Ebülmeyamin Mustafa Efendi

Ali Efendi'nin oğludur. 1546'da İstanbul'da doğdu. İstanbul medreselerinde ilmiye eğitimi aldı. Şangezzâde'ye damat oldu. Şubat 1598'de Valide Safiye Sultan'ın yaptırdığı medreseye ilk müderris oldu.

Ocak 1600'da Edirne kadısı oldu. Ağustos 1601'de İstanbul kadısı görevine getirildi. Bu görevde halkla ilişkilerinde gösterdiği ciddiyet ve doğruluğu ile isim yaptı. Narh işlerinde gösterdiği idareci yetenekleri ile ortaya çıkan zahire yokluğunda halkı sıkıntıya çektirmemekle tanındı. Bu nedenle kendisine "ebülmeyamin" lakabı verildi. 5 Ocak l603'te ise Anadolu kazaskeri görevine terfi ettirildi.

7 Şubat 1603'te ilk kez Yemişçi Hasan Paşa'ya karşı kapıkulu askerlerinin isyanı olayı dolayısıyla Sunullah Efendi yerine şeyhülislâm oldu. Bu görevde iken sadrazam olan Yemişçi Hasan Paşa'nın aleyhtarları ile iş birliği yapmıştır. Sultan III. Mehmed'in yaptığı bir soruşturma sırasında padişaha sadrazamın yaptığı zulümler hakkında bilgi verdi. Bunun üzerine III. Mehmed 23 Eylül 1603'te Yemişçi Hasan Paşa'yı sadrazamlıktan azletti; tutuklattırdı ve 4 Ekim 1603'te idam ettirdi.

III. Mehmed yerine tahta çıkan I. Ahmed 4 Ocak 1604'teki Eyüp türbesindeki kılıç kuşanma töreninde Muhammed'in kılıcını şeyhülislam Ebülmeyamin Mustafa Efendi elinden kuşandı.

Ebülmeyamin Mustafa Efendi'nin I. Ahmed'in lalası olan "Mustafa Efendi" ile arası açıktı ve sadrazam kaymakamı olan Kasım Paşa sadrazam olmak için entrikalar döndürmekte idi ve onlarla uyuşmamaktaydı. 8 Haziran 1604'te şeyhülislamlıktan azledilip rakibi olduğu kabul edilen Sunullah Efendi yeniden şeyhülislam oldu.

26 Temmuz 1606'de ikinci kez şeyhülislam oldu. Aynı yıl 23 Kasım'da öldü. Fatih'te evine defnedildi.

Tütün içme İstanbul'da 16. yüzyılın ortasında başlamıştı ve Ebülmeyamin Mustafa Efendi İstanbul'un tanınmış tütün tiryakilerinden biriydi.

Star TV'de yayınlanan Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinde Levent Yılmaz tarafından canlandırılmıştır.

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir:

Fâzil, yakışıklı, vakur, güler yüzlü, şişman ve şeyhleri severdi. İyi tedbirinden "Ebûlmeyâmin" denildi.