Göztepe-Karşıyaka derbisi

İzmir Körfezi'nin karşılıklı olarak ayırdığı takımların rekabetidir. “İzmir Derbisi” olarak adlandırılır. Zaman zaman yerli basında “Körfezin Ayırdığı Biraderler” olarak da adlandırılırlar.

1960'lı yıllara kadar İzmir; şehir merkezi, Güzelyalı, Konak ve Alsancak'tan ibarettir. Cumhuriyetten önce ise Konak ve Alsancak'ta Yahudi, Rum ve Avrupa mahalleleri yer alırdı. Körfezin karşı yakasında ise Karşıyaka bulunurdu. Burası tamamen Türk mahallelerinden oluşurdu bundan dolayı da Karşıyakalılar kendilerini İzmir'in Türk kesimi olarak görürlerdi. Bu nedenle futbol kulüplerinin renkleri de Türk'ün kırmızısını ve İslam'ın yeşilini taşımaktadır. Karşıyakalılar, “Biz Karşıyakalıyız” der körfezin karşısına geçerken de “İzmir'e gidiyorum” diye konuşurlar. Bu durum Osmanlı yıllarında başlamış ve İzmir göçlerle metropol konumuna gelene (1980'li yıllara) kadar sürmüştür. İşte Karşıyaka böyle bir geleneğin takımıdır. Günümüzde Bayraklı ve Bornova ilçeleri Karşıyaka ile İzmir şehir merkezini hemen hemen birbirine bağlamış durumdadır. Ne var ki Karşıyakalılar ile İzmir arasındaki futbol rekabeti ise en az eskisi kadar sıcaktır.

Göztepe, İzmir'in Güzelyalı semtinde kurulmuş olan bir kulüptür. Bir semt kulübü olarak kurulsalar da İzmir'in Karşıyaka ve çevresi dışındaki hemen her yerinden taraftarları vardır. Göztepe bir anlamda da kendilerine küçümseyerek bakan Karşıyakalılara karşı İzmir kentinin tepkisidir.

Ülkede futbol ilk olarak İzmir'de oynanır. Burada İngilizlerin Bornova çayırlarında başlattığı futbol hareketine Rum ve Ermeni gençler de katılır. Karşıyakalılar vatandaki kötü gidişata sessiz kalmaya niyetli değildirler. Kendi deyimleriyle “Gâvur İzmir” deki yabancı takımlara karşı bir Türk takımı oluşturmanın zamanı gelmiştir. Böyle bir ortamda işgale direnişin bir yolunun da futbol olacağına inanan her halk gibi Karşıyakalı gençler de satın aldıkları bir topla futbol hayatlarına başlamışlardır. Burada İzmir'in azınlık takımlarıyla oynarlar. Karşıyaka resmen 1912 yılında İzmir'in ilk Türk futbol kulübü olarak Karşıyaka Muaresei Bedeniye Kulübü adıyla kurulur. Fakat bu yalnızlıkları çok fazla sürmez. İki sene sonra 1914 yılında Altay kulübü kurulur. Altay, Karşıyaka'nın o yıllardaki en büyük rakibi olur. 1920'li yıllara kadar gösterdiği başarılarla Karşıyaka'nın bir adım önüne geçse de başarıyı sahiplenme duygusu Altay'ın içindeki grupları birer birer ayrılmaya sevk eder. 1923 yılında Altınordu Altay'dan ayrılarak İzmir'in üçüncü futbol kulübü olarak kurulur. İki sene sonra ise Altay'ın Aydın'a yaptığı seyahat sırasında grupta bir anlaşmazlık çıkar ve Güzelyalı'daki gençler 1925 senesinde nihayet Göztepe'yi kurarlar.

Göztepe, kurulduktan on dört sene sonra 1939'da ilk İzmir şampiyonluğunu İzmirspor ile birleştiği Doğanspor adı altında alır. Ertesi sene yeniden ayrılırlar. 1942-1944 yılları arasında da üst üste üç kere İzmir şampiyonu olur. Artık Karşıyaka'nın koltuğu ciddi anlamda sallanmaktadır. Göztepe başarılı oldukça İzmir'i sahiplenme yarışı iyice kız

Karşıyaka takımının taraftar grubu Çarşı'dır. Çarşı ismi, Karşıyaka'nın ünlü çarşısından gelmektedir. Çarşı 1987 senesinde kurulmuştur. Grup, 2000'lerin başında biraz sekmeye uğrasa da, Karşıyaka 2003 senesinde yeniden 1. Lig'e yükselince taraftar grubu yeniden toparlanmıştır. Çarşı, sadece futbol maçlarında değil Pınar Karşıyaka'nın basketbol maçlarında ve DYO Karşıyaka'nın voleybol maçlarında da takımını desteklemektedir. Kendi deyimleriyle "Karşıyaka armasının olduğu her yerde" takımlarını desteklemektedirler.

Göztepe'de ise tribünlere 1998'de kurulan Yalı önderlik eder. Yalı ismi ise çok eskiden beri denize karşı sıfır yalılarıyla ünlü Güzelyalı semtinden gelmektedir. Göztepe taraftarı kulübün zor günlerinde de desteğini göstererek kulübün Türkiye Süper Ligi'ne dönmesine destek vermiştir. Göztepe'nin Amatör Küme'de ve Denizgücü'ne karşı oynadığı maçta tribündeki 10.000 kişi ile resmî olarak tescil edilmese de muhtemelen Dünya amatör küme taraftar rekoru kırılmıştır. 3. Lig'de ve 2. Lig'de de takımını yalnız bırakmayan Yalı, İsyan Marşını besteleyerek ve ant olsun ki döneceğiz sloganlarını kullanarak kulübü adetâ yeniden diriltmiştir.

Göztepe-Karşıyaka derbileri Türkiye'deki en şiddet içeren karşılaşmalar olarak kayıtlara geçer. İstanbul derbileri ülke basınında çok daha geniş yer etse de taraftarlar arasında şiddet stat içinde yaşanır ve biter. Göztepe ve Karşıyaka arasında ise şiddet günlük yaşamın her anında vardır. İzmirliler tarafından çok iyi bilinen bir şey, bir Göztepelinin Karşıyaka'da veya bir Karşıyakalının Göztepe ve Güzelyalı'da kendi atkı veya formasıyla dolaşabilmesinin büyük cesaret gerektirdiğidir. Günlük yaşamda Karşıyakalı bir grup ile Göztepeli bir grubun İzmir'in sokaklarında karşılaşıp kavga etmesi çok sık görülen bir olay olmuştur.

Göztepe-Karşıyaka rekabetinde asıl büyük çekişmenin, 1980 yılında yaklaşık 80.000 kişinin izlediği karşılaşmayla başladığı görüşü yaygındır. Bu tarihten önce de iki kulüp arasında bir rekabet bulunmakla birlikte, söz konusu maçın ardından oluşan yoğun atmosferin etkisiyle rekabet daha farklı bir boyut kazanmıştır.

Aynı sezonun son haftasında Bandırmaspor karşısında puan kaybeden Karşıyaka, 1. Lig'e yükselme şansını Göztepe'ye kaptırmıştır. Bu gelişme, iki kulüp arasındaki sportif rekabetin daha da derinleşmesine neden olmuştur. Öte yandan bu karşılaşma sonrasında Göztepe'nin İzmir kentiyle olan bağı güçlenmiş, kulübe olan ilgi ve tribün katılımı artmıştır. Karşıyaka taraftarları da benzer şekilde takımlarına olan bağlılıklarını daha da pekiştirmiştir.

1980 yılındaki bu gelişmelerin ardından, 1. Lig'e yükselmek ve Göztepe'nin önüne geçmek Karşıyaka için önemli bir hedef hâline gelmiştir. Karşıyaka, bu hedefe 1987 yılında ulaşmış; Göztepe ise 1980'lerin sonu ve 1990'lı yıllarda ezelî rakibini 1. Lig'de takip etmek durumunda kalmıştır.

1990'ların başında Göztepe-Karşıyaka maçlarında şiddet çok sık yaşanır olmaya başlayınca güvenlik nedeniyle Göztepe'nin 1997-98 sezonunda 2. Lig'de İstanbul Grubu'na verilmesine karar verildi. 1998-99 sezonunda ise yine İstanbul Grubu'nda yer aldı ve buradan 1. Lig'e çıktı. 2003 yılındaki Türkiye Spor Yazarları Derneği Kupası maçında önemli olaylar çıktı. Maç öncesi Alsancak'ta büyük olaylar ve yaralanmalar yaşandı. Maç esnasında Karşıyaka taraftarları arasında çıkan kavgada bir kişi öldü. Maç içinde çıkan olaylarda dört taraftar ve sekiz polis yaralandı. Ayrıca maçta İstiklâl Marşı karşılıklı tezahüratlar sonucu okunamadı. Karşılaşmanın sonlarında atılan yabancı cisimler sonucu karşılaşma oynanamaz hâle geldi. Hakem Gürcan Temizel, sahaya yabancı madde atılması üzerine sahanın kapatılmasına, karşılaşmanın seyircisiz oynanması kararına kadar varabilecek iki anons yaptırdı. Karşılaşma, sahaya atılan cisimler nedeniyle yaklaşık 6 dakika durdu. Hakem süre tamamlanmadan maçı bitirdi. Aynı sene lig maçında ise devre arasında telleri aşan taraftarlar arasında kale arkasında büyük bir kavga yaşandı. Bir gazetenin karşılaşma sonrası verdiği başlık ise anlamlıydı : Karşıyaka:5 Göztepe:2 Azrail:0

2001-2002 sezonunda 2. Lig'de yine aynı gruba düşen Karşıyaka ve Göztepe arasında ufak tefek tartışmalar yaş

1980 yılında oynanan Göztepe-Karşıyaka derbisi dünya basınına konu oldu. İngiliz The Guardian gazetesi bu karşılaşmayı 1. Lig'de oynanmayıp da en çok dikkat çeken derbi karşılaşması olarak duyurdu. Karşılaşmayı 80.000 kişinin izlediğine dikkat çekti.

Derbiler konusunda büyük bir araştırma yapıp derbileri sıralayan ve bu konuda yabancı basında pek çok haberi olan www.footballderbies.com isimli site ise Göztepe-Karşıyaka derbisini dünyanın en büyük 29. derbisi olarak duyurdu. Site aynı zamanda da Can you imagine a 2nd league match with 80.000 spectators? isimli soru cümlesiyle de haberine başlayarak derbinin önemini vurguladı. Cümlenin Türkçesi ise "2. Lig maçında 80.000 kişiyi hayal edebiliyor musun?"dur. Böylece 1980'deki maça da önemli bir vurgu yapmıştır.

Discovery Channel, Göztepe'nin Amatör Küme'de rekabet ettiği yıllarda İzmir'e gelerek Göztepe-Karşıyaka derbisini konu alan bir belgesel çekti. Ünlü belgesel ve araştırma kanalı, Göztepelilerin takım amatör ligde oynamasına rağmen takımının peşinde koşuyor olmasına ve Karşıyakalıların takıma olan bağlılığına vurgu yaptı. 2003'te TSYD Kupası'nda yaşanan Alsancak Olaylarını ve Kordon'daki kovalamacaları konu aldı, ayrıca takım liderleriyle de röportajlar yaparak Türk basının dahi yapmadığı kadar geniş bir çalışma yapmış oldu.