Kısaca kimdir?
Hizbullah (Türkçe: Allah'ın Partisi), diğer adlarıyla Türkiye Hizbullahı, Kürt Hizbullahı (Kürtçe: Hizbullahî Kurdî) veya Hizbullah Cemaati (Kürtçe: Cemaeta Hizbullahê); Kürt, Sünni İslamcı ve çoğu faaliyetini Türkiye'de gerçekleştiren militan örgüttür. Geçmişte şiddet eylemleri gerçekleştiren örgüt, 2000'ler ve sonrasında şiddet içerikli olmayan faaliyetlere odaklanmıştır. İsim benzerliğinin aksine Türkiye'deki Hizbullah ile Lübnan'daki Hizbullah arasında doğrudan bir ilişki tespit edilmemiştir.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Tarihi
Örgüt, 1979-1980 yıllarında Diyarbakır'daki Vahdet kitapçısındaki toplantılarla oluşmaya başladı. Abdulvahap Ekinci'nin sahip olduğu bu kitapçıdaki toplantılar, Fidan Güngör ve Hüseyin Velioğlu tarafından düzenlenmekteydi. 1981 yılında Fidan Güngör, Menzil kitapçısını kurarken, 1982 yılında Hüseyin Velioğlu ise İlim kitapçısını kurdu. 1979'da kurulan örgüt, 1987'ye kadar bu kitapçılarda toplanarak faaliyetlerini sürdürdü. 1987'de Hüseyin Velioğlu İlim kitapçısını Batman'a taşıdığında, liderlik ve militan faaliyetler üzerindeki farklı fikirler sonucu örgüt, iki kola ayrıldı. Velioğlu'nun liderliğindeki İlim kolu, hemen silahlı faaliyetlere başlama kanaatindeydi. Anlaşmazlıklar, iki grup arasında geçen kanlı çatışmalarla sonuçlandı.
Örgüt, Batman dışında en çok Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde etkiliydi, ayrıca uzun bir süre boyunca Yolaç köyünü merkez üssü olarak kullanmıştır. Bununla birlikte örgütün yetkili isimleri ve örgüt üyeleri bazı temaslarda bulunmak veya destek elde edebilmek için Kuzey Irak'a ve İran'a gitmiştir.
Milliyet'in iddiasına göre, İlim ve Menzil gruplarından sonra kendi çevresince Hizbullah Hakverdi olarak anılan Hilmi Kocaaslan tarafından da Davet grubu oluşturulmuş ve Malatya'da kadrolaşmaya başlamıştır. Güvenlik güçleri tarafından takibe alınan Davet grubu, İlim ve Menzil gruplarıyla anlaşmazlıklar yaşamış ve çatışmalarda kayıplar vermiştir. Davet grubu 1990 yılında "İslami Davet" dergisi ile propagandaya başlamış, daha sonra dergi ekonomik sebeplerle yayın hayatına son vermiştir. İran etkisi daha çok göze çarpan Davet grubu, İslami Davet adında bir içerik platformu oluşturmuş, internet ve sosyal medyada da varlık göstermeye başlamıştır. Said Nursi ve Ruhullah Humeyni'nin ortak yönlerine vurgu yapan ve Said Nursi'nin İran'daki İslam İnkılabı'nı "müjdelediğini" iddia eden bu fraksiyon, İran'a ve İran'ın politikalarına tam bir bağlılık göstermiştir.
02.2Faaliyetleri
Zekât ve fitre adı altında esnaftan ve halktan zorla para topladığı iddia edilen örgüt, 1990'ların başında, halihazırda yükselişe geçen Kürt ayrılıkçı hareketine doğrudan bir tehdit oluşturmuştur. Kürt Sünni İslamcı örgüt; şiddet ve cinayet gibi eylemlerini PKK üzerine yoğunlaştırsa da emniyet birimlerini ve ahlaksız olarak kabul ettikleri kişileri de (alkol içenler, mini etek giyenler vs.) hedef almışlardır. 1992'de, 2000'e Doğru dergisinin Diyarbakır temsilcisi Halit Güngen Hizbullahçılar tarafından öldürüldü. Öldürülmesinden iki gün önce 2000'e Doğru, "Hizbullah Çevik Kuvvet Merkezinde Eğitiliyor" manşetli bir kapakla çıkmıştı. Hizbullah üyeleri ise örgütün devlet desteği aldığına dair iddiaları yalanlamış ve bu iddiaları "gülünç" bulduklarını söylemişlerdir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Kemalistlerin "İslam'a savaş açtığını" ve "Kürtleri yok saydığını" savunan örgüt, Şeyh Said İsyanı'nı "haklı bir kıyam" ve isyanın lideri Şeyh Said'i de "kahraman bir şehit" olarak görmektedir.
Hizbullah, Gülen Cemaati gibi Nurcu bir gelenekten gelmesine rağmen Fetullahçılara karşı daima mesafeli ve onlarla münakaşa halindeydi. Hizbullah'a yönelik operasyonlarda yer alan polislerin Gülen Cemaati'ne yakın olduğu yönündeki güçlü kanılar Hizbullah'ın bu harekete kuşkuyla yaklaşmasında belirleyici olmuştur. Gülen Cemaati'nin yayın organları Hizbullah aleyhinde yayınlar yapmakta, Hizbullah ise Gülen Cemaati'ni "rejime yaranma çabası" iddiasıyla eleştirmekteydi. Zehra Vakfı Başkanı İzzettin Yıldırım'ın Hizbullah tarafından öldürüldüğünün ortaya çıkması Nurcuların tepkisini çekmiştir.
İlk döneminde örgüte ait yazılı bir metne rastlanmasa da "Şehitler Kervanı" adında bir albüm çıkardıkları biliniyor. Bu albümde ''Kürdistan'' olarak isimlendirdikleri Güneydoğu'da ''şeriat'' adına verdikleri mücadeleyi anlatan marşlar ve Ruhullah Humeyni gibi isimlere yazılan ağıtlar yer alıyor.
02.3Derin devlet ile ilişkileri ve devlet desteği
Eski bakan Fikri Sağlar, Siyah-Beyaz gazetesiyle yaptığı bir röportajda, ordunun Hizbullah'ı sadece kullanmakla kalmadığını, aynı zamanda bu örgütü kurup sponsorluğunu da yaptığını söylemiştir. Bu kararın 1985 yılında alındığından da söz eder. Fakat konuyla ilgili devlet kayıtlarında geçerli hiçbir bilgi ve belge göstermemiştir.
Yine de güvenlik güçleri, Hizbullah'a devrim sonrası İran tarafından para yardımı yapıldığını ve eğitim verildiğini; ayrıca İran'ın, Orta Doğu boyunca terör örgütleri vasıtasıyla İslami hükûmetler kurmak istediğini iddia etmiştir.
Doğu Perinçek'in sahibi olduğu Haftalık 2000'e Doğru dergisi, 16 Şubat 1992'de görgü tanıklarının ve Hizbullah sempatizanlarının verdiği bilgiler doğrultusunda, örgüt üyelerinin Diyarbakır'daki çevik kuvvet merkezinde eğitim gördüklerini bildirmiştir. Sözü edilen Hizbullah sempatizanlarının kim olduğu ise belirtilmemiştir. Bu konuyla ilgili makalenin yayımlanmasından iki gün sonra bu makalenin yazarı Halit Güngen, faili meçhul bir cinayete kurban gitmiştir. Bir önceki sayısında devlet ve Hizbullah ilişkilerinden bahseden haftalık Gerçek dergisinin Diyarbakır temsilcisi Namık Tarancı, 20 Kasım 1992'de iş yerine giderken vurularak öldürülmüştür. Özgür Gündem muhabiri Hafız Akdemir; Silvan'da Hizbullah tarzı çifte cinayet işledikten sonra kaçan suikastçılara yardım ve yataklık eden bir kişinin, altı hafta gözaltında tutulduktan sonra mahkemeye bile çıkmadan serbest bırakıldığını iddia eder ama cezaevine gönderilen binlerce Hizbullah hükümlüsü olduğu bilinmektedir. Kendi dilinden Hizbullah kitabında bütün bu cinayetlerin Hizbullah'ın çatışma halinde bulunduğu örgüt ya da gruplar tarafından psikolojik savaş amaçlı üretildiğini dile getirmiştir
Türkiye'deki Meclis Araştırma Komisyonu'nun 1993 raporunda; Hizbullah'ın, Batman ilinde güvenlik güçleri tarafından siyasi ve askerî eğitim, ayrıca destek aldıkları anlatılmaktadır.
JİTEM'in kurucusu olduğunu iddia eden Jandarma Genel Komutanlığı'ndan emekli albay Arif Doğan, 17 Ocak 2011'de Ergenekon davaları kapsamında mahkemede ifade verirken; Hizbullah'ın camii manipülasyonlarına karşı fikirsel olarak savaşması için, Hizbul-Kontr ("Kontralar Partisi") isimli bir oluşum kurduğunu beyan etmiştir. Ancak Arif Doğan'ın akli dengesini kaybettiğinin anlaşılması nedeniyle bu iddia gerçekçi bulunmamıştır.
02.4İnsan kaynakları
Corry Görgü, 1990'ların başında örgütün militan sayısını 20.000'e kadar ulaştığını belirtirken Center for Defense Information'ndaki 2003 tarihli bir makalede de aynı sayı tekrarlanır. 2002 Küresel Terörizmin Motifi raporunu temel alan, Amerikan Bilim Adamları Federasyonu'nun İstihbarat Kaynağı Programı tarafından sağlanan bilgilere göre örgütün birkaç yüz üyesi ve binlerce destekçisi vardır. Ufuk Hiçyılmaz ise, Ocak 2005'te Aksiyon'da yayımlanan makalesinde örgütün yaklaşık 1.000 kişilik silahlı üyesi bulunduğundan bahseder.
02.5Ekşi Sözlük 10 öne çıkan yazı · ekşi sözlük
Yazılar eksisozluk.com platformundaki başlığın en çok beğenilen (şükela) kayıtlarından otomatik olarak derlenmiştir. Fikir ve telif hakları ilgili yazarlara aittir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Hizbullah (Türkiye) hayat hikâyesinde anıyor Arif Doğan
“JİTEM'in kurucusu olduğunu iddia eden Jandarma Genel Komutanlığı'ndan emekli albay Arif Doğan, 17 Ocak 2011'de Ergenekon davaları kapsamında mahkemede ifade verirken; Hizbullah'ın...”
-
Hizbullah (Türkiye) hayat hikâyesinde anıyor Doğu Perinçek
“Doğu Perinçek'in sahibi olduğu Haftalık 2000'e Doğru dergisi, 16 Şubat 1992'de görgü tanıklarının ve Hizbullah sempatizanlarının verdiği bilgiler doğrultusunda, örgüt üyelerinin Di...”
-
Hizbullah (Türkiye) hayat hikâyesinde anıyor Hüseyin Velioğlu
“Abdulvahap Ekinci'nin sahip olduğu bu kitapçıdaki toplantılar, Fidan Güngör ve Hüseyin Velioğlu tarafından düzenlenmekteydi.”
-
Hizbullah (Türkiye) hayat hikâyesinde anıyor Namık Tarancı
“Bir önceki sayısında devlet ve Hizbullah ilişkilerinden bahseden haftalık Gerçek dergisinin Diyarbakır temsilcisi Namık Tarancı, 20 Kasım 1992'de iş yerine giderken vurularak öldür...”
-
Hizbullah (Türkiye) hayat hikâyesinde anıyor Şeyh Said
“Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Kemalistlerin "İslam'a savaş açtığını" ve "Kürtleri yok saydığını" savunan örgüt, Şeyh Said İsyanı'nı "haklı bir kıyam" ve isyanın lideri Şeyh Said'i de...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.