Kısaca kimdir?
İbrahim Kaypakkaya (1948 - 18 Mayıs 1973), fikirlerini benimseyenler arasında anıldığı adıyla İbo veya kod adıyla Hamza, Türk Marksist-Leninist devrimci ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'in kurucu lideridir.
1949'da Çorum'daki Karakaya köyünde doğan Kaypakkaya, ilk kez İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde okurken sol düşüncelerle tanıştı. Daha sonra siyasi hayatı boyunca önce Türkiye İşçi Partisi (TİP), daha sonra Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi (TİİKP) içinde yer aldı, Aydınlık ve Türk Solu dergilerine yazılar yazdı. 1972 yılında TİİKP'nin revizyonist ve oportünist olduğunu öne sürerek yollarını ayırdı ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'i (TKP/ML) kurdu. TKP/ML, Türk hükûmetine karşı özellikle Tunceli'de yoğunlaşan bir halk savaşı yürütmeye başladı. Bu savaşın bir parçası olarak Ocak 1973'te Tunceli'deki Gökçek köyünde bir çatışmanın ardından kolluk güçleri tarafından yakalandı ve gözaltına alındı. Diyarbakır Cezaevi'ne alındı ve burada dört ay boyunca kendisine çok ağır işkenceler edilerek sorgulandı. 18 Mayıs 1973'te, yine işkenceli bir sorgunun ardından tahminen konuşmayı reddetmesi üzerine vurularak öldürüldü. Resmi ölüm sebebi ise "intihar" olarak kayıtlara geçti. Ölümüne kadar Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından Türkiye'de fikirleri "en tehlikeli devrimci" olarak görülen Kaypakkaya, ölümünden sonra da Türk komünist hareketi için bir şehit haline geldi. Genç yaşına rağmen Marksizm-Leninizm-Maoizm'in ve Türkiye'de Marksizm'in en önemli teorisyenlerinden biriydi ve ideolojik doktrini en çok Kemalizm'e yönelik eleştirileri ve Kürt sorunu üzerine tezleriyle hatırlandı.
Hayatı
—Hayatı
1949 yılında Çorum'un Sungurlu ilçesinin Karakaya köyünde Türkmen Alevi bir ailede doğdu. İlkokulu bitirdikten sonra Hasanoğlan Öğretmen Okulu'na girdi. Öğretmen Okulunun ardından İstanbul'daki Çapa Yüksek Öğretmen Okulu'nda okumaya başladı. Aynı zamanda İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi - Fizik Bölümü öğrencisi olan Kaypakkaya, sol düşüncelerle burada tanıştı. Mart 1968'de Çapa Fikir Kulübü'nün kurucuları arasında yer aldı. Çapa Fikir Kulübü'nün başkanı olan Kaypakkaya, 6. Filo'ya karşı bildiri yayınladığı gerekçesiyle Kasım 1968'de okuldan atıldı.
Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF) ve Türkiye İşçi Partisi (TİP) içinde ortaya çıkan ayrışmada Millî Demokratik Devrim (MDD) tezini savunan kesimde yer aldı. İşçi-Köylü gazetesinin İstanbul'daki bürosunda çalışan Kaypakkaya, Aydınlık ve Türk Solu dergilerine yazılar yazdı. Aydınlık içinde meydana gelen ayrışmada Doğu Perinçek'in başını çektiği PDA kanadında yer aldı. 1972 yılına kadar PDA (TİİKP) saflarında çalıştı ve DABK üyesi olarak görev yaptı. Bu tarihte PDA ile yolları ayrıldı. Doğu Perinçek ve çevresinin saptırımcı (revizyonist) ve fırsatçı (oportünist) olduklarını iddia eden Kaypakkaya, ayrılık sonrasında TKP/ML TİKKO'yu kurdu.
TKP/ML faaliyetlerinin yoğunlaştığı Tunceli bölgesinde mücadele ederken, 24 Ocak 1973'te Tunceli/Merkez ilçesi Gökçek köyündeki Vartinik mezrasında bir kömde kaldıkları sırada nöbet tutan arkadaşlarının uyuya kalması sonucu etrafın kolluk güçleri tarafından sarıldığını fark edemezler. Ali Haydar Yıldız, kaçarken askerlere kendi yaptıkları Çin yapısı bombadan atar, ama bomba 10-15 metre önlerine düşer. Kaçarken Ali Haydar Yıldız'a bir kurşun isabet eder ve yere düşer. Aynı anda, Kaypakkaya da boynundan saçma kurşunlarıyla vurulup yere düşer. Jandarmalar gelince ölü numarası yapar. Üstünden Haydar Mecit yazılı bir kimlik çıkması üzerine Fehmi Altınbilek diğerlerinin peşine düşer. Askerler gittikten sonra Kaypakkaya kaçar. Zayıf düşmesi nedeniyle Yıldız'ı geride bırakır. Çatışma sonunda TİKKO'nun ilk komutanlarından Ali Haydar Yıldız yaşamını yitirir, Kaypakkaya yaralı olarak çatışma alanından uzaklaşır, Muzaffer Oruçoğlu ve Hüseyin Bozkurt kaçar. Beş gün kadar dağda yaralı saklanan Kaypakkaya, yiyeceğinin kalmaması üzerine indiği köyde Cafer Atan isimli bir öğretmenin ihbarı sonucu 5 gün sonra yakalandı.
Çatışmadan sonra kaçarken botlarının tabanları yırtılır. 5 gün boyunca yaralı ve ıslak oluşundan dolayı ayakları üşümeye başlar. Arada indiği bir köyde kendisine bir derece bakım yapılsa da geç kalındığından dolayı soğuma durmaz. Üstüne üstlük yaralı olduğu halde kasıtlı olarak saatlerce yürütülmesinin sonucu da olarak parmakları hissizleşir. Bunun sonucunda kaldırıldığı hastanede 20 Şubat 1973'te ayak parmakları kesilir. Kaypakkaya'nın sağ ayağındaki tüm parmakları, sol ayağında ise küçük parmağı hariç hepsi kesilir.
İbrahim Kaypakkaya, Diyarbakır'da süren dört aylık sorgulama ve işkence sürecinden sonra 9 Mayıs 1973'te babasına sorgusunun bittiğini ve görüşmelerind
İbrahim Kaypakkaya · diğer bölümler
Üretimleri
"Ege Sanayii İşçileri Yenilmeyecek", İbrahim Kaypakkaya, İşçi-Köylü, 29 Kasım , Sayı: 9
"Bağımsızlık Savaşından Dönülmez", İbrahim Kaypakkaya, Türk Solu, 23 Aralık , Sayı: 110
"Özeleştiride Samimi ve Cesur Olalım", İbrahim Kaypakkaya, Mart
"Kürecik Bölge Raporu", İbrahim Kaypakkaya / Ali Taşyapan, Ekim
"Türkiye'de Milli Mesele", İbrahim Kaypakkaya, Aralık (tekrar kaleme alınışı: Haziran
"TİİKP Program Taslağının Eleştirisi", İbrahim Kaypakkaya, Ocak
"Doğu Anadolu Bölge Komitesi (DABK) Kararı", İbrahim Kaypakkaya, 7-8 Şubat
"Bir Köylük Bölgeden Yönetici Yoldaşlara Mektup", İbrahim Kaypakkaya, 7 Aralık
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Ali Haydar Yıldız
“Ali Haydar Yıldız, kaçarken askerlere kendi yaptıkları Çin yapısı bombadan atar, ama bomba 10-15 metre önlerine düşer.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Doğu Perinçek
“Aydınlık içinde meydana gelen ayrışmada Doğu Perinçek'in başını çektiği PDA kanadında yer aldı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Ferhat Tunç
“Mahkeme, konserlerinde Kaypakkaya'yı övdükleri gerekçesiyle Ferhat Tunç'u iki yıl, Pınar Aydınlar'ı 10 ay hapis cezasına çarptırdı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor İstanbul Üniversitesi
“1949'da Çorum'daki Karakaya köyünde doğan Kaypakkaya, ilk kez İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde okurken sol düşüncelerle tanıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mahir Çayan
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Maoist Komünist Partisi
“Bunlar; Maoist Komünist Partisi (MKP) ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'dir.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Ali
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.