Kısaca kimdir?
İbrahim Kaypakkaya (1948 - 18 Mayıs 1973), fikirlerini benimseyenler arasında anıldığı adıyla İbo veya kod adıyla Hamza, Türk Marksist-Leninist devrimci ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'in kurucu lideridir.
1949'da Çorum'daki Karakaya köyünde doğan Kaypakkaya, ilk kez İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde okurken sol düşüncelerle tanıştı. Daha sonra siyasi hayatı boyunca önce Türkiye İşçi Partisi (TİP), daha sonra Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi (TİİKP) içinde yer aldı, Aydınlık ve Türk Solu dergilerine yazılar yazdı. 1972 yılında TİİKP'nin revizyonist ve oportünist olduğunu öne sürerek yollarını ayırdı ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'i (TKP/ML) kurdu. TKP/ML, Türk hükûmetine karşı özellikle Tunceli'de yoğunlaşan bir halk savaşı yürütmeye başladı. Bu savaşın bir parçası olarak Ocak 1973'te Tunceli'deki Gökçek köyünde bir çatışmanın ardından kolluk güçleri tarafından yakalandı ve gözaltına alındı. Diyarbakır Cezaevi'ne alındı ve burada dört ay boyunca kendisine çok ağır işkenceler edilerek sorgulandı. 18 Mayıs 1973'te, yine işkenceli bir sorgunun ardından tahminen konuşmayı reddetmesi üzerine vurularak öldürüldü. Resmi ölüm sebebi ise "intihar" olarak kayıtlara geçti. Ölümüne kadar Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından Türkiye'de fikirleri "en tehlikeli devrimci" olarak görülen Kaypakkaya, ölümünden sonra da Türk komünist hareketi için bir şehit haline geldi. Genç yaşına rağmen Marksizm-Leninizm-Maoizm'in ve Türkiye'de Marksizm'in en önemli teorisyenlerinden biriydi ve ideolojik doktrini en çok Kemalizm'e yönelik eleştirileri ve Kürt sorunu üzerine tezleriyle hatırlandı.
Düşünceleri
—Düşünceleri
İbrahim Kaypakkaya, pratik devrimciliğinin yanı sıra, Türkiye'nin sosyalist düşünce dünyasına farklı bir ivme kazandırmış bir teorisyen olarak görülmüştür. Bu hususta en çok dikkati çeken konu, dönemin Türk sosyalistlerinin büyük çoğunluğunun yer aldığı Millî Demokratik Devrim anlayışını savunan yasal ve yasadışı grupların görüşleriyle neredeyse taban tabana zıt duran bir Kemalizm karşıtlığıdır. İbrahim Kaypakkaya, dönemin diğer Türk sosyalist ve komünist gruplarının benimsediği ve eylem ile görüşleriyle bizzat içerisinde yer aldıkları Kemalizm ile bağlarını koparmasının ardından, ulus-devlet ideolojisinin karşısında duran, azınlık hakları üzerine inşa ettiği kendi yolunu ve çizgisini ortaya çıkartmıştır.
Kemalizm'e karşı çıkışı, Kemalist ideolojinin milliyetçi ve sınıfsal yapısı ile alakalı bir çıkış olarak kendisini göstermiş, Kaypakkaya'nın bu minvalde öne sürdüğü Lenin'in "Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı" anlayışı çevresine kendi fikrince oturtarak düzenlediği "Kürtler de bir ulustur ve kendi kaderlerini belirleme hakları vardır" yönündeki görüşü, Kaypakkaya'nın İkinci Fikir Kulüpleri Federasyonu Kurultayı'ndan gürültülü bir şekilde kovulmasına ve akabinde dönemin diğer sosyalist grupları ile yollarının bütünüyle ayrılmasına sebep olmuştur.
TKP/ML-TİKKO'nun kuruluşu bu ayrılık sürecinin ardından gerçekleşmiş ve Kaypakkaya, yandaşları ile birlikte kendi mücadelesine başlamıştır.
Maoist bir dünya görüşünü benimseyen Kaypakkaya, Mao'nun köylerden şehirlere doğru yayılacak bir Demokratik Halk Devrimi anlayışını benimsemiş ve bunun yolunun asla siyasi bir çözüm olmadığını, muhakkak silahla Uzun Süreli Halk Savaşı stratejisinden geçmesi gerektiğine inanmıştır.
Günümüzde Kaypakkayacı illegal 2 örgüt faaliyet yürütmektedir. Bunlar; Maoist Komünist Partisi (MKP) ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'dir. Ayrıca TKP/ML'nin ideolojik çizgisine yakın faaliyet yürüten Partizan isimli bir kuruluş da mevcuttur. Dergi çevrelerinden ise yasal faaliyet yürüten Partizan-Yeni Demokrasi (gazete, 2018), Sınıf Teorisi-Halkın Günlüğü ve Devrimci Demokrasi dergileri Kaypakkayacı dergilerdir.
İbrahim Kaypakkaya · diğer bölümler
Üretimleri
"Ege Sanayii İşçileri Yenilmeyecek", İbrahim Kaypakkaya, İşçi-Köylü, 29 Kasım , Sayı: 9
"Bağımsızlık Savaşından Dönülmez", İbrahim Kaypakkaya, Türk Solu, 23 Aralık , Sayı: 110
"Özeleştiride Samimi ve Cesur Olalım", İbrahim Kaypakkaya, Mart
"Kürecik Bölge Raporu", İbrahim Kaypakkaya / Ali Taşyapan, Ekim
"Türkiye'de Milli Mesele", İbrahim Kaypakkaya, Aralık (tekrar kaleme alınışı: Haziran
"TİİKP Program Taslağının Eleştirisi", İbrahim Kaypakkaya, Ocak
"Doğu Anadolu Bölge Komitesi (DABK) Kararı", İbrahim Kaypakkaya, 7-8 Şubat
"Bir Köylük Bölgeden Yönetici Yoldaşlara Mektup", İbrahim Kaypakkaya, 7 Aralık
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Ali Haydar Yıldız
“Ali Haydar Yıldız, kaçarken askerlere kendi yaptıkları Çin yapısı bombadan atar, ama bomba 10-15 metre önlerine düşer.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Doğu Perinçek
“Aydınlık içinde meydana gelen ayrışmada Doğu Perinçek'in başını çektiği PDA kanadında yer aldı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Ferhat Tunç
“Mahkeme, konserlerinde Kaypakkaya'yı övdükleri gerekçesiyle Ferhat Tunç'u iki yıl, Pınar Aydınlar'ı 10 ay hapis cezasına çarptırdı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor İstanbul Üniversitesi
“1949'da Çorum'daki Karakaya köyünde doğan Kaypakkaya, ilk kez İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde okurken sol düşüncelerle tanıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mahir Çayan
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Maoist Komünist Partisi
“Bunlar; Maoist Komünist Partisi (MKP) ve Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'dir.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
-
İbrahim Kaypakkaya hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Ali
“Necdet Güçlü cinayetine, 1972 yılında Kızıldere'de Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesi ve Mehmet Ali Ağca'nın kaçırılması olaylarına da karışmıştı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.