Ekşi Sözlük

Ekşi Sözlük, türlü kelime ve kavram hakkında kayıtlı yazarların yorumlarını içeren ve katılımcı sözlük özelliği gösterse de tartışma platformu, arama motoru, sosyalleşme aracı, tarihî belge, reklam mecrası nitelikleri haiz tek bir tanım etrafında toplanamayan bir ağ sayfasıdır. Bilginin göreceliğini benimseyen bir perspektifle bilgiyi anonim, eş zamanlı ve sloganı olan kutsal bilgi kaynağı altında geleneksel varoluşa aykırı ve ironik biçimlerde üreterek postmodern bir kurum niteliği kazanır. İlk başlarda bir grup etrafında var olmuşken sonrasında kitlenin genişlemesiyle kural altına alınan yazarlık ve ortaya çıkan format biçimleri kendiliğinden bir düzen yaratarak postmodern kurum niteliğini pekiştirir. Bilgilerin doğruluğu ve geçerliliği garanti edilmez.

Kullanıcılar, herhangi bir konuya ilişkin görüşlerini, matbu bir sözlükte olduğu gibi tanımlar hâlinde bir başlık altında belirtir. Bu başlık altındaki her bir yazarın tanımı ‘entry’ olarak isimlendirilir. Bu içeriklerden beğenilenlere Şükela! butonuna basarak artı oy, beğenilmeyenlere çok kötü butonuna basarak eksi oy verilir. Daha sonra okunmak istenilenler de favori butonuna basarak yazarın profiline kaydedilir. Başlıklar, herhangi bir konu hakkında açılabilir. İçeriklerin doğru, güncel ve tarafsız olma zorunluluğu yoktur, argo kullanılabilir. Bu yönüyle zaman zaman yanlış bilinen şeylerin yayılmasına sebep olur. Örneğin 2007'de bir Sözlük yazarı, parodi amacıyla contorium isminde bir başlık açmıştır. Bu başlıkta bunun trilyonlarca dolar değerinde bir element olduğundan ve gizli anlaşmalar nedeniyle çıkarılamadığından bahsetmiştir. 2018'de yapılan bir ankette contorium'a ilişkin bir soru eklenmiş ve katılımcıların %34'ünün gerçek olup çıkarılmasına izin verilmediğine inandığı kaydedilmiştir.

Sözlük'ün üst kısmında yer alan butonların çeşitli işlevleri vardır: takip, başka yazarları takip etmeye, son kendilerinden sonra girilen entry'leri görmeye, debe dünün en beğenilen entrylerini okumaya, kenar yazılıp kaydedilen ancak henüz göndermedikleri içerikleri görmeye, çaylaklar çaylak yazarların entry'lerini okumaya yarar.

Site herkes tarafından okunabilir ancak yazmak için hesap açmak gerekir. Siteye, bir rumuz ile kaydolunur. Rumuz alındıktan sonra açılan hesap çaylak ismiyle anılır. On adet entry girildikten sonra Sözlük yönetiminin onayını bekleyen bir bekleme sırasına alınır. Onay süresince yazılan entry'ler herkese açık değildir. Sırası gelip yazıları onaylanan ve daimi yazar statüsünü elde eden kullanıcılara yazar/suser (sözlük ve user kelimelerinden oluşmuştur) denilir. Bu statüdeki hesabın yazıları herkesçe görülebilir. Ayrıca formata aykırı harekette bulunan yazar, geçici süreliğine çaylak yapılır. Kuruluşu takip eden ilk zamanlarda herkes entry girebilirken daha sonradan yazarlık kıstası getirilmiş, siteye kaydolmak da bir süre belirli aralıklarda alınan başvurular ile mümkün olmuştur. Bu dönemde yazar hesapları karaborsaya düşmüştür. Alımların olduğu döneme göre gruplar halinde yazarlar sınıflandırılmış ve bu sınıflara “nesil” denmiştir. 1999'da yazar olanlara birinci nesil, 2004'te yapılan toplu alımda girenlere miğferdibi denilse de nesil sistemi 2010'da kaldırılmıştır. Günümüzde her zaman hesap açılabilir. 2019'da 115.852 yazar olduğu kaydedilmiştir.

Her bir yazarın ayrıca profil sayfası vardır. Bu sayfada yazarca yazılan, favorilenen ve yazarın oylanan entry'lerini görünür. Entry'lerin oylanmasıyla profilde karma olarak anılan bin üzerinden bir sayı ve belli sayı aralıklarına karşılık gelen bir unvan yazılır. Yazarın karmasının görüntülenmesi için en az 500 adet entry girmesi gerekir.

Sözlük'ün içerisinde çeşitli kullanıcı grupları mevcuttur: içeriği denetleyen ve gerekirse kaldıran moderatör, hukuk danışmanlığı yapan praetor, çaylak hesaplarına yazarlık veren kondüktör gibi. Haziran 2005'te yapılan bir değişiklik ile giriş yapmayanlara oy hakkı tanınmıştır.

Kullanıcılar, sitenin gelirinden pay almaz, bu durum emek sömürüsü kavramıyla eleştirilmiştir.

Yazarlar belirli çağrılar altında yüz yüze etkinlikler yapmışlardır. Bu toplantılara zirve adı verilir, çok çeşitli konularda toplanabilir: İstanbul Reggae Zirvesi, İzmir Sıkıysa Hafta İçi Gelin de Görelim Zirvesi, İtaatsizi Çok Özleyenler Zirvesi. Bunlar, günümüzde kapanmış, Limon isimli sub-etha'dan takip edilebiliyordu. 12. doğum gününü kutlamak için 2011'de toplanan zirveyi de Ezgi Mola sunmuş; zirvede Ünlü, Bedük ve Cem Yılmaz sahne almıştır.

Sözlük'ün alt kısmındaki sabit "sub-etha" butonundan erişilen sayfada bağlantılarına yer verilen haricî küçük ağ sayfalarıdır. Kullanıcıların çeşitli ihtiyaçlarına yönelik geliştirilmiştir: Sözlük'ten rastgele başlıklar seçerek adam asmaca oynatan Hangberry, duyuru için kullanılan Ekşi Duyuru, Türkiye'nin ilk halı saha futbolu lig organizasyonu olan Ekşi Sözlük Birinci Pazar Ligi.

Site, 2001'de ufak bir kutuda Amazon reklamı alındı ancak bu reklam, bir yıl içerisinde 11 dolar kazandırdı. Bunun üzerine daha yüksek bir gelir için 19 Kasım 2003'te banner reklamı alınmaya başladı. Reklamlarının tarafsızlığına ket vurduğu yönünde eleştiriler getirilmiştir. Örneğin 14 Ağustos 2012'de Başak Purut, ortağı ve avukatı olduğu bir başka firma hakkında sitede yazılan bir eleştiriyi "firmanın ticari itibarı zedeleniyor" gerekçesiyle sildirdi ve bu durum büyük tepki topladı. 1 Eylül 2012'de bu tepkiyle ilişkili olarak 12 kişilik moderasyon ekibi topluca istifa etti.