İğnatyüs Maloyan Hayatı

Shoukrallah Maloyan, 1869 yılında Ermeni bir ailede dünyaya geldi. On dört yaşındayken, mahalle papazı tarafından Ermeni Katolik Katedrali’ne gönderildi; bu katedral Bzoummar, Lübnan’da yer almaktadır. İlahiyat eğitimini 6 ağustos 1896 tarihinde tamamladı ve Aziz Antakyalı Ignatius’un onuruna Ignatius dini adını benimsedi. 1897-1910 yılları arasında Maloyan, Ermeni Katolik İskenderiye Episkoposluğu’nda cemaat papazı olarak İskenderiye ve Kahire şehirlerinde görev yaptı. 1904 yılında Maloyan, Kostantiniyye’de Ermeni Katolik Patriği Paul Petros XII Sabbaghian’a yardımcı olarak hizmet vermeye başladı. Tarihçi Charles A. Frazee’ye göre, Patrik selefinin politikalarını sürdürmeyi tercih etmiş ve Türk ile Kürtler tarafından cemaatine yönelik gerçekleştirilen katliamları protesto etmemiştir; bunun yerine hayatta kalanlara insani yardım sağlamaya odaklanmıştır.

Ancak 1908 Jön Türk Devrimi’nin ardından, bazı Katolik Ermeniler tarafından “değersiz bir piskopos” olarak nitelendirilen Patrik, eleştirilerin hedefi hâline geldi. Çatışmadan kaçınma arzusu taşıyan Patrik Paul Petros, ağustos 1910’da Papa X. Pius’a istifasını sundu.

Bunun üzerine Ermeni Katolik Kilisesi Ulusal Konseyi toplandı ve 23 nisan 1911 tarihinde Adana Piskoposu’nu oybirliğiyle Paul Petros XIII Terzian olarak seçti. Pallium almak üzere Vatikan’a yaptığı ziyarette, Patrik’e boş olan Episkopal makamlar için piskoposları, Patrik tarafından önerilen ve İnanç Yayma Cemaati tarafından onaylanan bir isim listesinden Papa X. Pius’un seçeceği bildirildi. Papa ayrıca Ermeni Katolik piskoposlarını, “Kiliselerinin karşı karşıya olduğu zorlukları görüşmek üzere” Roma’ya davet etti.

Ermeni Katolik muhaliflerin ve Osmanlı Devleti’nin tüm çabalarına rağmen, Patrik Paul Petros XIII, 15 ekim 1911 tarihinde Roma’da 13 piskoposun katılımıyla Sinod’u topladı. Sinodun kararları, Osmanlı Hükûmeti ve laik cemaatin yetkileri pahasına, Ermeni Katolik ruhban sınıfının bağımsızlığını ve yönetsel rolünü büyük ölçüde güçlendirdi. Bu sürecin ardından, Rahip Maloyan 22 ekim 1911 tarihinde Roma’da Mardin Başepiskoposu olarak takdis edildi.

Yatırım Tartışması’nın 20. yüzyıldaki bir yeniden tezahürü niteliğinde, hem Ermeni Katolik Kilisesi Ulusal Konseyi hem de Sultan V. Mehmed, Osmanlı İmparatorluğu dışında bir Sinod toplanması ve piskoposların hükûmet onayı alınmaksızın takdis edilmesine misilleme olarak, Patrik Paul Petros XIII’ün görevden alındığını ilan etti. Yerine, Malatya Piskoposu Hatchadourian, patriklik makamına locum tenens (geçici patrik vekili) olarak atandı ve İstanbul’daki patriklik resmî konutuna yerleşti. Papa X. Pius her ne kadar yeni “Patrik”i derhâl görevden aldığını ilan etmiş olsa da, Osmanlı Hükûmeti rakibini desteklediği sürece Vatikan, Patrik Paul Petros XIII’ü görevine iade edemedi.

Bu nedenle Başepiskopos Maloyan,Bâb-ı Âli Baskını sonrasında İmparatorluk fiilen tek parti rejimine dönüşmüş ve İttihat ve Terakki Cemiyeti siyasi partisinin önde gelen isimleri olan Üç Paşalar tarafından yönetili