Kısaca kimdir?
Fethullahçılar,[a] 1960'ların sonunda İzmir'de ortaya çıkan, Said Nursî temelli öğretiye dayalı İslamî bir cemaat ve istihbarat örgütüdür. Örgütün kurucusu Fethullah Gülen'dir. Özünde ve hedefinde laiklik karşıtı ve şeriatçı bir yapıya, dışa dönük ise ılımlı ve zararsız görünüme sahip olan Fethullahçılar, dini faaliyetlerinin yanı sıra; Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin anayasal kurumlarında meşru ve gayrimeşru yollarla hakimiyet sağlayarak, Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetimini kendi ideolojisine göre dizayn etmeyi hedeflemektedir. Örgüt lideri, harekete mensup çoğu kişi tarafından ise Mehdi olarak tanımlanmaktadır.
Başlangıçta insan kaynağı olarak lise çağındaki gençleri hedef alan örgüt; resmî üyelik kayıtlarının tutulmadığı, birbirini tanımayan çoklu gruplardan oluşan gizli hücre sistemine dayalı bir yapılanma kurmuştur. Ana finansmanını mensuplarının gelirlerinden kesilen "himmet" ödemeleriyle sağlayan yapı; zamanla yurtlar, okullar, Zaman gazetesi ve Samanyolu TV gibi ana akım medya organları ile sağlık ve finans alanlarında devasa bir ağ kurarak kendi ideolojisini yaygınlaştırmıştır. Sahip olduğu bu sivil ve ticari ağının ötesinde Fethullahçılar, özellikle Türk emniyet birimlerinde ve Türk yargı organlarında örgütlenmiş ve kritik pozisyonlarda hakimiyet kurmuştur. Bundan dolayı bazılarına göre ise Fethullahçılar; siyaset, hükûmet, eğitim, medya, iş dünyası, kamusal ve kişisel yaşam üzerindeki üstünlüğünü güvence altına alarak seküler Türkiye'yi kendi imajına göre yeniden şekillendirmeyi amaçlayan muhafazakar bir oluşumdur. Fethullaçılar; Türk Silahlı Kuvvetleri üzerinde tamamen egemen olabilmek için emniyet, yargı, siyaset, medya ve silahlı kuvvetler içerisindeki mensuplarının yardımı sayesinde; Ergenekon, Balyoz, Poyrazköy ve Askeri Casusluk davaları gibi soruşturmalarla Türk ordusunda görev alan çoğunluğu yüksek rütbeli binden fazla asker, sahte belge ve deliller ile cezaevine atmış veya ordudan tasfiye etmiştir. Bu askerlerin yerlerine ise Fethullahçı askerler getirilmiştir. Fethullahçılar benzer girişimleri yargı, emniyet ve siyaset içerisinde de gerçekleştirmiştir. Örgüt lideri Gülen de bizzat üyelerinden devlet kadrolarını ele geçirmelerini istemiş, özellikle yargı ile mülkiyede kadrolaşmanın önemini vurgulamıştır. Necip Hablemitoğlu ve Haydar Meriç gibi gazeteciler ve akademisyenler, Behçet Oktay gibi emniyet mensupları örgüte mensup kişiler tarafından suikasta uğramıştır. Bu girişimler, söylemler ve telkinler ile örgütün nihai amacının; Türkiye'de teokratik totaliter bir rejim kurmayı amaçladığı öne sürülmektedir.
Fethullahçılar ile AKP'nin arasının açılması ilk kez 7 Şubat 2012 tarihinde MİT Müsteşarı Hakan Fidan'ın şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılmasıyla kamuoyuna yansıdı. 17-25 Aralık yolsuzluk ve rüşvet soruşturmaları ile Ocak 2014'te MİT tırlarının durdurulması olaylarının ardından, hükümet ve örgüt arasındaki açık çatışma dönemi başladı. İktidarın bu operasyonları yargı ve emniyet içindeki örgüt mensuplarının sivil darbe girişim
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Örgütlenme
Fethullahçılar temel olarak 13-18 yaş arası çocukları hedef kitle olarak belirlemekteydi. Örgütte formal bir yapı veya resmî bir üyelik sistemi mevcut değildi. Mensubiyet durumunda resmî kayıtlar yerine; üyelerin birbirini tanımadığı, çoklu hücrelerden oluşan gizli hücre sistemi kullanılmaktaydı. Örgüt, mensuplar arası evliliği teşvik etmekte ve üyelerin evliliğini ''izdivaç'' adı verilen, kadın ve erkek mensupları içeren listeler yoluyla sağlamaktaydı. Örgütün ''cemaat'' yapılanmasıyla en revaçta olduğu dönemde, Türkiye'de bir kısmı polis teşkilatından yargı teşkilatına kadar önemli kademelerde yer alan milyonlarca üyesi bulunmaktaydı ve mensupları gelirlerinin %5 ila %20'sini Fethullahçılara ''himmet'' ödemesi altında bağışlamaktaydı örgüt finansmanının çoğu bu şekilde oluşmaktaydı.
Fethullahçıların basın-yayın kurumlarının faaliyete geçmesi ve kamuoyunda bilinirliği arttıkça dinler ve kültürler arası diyalog faaliyetleri, sosyal yardım amaçlı vakıf ve dernekleri ile ticarî faaliyet hastaneler, finans ve sigortacılık kurumları gibi kuruluşları faaliyete geçerek yaygınlık kazanmıştır. Yurtlar, okullar, dershane ağı yoluyla eğitim alanında; Zaman gazetesi, Samanyolu Televizyonu gibi kuruluşlar yoluyla medya alanında sürdürdüğü faaliyetlerin yanında siyaset, finans ve sigortacılık gibi alanlarda da faaliyetler gerçekleştirmiştir. Bu kurum, kuruluş ve faaliyetler; cemaatin ortak amacı hâline gelen Fethullahçılık ideolojisini gerçekleştirme amacına hizmet ölçüsünde örgüt yanında değer kazanmaktaydı.
02.2Tarihçe
Fethullahçıların faaliyetleri "Işık Evleri" ile başlamış, daha sonra "cemaat vakıfları" ve "himmet toplantıları"nca desteklenen ortaöğretim kurumlarına yönelik öğrenci yurtları faaliyete geçirilmiştir. Daha sonra ise ilk ve ortaöğretime yönelik okullar, dershane, üniversite gibi eğitim kurumları faaliyete geçirilmiştir.
1966 ile 1983 yılları arası, kimi araştırmacılar tarafından Fethullahçılığın kurulma evresi olarak tanımlanmıştır. Gülen, 1960'larda resmi imamlık görevinin yanı sıra vaazlar, vaaz kasetleri, gençlik yaz kampları yoluyla görüşlerini geniş kitlelere ulaştırdı. 1970'lerde, Gülen'in konferans serilerine dönüşen sohbet toplantıları ve düşük gelirli ailelerin çocukları için başlattığı “Nur kampları” adlı yaz kampları, Fethullahçıların eğitim faaliyetlerinin ve “Altın Nesil” adıyla anılan kuşakların oluşmasının temelini oluşturur. Gülen'in 1979 yılında yayına başlayan Sızıntı dergisinde yazdığı başyazılarda sempatizanlarına eğitim kurumu açmalarını telkin etmesi sonucu bazı işadamlarının maddi durumu yetersiz öğrenciler için kurdukları öğrenci evleri ve tesisler Fethullahçıların ilk eğitim faaliyetlerindendir.
Turgut Özal’ın başbakan olduğu 1983 yılı, Fethullahçılar açısından da bir dönüm noktası olarak değerlendirilir. Özal döneminde Gülen takipçilerinin okul kurması önündeki engeller kalkmıştır. İzmir'in Bozyaka semtindeki talebe yurdunun "Yamanlar Koleji" adıyla koleje çevrilmesi ile Fethullahçılar ilk kez bir okulu hayata geçirdi. Zamanla sayısı artan bu tür okullar özellikle muhafazakâr ve liberal sağın elit aileleri için çekim merkezi haline geldi. Üniversiteye girecek çocuklar için hazırlık kursu ihtiyacını fark edilince Fırat Eğitim Merkezi (FEM) açıldı; kurslar da okullar kadar ilgi gördü ve farklı isimlerle ülke çapında yaygınlaştı. Kurslar Fethullahçıların önemli bir finans kaynağı haline gelmişti.
1991 yılı sonunda Sovyetler Birliği'nin çözülmesinden sonra cemaat vakıf ve şirketleri öncelikle Orta Asya Türk cumhuriyetleri olmak üzere Kafkas ve Balkan cumhuriyetlerinde, ardından Asya ve Afrika ülkelerinde kolejler açtılar. Azerbaycan’da 1992’de açılan Nahçıvan Türk Lisesi, Fethullahçıların Türkiye dışında açtığı ilk öğrenim kurumu oldu. Orta Asya’da eğitim seferberliğinin en başarılı olduğu ülke Kazakistan oldu; 1992’de bu ülkeye giden Türkler tarafından 2 yılda 29 lise açıldı.
1994 yılında Onursal Başkanlığını Gülen’in yaptığı Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı’nın yazılı ve görsel medyada büyük yankı bulan açılışı, Fethullahçıların Türk ve dünya kamuoyunda daha da tanınmasını sağladı. Gülen, vakfın onursal başkanı sıfatı ile 1994 yılından itibaren dönemin Başbakanı Tansu Çiller ve diğer siyasî parti liderleri ile, Türkiye’de bulunan azınlıkların, dini yapılanmaların liderleriyle ve 1998 yılında Papa II. Jean Paul ile görüşme imkânı buldu. 1990’lı yılların sonlarında vakfın bünyesinde kurulan Abant Platformu ile Medialog Platformu, Kadın Platformu, Kültürlerarası Diyalog Platformu gibi oluşumlar ulusal ve uluslararası düşünse
02.32016 Türkiye askerî darbe girişimi
15 Temmuz 2016'da Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde kendilerini Yurtta Sulh Konseyi olarak tanımlayan bir grup Fethullahçı asker ve siviller tarafından darbe girişiminde bulunuldu. Darbe girişiminin ardından başlatılan kapsamlı operasyonlarda, TSK, emniyet, yargı ve bürokraside görev yapan binlerce kişi Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) üyeliği suçlamasıyla tutuklanmış, çok sayıda kurum kapatılmıştır. 2017 yılında yayımlanan TBMM 15 Temmuz Darbe Girişimini Araştırma Komisyonu Raporu'nda da darbe teşebbüsünün arkasında Fethullahçı yapılanmanın bulunduğu belirtilmiş, Hava Kuvvetleri başta olmak üzere ordu içerisindeki yapılanmanın detayları kamuoyuyla paylaşılmıştır.
Darbe girişimiyle alakalı iddiaları kabul etmeyen Gülen basın toplantısında bir gazetecinin "Türkiye'deki bu girişimde size takip çevrenizin bir rolü oldu mu?" sorusuna "Ben takipçilerimi bilmiyorum aslında. Yapılan şeyden dolayı sempati duyanlar olabilir. Ben tüm samimiyetimle söylüyorum takipçilerimin yüzde birini bile tanımam, takipçilerimi tanımam ki rolleri var mı bileyim. Birine alerji duyan kişiler bu nedenle başkalarına sempati duyabilir. Bu CHP olabilir, MHP olabilir, siz olabilirsiniz, ben olabilirim." yanıtını vermiştir.
02.4Medya önündeki faaliyetler
Fethullahçıların öncelikli faaliyet alanı eğitimdir. Fethullah Gülen kendi yazı ve vaazlarında tekke-medrese-mektep üçlüsüne vurgu yaparak dini eğitimin tasavvuf ve pozitif ilimlerle bir arada verileceği kurumsal ve sivil (hükûmet-dışı) eğitim merkezleri açılmasını teşvik eder. Ayrıca ışık evleri diye tabir edilen kent-içi karakterli yapılanma görülür. Işık evlerinin "Allah'ın, içlerinde şan ve şerefinin yükselmesine ve isminin zikredilmesine izin verdiği evlerdir; Onların içinde sabah akşam O'nu tespih ederler..' (Nûr/36), 'O evlerde oturan öyle erkek oğlu erkekler, öyle yiğitler vardır ki, ne alış-veriş, ne çarşı-pazar.. onları, yapmak istedikleri şeylerden alıkoyamaz' (Nur/37)" gibi bazı Kur'an ayetlerinde özel olarak anlatıldığına inanılır. Bu Ayetlere uygulanan Ebced hesapları ile ışık evlerinin kuruluş tarihleri arasında korelasyonlar kurulur ve ayetlerin "hizmet"i anlattığı vurgulanır. Yurt, okul ve dershaneler:
Fethullahçılar ve tarafından Türkiye içi ve dışında Fethullah Gülen'in teşvikleri ile açılmış okullardır. Yeni Aktüel dergisi tarafından yapılan bir araştırmaya göre 91 ülkede yaklaşık 489 lise veya ilköğretim okulu, altı üniversite ile çeşitli sayıda eğitim veya dil merkezleri vardır. Bu okullarda Türkçe dersi seçmeli olarak öğrenilebilmekte, İngilizce, ülkenin resmî dili ve bazen başka diller de (Orta Asya'da Rusça, Afganistan'da Farsça, Afrika'da Fransızca, gibi) eğitim yapılmaktaydı.
Fethullahçılar çeşitli farklı yollar ile para kazancı elde etmektedir. Fethullahçılar tarafından işletilen mali kuruluşlar, usulsüz para transferleri ve himmet, Fethullahçıların en önemli ekonomik gelir kaynaklarıdır. Soruşturmalardan sonucu el konulmadan evvel, örgütün en büyük gelir kaynaklarını Kaynak Holding, Koza-İpek Holding ve Asya Katılım Bankası oluşturmakta idi.Türkiye Sanayici ve İşadamları Konfederasyonu (TUSKON) çatısı altında toplanan birtakım varlıklı Türk ile birçok orta ve küçük işletme sahibi, Fethullahçıların iş dünyasındaki uzantısı olarak kabul edilmekteydi. Fethullahçıların faizsiz İslami bankacılık hizmeti sunan Bank Asya, Işık Sigorta adında bir sigorta şirketi ve Asya Finans gibi finans kuruluşları da bulunmaktaydı.
2000'li yıllarda Fethullahçıların faaliyetleri arasına İstanbul merkezli Kimse Yok Mu Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği kurulmuştur. Kimse Yok Mu Dayanışma ve Kaynaşma Derneği'nin 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'nun 6. Maddesi kapsamında, izin almadan yardım toplayabilen kuruluşlardan sayılmasına ilişkin 06.02.2007 tarihli ve 2007/11683 sayılı Bakanlar Kurulu kararı, 22.09.2014 tarihli ve 2014/6812 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlükten kaldırılmıştır. 15 Temmuz darbe girişiminden sonra Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'yle, "milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütü'yle ilişkili" olduğu için kapatılmıştır. Daha sonra[ne zaman?] ABD'de Helping Hands (Yardım Eden Eller) Derneği, kurulmuştur.
Fethullahçılar, 1979 yılında Sızıntı
Üretimleri
03.1Kitapları 4 kitap · kapaklı raf
Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.
Eser listesinden
İhsan Eliaçık, Fethullahçılar hakkındaki görüşlerini şu ifadelerle dile getirmiştir
Hakkında yazılanlar
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor 15 Temmuz Darbe Girişimi
“2017 yılında yayımlanan TBMM 15 Temmuz Darbe Girişimini Araştırma Komisyonu Raporu'nda da darbe teşebbüsünün arkasında Fethullahçı yapılanmanın bulunduğu belirtilmiş, Hava Kuvvetle...”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Bank Asya
“Fethullahçıların faizsiz İslami bankacılık hizmeti sunan Bank Asya, Işık Sigorta adında bir sigorta şirketi ve Asya Finans gibi finans kuruluşları da bulunmaktaydı.”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Behçet Oktay
“Necip Hablemitoğlu ve Haydar Meriç gibi gazeteciler ve akademisyenler, Behçet Oktay gibi emniyet mensupları örgüte mensup kişiler tarafından suikasta uğramıştır.”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Hakan Fidan
“Fethullahçılar ile AKP'nin arasının açılması ilk kez 7 Şubat 2012 tarihinde MİT Müsteşarı Hakan Fidan'ın şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılmasıyla kamuoyuna yansıdı.”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Necip Hablemitoğlu
“Necip Hablemitoğlu ve Haydar Meriç gibi gazeteciler ve akademisyenler, Behçet Oktay gibi emniyet mensupları örgüte mensup kişiler tarafından suikasta uğramıştır.”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Said Nursî
“Fethullahçılar,[a] 1960'ların sonunda İzmir'de ortaya çıkan, Said Nursî temelli öğretiye dayalı İslamî bir cemaat ve istihbarat örgütüdür.”
-
Fethullahçılar hayat hikâyesinde anıyor Tansu Çiller
“Gülen, vakfın onursal başkanı sıfatı ile 1994 yılından itibaren dönemin Başbakanı Tansu Çiller ve diğer siyasî parti liderleri ile, Türkiye’de bulunan azınlıkların, dini yapılanmal...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.