Kısaca kimdir?
Gagavuzca veya Gagauzca, çoğunluğu Moldova'daki Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi'nde yaşayan Gagavuzların konuştuğu Batı Oğuz grubuna bağlı bir Türk dilidir. Gagavuzca, Balkan Gagavuzcasından bir dereceye kadar farklı bir dildir. Kimi Türkologlar ise Gagavuzcayı ayrı bir dil veya lehçe saymayarak Türkiye Türkçesinin Rumeli ağızlarına dahil etmişlerdir. Yaklaşık 300.000 kişi tarafından konuşulur. Başta Türkçe olmak üzere diğer Oğuz dilleri ile karşılıklı anlaşılabilirliğe sahiptir.
Gagavuzca yazı dili olarak 1957'de standartlaştırılmış olmasına rağmen, okullarda kullanımı 1959 yılına kadar başlamamıştır. Gagavuzca, Balkan Gagavuz Türkçesinden türemiş bir dildir; Balkan dilbilimi, dil temasının sonuçlarını bozulma olarak değil, normal olarak gören ilk alan olmuştur. "Gagavuz dili" terimi ve kişinin kendi dilini "Gagavuzca" olarak tanımlaması, ulusal öz farkındalığın yaratılmasıyla eş zamanlı olarak veya hatta sonrasında yerleşmiştir. 1986 yılında yaklaşık 150.000 Gagavuz, Moldova'da yaşamaktaydı. Bu topluluk, Komrat, Çadır-Lunga ve Valkaneş ilçelerindeki yerleşimlerde yoğunlaşmıştı. Moldova'da yaşayan Gagavuz çoğunluğun yanı sıra, Bulgaristan'da da dört şehirde Gagavuz toplulukları bulunmaktadır.
Alfabe
—Alfabe
Eskiden Gagavuzca, Yunan alfabesi ile yazılmış, ancak 1957'de SSCB'nin Moldova'yı Ruslaştırmak amacıyla Kiril alfabesini zorunlu kılmasıyla Gagavuzcada da Yunan alfabesi kullanımı kalkmıştır. Moldova'nın bağımsızlığı ve Gagavuzlara özerklik verilmesinden sonra Gagavuz otoriteleri Türkiye'deki Türk alfabesi üzerine biçimlendirilmiş bir yazı sistemi oluşturulmuştur. Moldova'nın geneli için 1993 yılında Moldova parlamentosu Latin bazlı alfabenin resmî kullanımını onaylamıştır.
Bu alfabe günümüzde hâlâ kullanılmaktadır. Türk alfabesinden farklı olarak Gagavuz alfabesinde (Türkçedeki açık e sesi yerine) "Ää" harfi, "Êê" ve "Ţţ" harfleri bulunur. Gagavuzca'da yazı dili Türkiye'de halk arasında konuşulan Türkçenin yazıya dökülmüş biçimine benzetilebilir. "Ğ" harfinin yerine birçok sözcükte ünlü harfler çift yazılarak "Ğ" sesi kazandırılır.
Gagavuzca · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Gagavuzca hayat hikâyesinde anıyor Kiril alfabesi
“Eskiden Gagavuzca, Yunan alfabesi ile yazılmış, ancak 1957'de SSCB'nin Moldova'yı Ruslaştırmak amacıyla Kiril alfabesini zorunlu kılmasıyla Gagavuzcada da Yunan alfabesi kullanımı...”
-
Gagavuzca hayat hikâyesinde anıyor Rumeli ağızları
“Kimi Türkologlar ise Gagavuzcayı ayrı bir dil veya lehçe saymayarak Türkiye Türkçesinin Rumeli ağızlarına dahil etmişlerdir.”
-
Gagavuzca hayat hikâyesinde anıyor Türk dilleri
“Gagavuzcada ve diğer Türk dillerinde Slav kökenli sözcüklerde yer alır (Örneğin: Prezentaţiya, Redakţiya).”
-
Gagavuzca hayat hikâyesinde anıyor Yunan alfabesi
“Eskiden Gagavuzca, Yunan alfabesi ile yazılmış, ancak 1957'de SSCB'nin Moldova'yı Ruslaştırmak amacıyla Kiril alfabesini zorunlu kılmasıyla Gagavuzcada da Yunan alfabesi kullanımı...”
-
Gagavuzca kendi hikâyesinde anılıyor Gagavuzca Vikipedi
“Gagavuzca Vikipedi, (Gagavuzca: Gagauzça Vikipediya) Vikipedi'nin Gagavuzca sürümüdür.”
-
Gagavuzca kendi hikâyesinde anılıyor Batı Oğuz dilleri
“Glottolog'a göre dil grubu Gagavuzca, Rumeli Türkçesi (Balkan Gagavuzcası) ve Türkçe olmak üzere üçe ayrılmaktadır.”
-
Gagavuzca kendi hikâyesinde anılıyor Uygurca
“Bazı dillerde, örneğin Gagavuzca ve Kırgızcada Ğ harfi sesli harflerin art arda iki kere yazılmasıyla -gizli olarak- elde edilir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.