Elia Kazan

Elia Kazan İstanbul'un Kadıköy semtinde, aslen Kayserili olan Kapadokyalı Rum bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 8 Temmuz 1913'te ebeveyni Athena (doğumdaki soyadı Shishmanoglou) ve George Kazantzoglou ile birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ne geldi. Adını baba tarafından dedesi Elia Kazantzoglou'dan almıştır. Anne tarafından dedesi Isaak Shishmanoglou'ydu. Elia'nın erkek kardeşi Avraam Berlin'de doğdu ve daha sonra psikiyatrist oldu.

Kazan, Rum Ortodoks Kilisesi'nde ɡitti ve her Pazar Rum Ortodoks ayinlerine katıldı ve babasıyla birlikte birkaç saat ayakta durmak zorunda kaldı.

Annesi İncil'i okur ama kiliseye gitmezdi. Kazan yaklaşık sekiz yaşındayken ailesi, New Rochelle, New York'a taşındı ve yakınlarda Ortodoks kilisesi olmadığı için babası onu bir Roma Katolik ilmihal okuluna gönderdi.

Genç bir çocuk olarak utangaç biri olarak hatırlanırdı ve üniversitedeki sınıf arkadaşları onu daha çok yalnız biri olarak tanımladılar. Erken yaşamının büyük bir kısmı, 1963'te filme çektiği otobiyografik kitabı America America'da anlatıldı. İçinde ailesini hem ebeveynlerinin Yunan Ortodoks değerlerinden hem de ana akım Amerika'nın değerlerinden "yabancılaşmış" olarak tanımlıyor. Annesinin ailesi, İngiltere'den pamuk ithal edip toptan satan pamuk tüccarlarıydı. Babası, Amerika Birleşik Devletleri'ne göç ettikten sonra halı tüccarı olmuştu ve oğlunun da aynı işi yapmasını bekliyordu.

Kazan, Yale Drama Okulu'nda öğrenim gördükten sonra, Lee Strasberg'in yönettiği Group Theatre'a katıldı. Cheryl Crawford ve Robert Lewis ile birlikte New York'ta, Amerikan tiyatro ve sinema tarihinde çok önemli bir yere sahip olacak Actor's Studio'yu kurdu (1947).

Kazan, lise boyunca devlet okullarına gittikten sonra Massachusetts'teki Williams College'a kaydoldu ve burada masa bekleyerek ve bulaşıkları yıkayarak masrafların karşılanmasına yardım etti; yine de üstün başarıyla mezun oldu. Ayrıca çeşitli derneklerde barmen olarak çalıştı, ancak hiçbir zaman birine katılmadı. Williams'ta öğrenciyken Gadget'tan dolayı "Gadg" lakabını kazandı çünkü şöyle dedi: "Küçük, derli toplu ve etrafta dolaşmaya elverişliydim." Takma adı sonunda sahne ve film yıldızları tarafından benimsendi.

Kazan, ilk oyununu 1934'te New York şehrinde sahneledi. 1940'larda yönettiği oyunlarla ülke çapında üne kavuştu ve Broadway'in en iyi yönetmenleri arasına girdi. 1947'de Cheryl Crawford ve Robert Lewis'le birlikte ünlü oyunculuk okulu Actors Studio'yu kurdu. Burada Marlon Brando başta olmak üzere Montgomery Clift, Julie Harris, Eli Wallach, Karl Malden, Patricia Neal, Mildred Dunnock, James Whitmore ve Maureen Stapleton gibi aktörlere eğitim vermiştir.

Filmleri çoğunlukla ilerici ve toplumsal açıdan eleştirel temalar içermektedir.

1948 ve 1955'te Akademi Ödülleri'nde iki kez en iyi yönetmen Oscar'ını kazandı. 1960-64 arasında da New York kentindeki Lincoln Sahne Sanatları Merkezi Repertuvar Tiyatrosu'nun yönetmenleri arasında yer aldı.

1952'de Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi'nce

Panic in the Streets (Caniler Sokağı, 1950) New Orleans'ta çekilen ve bir kente korku salan iki haydudun yakalanmasını konu edindi. Bu filmin peşinden İhtiras Tramvayı (A Streetcar Named Desire, 1951), Viva Zapata (1952), Rıhtımlar Üzerinde (On the Waterfront, 1954), Cennet Yolu (East of Eden, 1955) ve Son Patron'u (The Last Tycoon, 1976) yönetti. Baby Doll (Taş Bebek, 1956) servetini yitirmiş orta yaşlı bir güneyli adamla çocuk yaşta karısı ve erginlik yaşına gelmediği için kocasıyla yatmayan kadının gönlünü çelecek bir Sicilyalı arasındaki ilişkiyi, A Face in the Crowd (Kalabalıkta Bir Yüz, 1957) Radyo ve televizyonun nasıl kötüye kullanılabileceğini, Wild River (Vahşi Nehir, 1960), 1920'ler Amerika'sını, Splendor in the Grass (Aşk Bahçesi, 1961) 1930'lar Amerikasını, America, America (1963) amcasının yaşam öyküsünden yola çıkarak Kayseri'den Amerika'ya göç etmek isteyen biri Ermeni biri Rum'un Osmanlı Devleti'nde yaşadıkları zor hayatı, The Arrangement (Kader Değişmez, 1969) Los Angeles'ta intihar eşiğinde olan bir reklam yöneticisinin öyküsünü ve The Visitors (Ziyaretçiler, 1971) ise Vietnam Savaşı'ndan dönenlerin kolayca şiddete yönelebileceklerini konu edindi.

1. 1973 Kazan on Kazan". Londra: Secker and Warburg Elia Kazan Kazan on Kazan". Londra: Secker and Warburg 1973
2. 1975 The Understudy". New York: Stein and Day Elia Kazan The Understudy". New York: Stein and Day 1975
3. 1977 A Kazan Reader". New York: Stein and Day Elia Kazan A Kazan Reader". New York: Stein and Day 1977
4. 1982 The Anatolian". New York: Knopf Elia Kazan The Anatolian". New York: Knopf 1982
5. 1994 Beyond the Aegean". New York: Knopf Elia Kazan Beyond the Aegean". New York: Knopf 1994
6. 1999 The Master Director Discusses His Films Elia Kazan The Master Director Discusses His Films 1999
7. 2005 Elia Kazan". New York: Harper Collins Elia Kazan Elia Kazan". New York: Harper Collins 2005
8. 2009 Kazan on Directing". New York: Knopf Elia Kazan Kazan on Directing". New York: Knopf 2009

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

1. 1945 · FİLM A Tree Grows in Brooklyn A Tree Grows in Brooklyn 1945
2. 1947 · FİLM The Sea of Grass The Sea of Grass 1947
3. 1947 · FİLM Bumerang! Bumerang! 1947
4. 1947 · FİLM Gentleman's Agreement Gentleman's Agreement 1947
5. 1949 · FİLM Pinky Pinky 1949
6. 1950 · FİLM Panic in the Streets Panic in the Streets 1950
7. 1951 · FİLM A Streetcar Named Desire A Streetcar Named Desire 1951
8. 1952 · FİLM Viva Zapata Viva Zapata 1952
9. 1953 · FİLM Man on a Tightrope Man on a Tightrope 1953
10. 1954 · FİLM On the Waterfront On the Waterfront 1954
11. 1955 · FİLM East of Eden East of Eden 1955
12. 1956 · FİLM Baby Doll Baby Doll 1956
13. 1957 · FİLM A Face in the Crowd A Face in the Crowd 1957
14. 1960 · FİLM Wild River Wild River 1960
15. 1961 · FİLM Splendor in the Grass Splendor in the Grass 1961
16. 1962 · FİLM America, America America, America 1962
17. 1969 · FİLM The Arrangement The Arrangement 1969
18. 1972 · FİLM The Visitors The Visitors 1972
19. 1976 · FİLM The Last Tycoon The Last Tycoon 1976

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.