Kısaca kimdir?
Halil Menteşe (1874, Milas - 2 Nisan 1948), Osmanlı Devleti'nin son yıllarında Hariciye Nazırı ve Meclis-i Mebusan başkanı olarak, Cumhuriyet döneminde IV. ve V. dönem bağımsız İzmir milletvekili olarak görev yapmış bir siyasetçidir.
İttihat ve Terakki Partisi'nin önde gelenleri arasında yer almıştır. Öyle ki Talat, Enver, Cemal Paşa üçlü yönetiminin "dördüncü" veya "yarı zamanlı üyesi" olarak adı anılır.
Paris Hukuk Fakültesi mezunudur. Osmanlı Hürriyet Cemiyeti Kurucu Üyeliği, Çiftçilik, Osmanlı Meclis-i Mebûsan I. II. ve III. Dönem Menteşe Mebusluğu, 1. Dönem İttihad ve Terakki Fırkası Meclis Grup Başkanlığı, Dâhiliye, Hariciye ve Adliye Nazırlıkları, 1. Dönem Meclis Anayasa Encümeni Reisliği, Meclis-i Mebusan II. ve III. Dönem Meclis Başkanlıkları, Şura-yı Devlet Başkanlığı, Osmanlı-Bulgar Barış görüşmeleri Türk tarafı temsilciliği, Batum Konferansı Türkiye temsilciliği, TBMM IV., V., VI. ve VII. Dönem İzmir Milletvekilliği, IV. Dönem Parlamentolar Türk Grubu Kurucu Üyeliği yapmıştır. Evli ve bir çocuk babasıdır.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Yaşamı
1874 yılında Milas'ta doğdu. Babası, Kadızadelerden Salih Efendi, annesi Şefika Hanım idi. Küçük yaşta yetim kaldı. Öğrenimine İzmir'de devam etti. Öğretmenlerinden biri de Halit Ziya Uşaklıgil'di.
Ortaöğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra İstanbul'da Hukuk Mektebi'ne devam etti. 1894 yılında İstanbul'daki istibdat ortamından kaçmak için öğrenimini yarıda bırakıp önce memleketi Milas'a, ardından o devirde hürriyetseverlerin sığınağı olarak görülen Paris'e gitti. Hukuk öğrenimini Paris'te tamamladı. İttihat ve Terakki Partisi'nin Paris şubesine katıldı; Ahmet Rıza Bey'in kâtipliğini yaptı.
II. Meşrutiyetin ilanından sonra yurda döndü; İttihat ve Terakki Partisi'nin Meclis-i Mebûsan'da grup başkanlığı görevini yürütmeye başladı. Talat Paşa'nın Dahiliye Nazırlığı'ndan (İçişleri Bakanlığı) istifasının ardından ise 13 Mart 1911 - 30 Eylül 1911 arasında İbrahim Hakkı Paşa kabinesinde Dahiliye Nazırlığı görevini yürüttü. Bu görevi başta tecrübesi olmadığını söyleyerek istememesine rağmen çevresinin ısrarıyla kabul ettiği belirtilir. 1912 Nisan-Ağustos Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve 1914-1918 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Muğla mebusu ve meclis başkanı olarak görev yaptı.
Balkan Savaşı sırasında İttihat ve Terakki'nin önde gelenlerinin tutuklanmaya başlaması üzerine Paris'e kaçtı. Bâb-ı Âli Baskını'ndan sonra ülkeye döndü.
18 Haziran 1913 - 27 Mayıs 1914 tarihleri arasında Şura-yı Devlet reisliği, 24 Ekim 1915 - Şubat 1917 arasında Hariciye Nazırlığı, Şubat 1917 - Ekim 1918 ayları arasında Adalet Nazırlığı yaptı. Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında I. Dünya Savaşı'na katılmasına etkili oldu.
İstanbul'un işgali'den sonra 10 Mart 1919 tarihinde tutuklandı ve 28 Mayıs 1919 tarihinde Malta'ya sürüldü (Kayıt Numarası: 2760). 30 Nisan 1921 tarihinde serbest bırakıldıktan sonra İtalya ve Almanya'da bir süre kaldı.
Türk Kurtuluş Savaşı bittikten sonra yurda döndü; 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması çalışmalarına katıldı. 1926 yılında İzmir Suikastı nedeniyle sorgulandı ama gözaltına alınmadı.
Cumhuriyet Halk Partisi'nin bağımsız adaylar için ayırdığı kontenjandan yararlanarak İzmir milletvekili seçildi; IV., V., VI. ve VII. dönemde mecliste İzmir milletvekili olarak görev yaptıktan sonra 1946 yılında siyasi hayattan çekildi.
1948 yılında öldü. Cenazesi Milas'ta defnedildi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Halil Menteşe hayat hikâyesinde anıyor Bâb-ı Âli Baskını
“Bâb-ı Âli Baskını'ndan sonra ülkeye döndü.”
-
Halil Menteşe hayat hikâyesinde anıyor İbrahim Hakkı Paşa
“Talat Paşa'nın Dahiliye Nazırlığı'ndan (İçişleri Bakanlığı) istifasının ardından ise 13 Mart 1911 - 30 Eylül 1911 arasında İbrahim Hakkı Paşa kabinesinde Dahiliye Nazırlığı görevin...”
-
Halil Menteşe hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“İttihat ve Terakki Partisi'nin önde gelenleri arasında yer almıştır.”
-
Halil Menteşe hayat hikâyesinde anıyor İzmir Suikastı
“1926 yılında İzmir Suikastı nedeniyle sorgulandı ama gözaltına alınmadı.”
-
Halil Menteşe hayat hikâyesinde anıyor Osmanlı Hürriyet Cemiyeti
“Osmanlı Hürriyet Cemiyeti Kurucu Üyeliği, Çiftçilik, Osmanlı Meclis-i Mebûsan I.”
-
Halil Menteşe kendi hikâyesinde anılıyor Doktor Nâzım
“İzmir'e varınca Binbaşı Tâhir Bey ve Halil Menteşe ile irtibat kurdu.”
-
Halil Menteşe kendi hikâyesinde anılıyor 1912 Halâskâr Zâbitân muhtırası
“Ekim ayında, parlamentonun tüm önemli siyasetçileri Kirkor Zohrab, Cavid Bey, Talat Paşa, Halil Menteşe, Hakkı Bey, Ohannes Vartkes Efendi ve Karekin Pastırmacıyan'ın katıldığı bir...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.