Kısaca kimdir?
Dolganlar, (öbür adları — Dolgan Türkleri, Dağlı kişi manasında Tıa-kihi (тыа-киһи), Haka (Һака)) — Rusya'nın kuzeyindeki Taymır yarımadası çevresinde yaşayan etnik grup. Soyları Evenkiler başta olmak üzere birkaç farklı Sibirya halkına dayanan Dolganlar, 18. yüzyıldan sonra Türk dilini kabul etmiştir. Taymir yarımadası, idari olarak Krasnoyarsk Kray'a bağlıdır. Dolganlar'ın Taymir Özerk Okruğu adında özerk illeri vardır.
Dolganlar, Yakutça ile çok benzer olan Dolganca dilini konuşmaktadır. Yakutlarla kolayca anlaşabilirler. Dolganlar, 20. yüzyıldan önce Sibirya bölgesinde göçebe hayat yaşayan avcı insan topluluğuydu. Sovyet döneminde iskana zorlandılar.
Dolganlar, Rusların etkisiyle Ortodoks kilisesine bağlanmışlardır ancak şamanizmin etkisi hala sürmektedir.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Dil
Dolganlar, Yakut diliyle yakın akraba olan Dolgancayı konuşurlar. Dilde Evenkice'nin belirgin etkileri görülmektedir. E. İ. Ubryatova’ya göre Dolganca, Yakutçanın 16. yüzyılın sonlarında Dulgan (Dulkan) boyuna mensup Evenkiler arasında yayılması ve daha sonraki dönemde diğer Evenki gruplarına da geçmesi sonucunda oluşmuştur.
Dolgan Türkçesi Norilskiy, Pasinskiy, Avamskiy, Hatangskiy ve Popigayskiy ağızlarından oluşur. Dolganca yazılmış ilk eser 1973 yılında yayımlanan Ogdo Aksyonova’nın Baraksan adlı şiir kitabıdır. 1984 yılında Dolganca için bir alfabe (okuma kitabı) hazırlanmıştır. Rus alfabesi esas alınarak oluşturulan Dolganca yazı dili 1970 yılında resmî olarak kabul edilmiştir.
02.2Genetik
Genetik araştırmalara göre Dolganlarda en yaygın Y-DNA haplogrupları C (%37,3) ve N1a1-Tat (eski adıyla N1c) (%22,4) olarak tespit edilmiştir. Bunları R1a (%16,4), N1a2b-P43 (eski adıyla N1b) (%11,9) izlemektedir. Daha düşük oranlarda ise I ve R1b (her biri %1,5) ile Q (%1,4) haplogrupları görülmektedir.
02.3Tanınmış kişiler
• Ogdo Aksyonova (Огдуо Аксёнова) — 1936 doğumlu şair ve Dolgan Edebiyatının kurucusu.
Üretimleri
Ogdo Aksyonova (Огдуо Аксёнова) — doğumlu şair ve Dolgan Edebiyatının kurucusu.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Dolganlar kendi hikâyesinde anılıyor Tuvalar
“Kendilerini Tıa kişi olarak tanımlayan en kuzeyde yaşayan Türklerden Dolganlar ise Sahalar arasında sayılmaktadır.”
-
Dolganlar kendi hikâyesinde anılıyor Erlik
“Sibirya'nın kuzeyinde yaşayan ve doğaya bağlı bir yaşam sürdüren Türk halkından olan Dolganlarda anlatılan bir efsaneye göre, Erlik han mamutları yeryüzünden alıp yer altı âlemine...”
-
Dolganlar kendi hikâyesinde anılıyor Ağaç Ata
“Dolganların kendilerine verdikleri diğer isim olan Tığa Kihi (Orman Kişi), ormanda yaşayan anlamına gelmektedir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.