Kısaca kimdir?
Hürriyet ve İtilaf Fırkası (Osmanlıca: حريت و ائتلاف فرقه سی, romanize: Ḥürrīyet ve İʾtilāf Fırḳası; Güncel Türkçe: Özgürlük ve Uzlaşı Partisi), İkinci Meşrutiyet döneminde iktidardaki İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne (İTC) karşı kurulmuş olan en önemli muhalefet partisidir. 1911-1913 arasındaki ilk etkinlik dönemi, 23 Ocak 1913'te İttihat ve Terakki'nin Bâb-ı Âli Baskını ile hükûmeti ele geçirmesiyle sona erdi. Mondros Mütarekesi'nden sonra Ocak 1919'da yeniden kurulan parti, ertesi yıl başlarında etkinliğini kaybetti.
Partinin belli başlı liderleri Damat Ferit Paşa, Miralay Sadık Bey, Gümülcineli İsmail Bey, "Filozof" Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Refik Halit Karay, Ali Kemal, Lütfi Fikri (Düşünsel), Rıza Nur'dur. Birinci dönemde Kâmil Paşa hükûmeti (29 Ekim 1912 - 23 Ocak 1913), ikinci dönemde ilk Damat Ferit Paşa hükûmetleri (4 Mart - 30 Eylül 1919), parti hükûmeti olmamakla birlikte, Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın desteğine sahip olmuşlardır.
Parti Programı
—Parti Programı
Partinin amacı "en felsefi manasıyla hürriyete vasıl olmak" olarak tanımlanmıştı. İttihat ve Terakki'nin, Osmanlı toplumunu oluşturan çeşitli toplumları Türkleştirmek çabasını bir "hayal-i ham" (olgunlaşmamış) olarak tanımlanıyor ve "muhtelif anasır” (çeşitli toplumlar) arasında hakiki bir imtizaç (uyum) ile daimi bir vifak ve tesanüt (birlik ve denge)" hedef gösteriliyordu. Balkan Savaşları arefesindeki şartlarda, İTC'nin güttüğü İslamcılık ve Türkçülük siyaseti, devletin dini ve etnik yapısından ötürü dağılmasına yol açacak tehlikeli bir tavır olarak görülüyordu. Seçilmesi gereken siyaset, "ittihad-ı anasır" (ulusların birliği) olmalıydı.
"Memleket şimdiye kadar ne çekmişse hep cebirden, tazyikten" çekmişti. Bu yüzden örfi idare (sıkıyönetim) kaldırılmalıydı. İdari yapılanmada merkeziyetçi yapıdan uzaklaşılmalıydı.
Dış politikada parti İngiliz dostluğundan yana idi. "Bu mülkün atisi ve hali (yarını ve bugünü) İngiliz dostluğu ile güvenceye alınabilecekti. "Denize düşerseniz yılana sarılın, kurtulursunuz; fakat Almanya'ya sarılmayın, boğulursunuz” deniyordu.
Hürriyet ve İtilaf Fırkası · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Cevdet
“Osmanlı Demokrat Fırkası, İttihat ve Terakki'den ayrılan iki ünlü Jöntürk, Abdullah Cevdet ve İbrahim Temo tarafından kurulmuştu.”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Ali Kemal
“Partinin belli başlı liderleri Damat Ferit Paşa, Miralay Sadık Bey, Gümülcineli İsmail Bey, "Filozof" Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Refik Halit Karay, Ali Kemal, Lütfi Fikri (Düşünsel),...”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Bâb-ı Âli Baskını
“1911-1913 arasındaki ilk etkinlik dönemi, 23 Ocak 1913'te İttihat ve Terakki'nin Bâb-ı Âli Baskını ile hükûmeti ele geçirmesiyle sona erdi.”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Burhan Felek
“Basın ve siyaset dünyasında İttihat ve Terakki karşıtı olarak tanınan 322 kişi (Burhan Felek'e göre 601 kişi) Sinop'a sürüldüler.”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Gümülcineli İsmail Bey
“Partinin belli başlı liderleri Damat Ferit Paşa, Miralay Sadık Bey, Gümülcineli İsmail Bey, "Filozof" Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Refik Halit Karay, Ali Kemal, Lütfi Fikri (Düşünsel),...”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor İbrahim Temo
“Osmanlı Demokrat Fırkası, İttihat ve Terakki'den ayrılan iki ünlü Jöntürk, Abdullah Cevdet ve İbrahim Temo tarafından kurulmuştu.”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“Hürriyet ve İtilaf Fırkası (Osmanlıca: حريت و ائتلاف فرقه سی, romanize: Ḥürrīyet ve İʾtilāf Fırḳası; Güncel Türkçe: Özgürlük ve Uzlaşı Partisi), İkinci Meşrutiyet döneminde iktidar...”
-
Hürriyet ve İtilaf Fırkası hayat hikâyesinde anıyor Mehmed Memduh Bey
“İTC, Adliye Nazırı Mehmed Memduh Bey’i aday gösterirken; H-İ ise Tahir Hayreddin Bey’i aday göstermiştir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.