmut Paşa'nın kafatası halen Çetine'deki manastırda sergilenmektedir. Onun ölümü, paşalık için özerklikte çöküşe işaret etti. Kara Mahmut'un halefi Buşatlı İbrahim Paşa, 1810'daki ölümüne dek Osmanlı İmparatorluğu'yla işbirliği yaptı. Rumeli Beylerbeyliği'ne atandı ve Belgrad'a çıkarttığı askeri seferlerle Sırplara boyun eğdirdi.

Buşatlı hanedanının iktidarı, 1831'de Reşid Mehmed Paşa komutasındaki bir Osmanlı ordusunun İşkodra'daki Fatih Kalesi'ni kuşatarak padişaha karşı isyan eden son paşa Buşatlı Mustafa'yı teslim olmaya zorlamasıyla sona erdi. Bu yenilgi, aynı şekilde özerklik arayan Boşnaklarla Arnavutlar arasında planlanan ittifakı sona erdirmekle kalmadı, paşalığın da sonunu getirdi.

1867'de İşkodra Sancağı, Üsküp Sancağıyla birleştirilerek İşkodra Vilayeti'ne dönüştürüldü. Vilayet daha sonra üç sancağa bölündü: İşkodra, Prizren ve Debre. 1877'de Prizren Sancağı, Kosova Vilayeti'ne, Dibra Sancağı'ysa Manastır Vilayeti'ne bağlandı. Toprak nakillerinin ardından İşkodra Sancağı iki ayrı sancağa bölündü: İşkodra Sancağı ve Dıraç Sancağı.

• Buşatlı Mehmed Paşa (1757-1774)
• Buşatlı Mustafa Paşa (1774-1778)
• Kara Mahmud Paşa (1778-1796)
• Buşatlı İbrahim Paşa (1796-1810)
• Mustafa Şerifi (1810-1831)