Kısaca kimdir?
İsmâil Enver Paşa (Osmanlıca: انور پاشا اسماعیل; 23 Kasım 1881 veya 6 Aralık 1882[a] – 4 Ağustos 1922) veya doğum adıyla İsmâil Enver (Osmanlıca: اسماعيل انور), Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında etkili olan Türk asker, siyasetçi ve devrimcidir. Talat Paşa ve Cemal Paşa ile birlikte "Üç Paşalar" olarak anılan ve İttihat ve Terakki Cemiyetinin yönetim kadrosunu oluşturan bu üçlü, fiilî olarak Osmanlı idaresini yönetti ve devletin siyasi kaderini belirleyen başlıca aktörler hâline geldi.
Enver, Osmanlı Makedonyası'nda görevliyken, Sultan II. Abdülhamid'in despotik yönetimine karşı faaliyet gösteren Jön Türkler hareketine bağlı bir örgüt olan İttihat ve Terakki Cemiyetine katıldı. Osmanlı İmparatorluğu'nda anayasal düzeni ve parlamenter monarşiyi yeniden tesis eden 1908 Jön Türk Devrimi'nin önde gelen liderlerinden biri olarak, Ahmed Niyazi ile birlikte "devrim kahramanı" olarak selamlandı. Ancak, 31 Mart Vakası, Balkan Savaşları ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile yaşanan iktidar mücadelesi gibi bir dizi kriz, Enver ve İttihatçıların liberal Osmanlıcılığa duyduğu inancı sarstı. 1913'te Bâb-ı Âli Baskını adı verilen askerî darbeyle İttihat ve Terakki'nin yeniden iktidara gelmesinin ardından Enver, Harbiye Nazırı olurken, Talat ise sivil hükûmetin kontrolünü ele geçirdi.
1914'te Enver, Sultan Abdülmecid'in torunu Naciye Sultan ile evlenerek Osmanlı Hanedanı'nın damadı oldu ve siyasi gücünü artırdı. Aynı yıl Alman İmparatorluğu ile askerî ittifak kurulmasına önayak oldu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'na girmesinde etkili oldu. Savaş yıllarında Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili sıfatıyla askerî politikayı yönetti. Kafkasya Cephesi'nde Ruslara karşı Sarıkamış Harekâtı'nı düzenledi ve askerî taktik hataları sebebiyle yaklaşık 40 bin Osmanlı askerinin donarak ölmesine sebep oldu. Enver, bu yenilgiden Ermenileri sorumlu tuttu ve Talat Paşa ile birlikte Sevk ve İskân Kanununu hazırladı. Enver, 800 bin ila 1,5 milyon Ermeni, 750 bin Süryani ve 500 bin Rum'un ölümünden sorumlu tutulmaktadır; ancak bu sayılar tartışmalıdır. TSK Genelkurmay Başkanlığı arşivinde bulunan belgeye göre tehcir edilen kişi sayısı 413.067 kişidir.
Enver Paşa, I. Dünya Savaşı'ndaki yenilginin ardından diğer önde gelen İttihatçılarla birlikte Osmanlı İmparatorluğu'ndan kaçtı. Osmanlı Askerî Mahkemesi, onu ve diğer İttihatçıları, imparatorluğu I. Dünya Savaşı'na sokmak, Rum ve Ermenilere karşı katliamlar düzenlemekten suçlu bularak gıyabında idama mahkûm etti. Ancak bu mahkemede yapılan 1919-1920 yargılamalarında hüküm giyen kişiler, 31 Mart 1923 tarihinde yeni kurulan Kemalist Hükümet tarafından affedilmişlerdir. Bununla birlikte savaş suçlarının baş sorumlularından biri olarak gösterilip bu mahkemece idam edilen Mehmed Kemal Bey, 1922 yılında TBMM tarafından millî şehit olarak ilân edildi. Enver ise Bolşeviklere karşı Basmacı Ayaklanması'nı yönetirken Orta Asya'da öldürüldü.
Ailesi
—Ailesi
23 Kasım 1881'de İstanbul Divanyolu'nda dünyaya geldi. Ancak doğum tarihi kimi kaynaklarda tartışma konusudur. Babası bayındırlık teşkilatında inşaat teknisyeni Hacı Ahmet Paşa (kendi aynı zamanda Malta sürgünlerindendir), annesi Ayşe Dilara Hanım'dır. Annesi Kırım Tatarıdır, baba tarafından soyu Arnavutlara veya Gagavuz Türklerine dayanmaktadır. Ailenin beş çocuğundan en büyüğüdür. Kendi deyimine göre ailesi pek varlıklı olmasa da eğitimi için çok emek vermiştir. Önce Nafia Nezareti'nde fen memurluğu yapan daha sonra Surre Emini (Surre-i Hümâyûn Alayı Emini) görevine getirilen ve sivil paşalığa yükselen Hacı Ahmet Paşa'nın tayinleri nedeniyle çocukluğu farklı şehirlerde geçti. Kardeşleri Nuri (Nuri Paşa-Killigil), Kâmil (Killigil-Hariciyeci), Mediha (General Kazım Orbay ile evlenecektir) ve Hasene'ydi (Selanik Merkez Kumandanı Nazım Bey ile evlenecektir). Enver Paşa, Genelkurmay eski başkanlarından Kazım Orbay'ın da kayınbiraderiydi.
Ayrıca "Kût'ül-Amâre Kahramanı" olarak anılan Halil Kut, Enver Paşa'nın amcasıdır.
Enver Paşa · diğer bölümler
Üretimleri
Suat Yalaz'ın "Enver Paşa Efsanesi" adlı romanında yaşamının bir kısmı anlatılmıştır.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor 31 Mart Vakası
“Ancak, 31 Mart Vakası, Balkan Savaşları ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile yaşanan iktidar mücadelesi gibi bir dizi kriz, Enver ve İttihatçıların liberal Osmanlıcılığa duyduğu inanc...”
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor Bâb-ı Âli Baskını
“1913'te Bâb-ı Âli Baskını adı verilen askerî darbeyle İttihat ve Terakki'nin yeniden iktidara gelmesinin ardından Enver, Harbiye Nazırı olurken, Talat ise sivil hükûmetin kontrolün...”
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor Halil Kut
“Ayrıca "Kût'ül-Amâre Kahramanı" olarak anılan Halil Kut, Enver Paşa'nın amcasıdır.”
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor Hürriyet ve İtilaf Fırkası
“Ancak, 31 Mart Vakası, Balkan Savaşları ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile yaşanan iktidar mücadelesi gibi bir dizi kriz, Enver ve İttihatçıların liberal Osmanlıcılığa duyduğu inanc...”
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor İskân Kanunu
“Enver, bu yenilgiden Ermenileri sorumlu tuttu ve Talat Paşa ile birlikte Sevk ve İskân Kanununu hazırladı.”
-
Enver Paşa hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“Talat Paşa ve Cemal Paşa ile birlikte "Üç Paşalar" olarak anılan ve İttihat ve Terakki Cemiyetinin yönetim kadrosunu oluşturan bu üçlü, fiilî olarak Osmanlı idaresini yönetti ve de...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.