biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat
  3. Cenap Şahabettin
Şair ve Yazar · 1870–1934

Cenap Şahabettin Edebî anlayışı

Cenap Şahabettin, Servet-i Fünun edebiyatının Tevfik Fikret ve Halit Ziya Uşaklıgil ile birlikte en önemli üç sacayağından biridir. Türk şiirine sembolizm ve parnasizm akımlarını tanıtan, aruz veznini müzikal bir ahenkle harmanlayan ve modern Türk nesrinin inş...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1919–1934
187019001934
Eğitim Miras Eğitim Miras Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Cenap Şahabeddin (Osmanlıca: جناب شهاب الدين) (21 Mart 1870, Manastır - 12 Şubat 1934, İstanbul), Türk şâir ve yazar. Servet-i Fünun dönemi Türk edebiyatının önde gelen temsilcilerinden birisidir. Şiir, gezi yazısı, makale, fıkra ve düzyazı türlerinde eserler vermiştir. Sembolizm ve parnasizm etkisindeki şiir anlayışıyla tanınan sanatçı, aruz veznini ses ve ahenk ögelerini öne çıkararak özgün bir biçimde kullanmış, serbest müstezat tarzının öncülerinden olmuştur.

İlk gençliğinde divan şiiri tarzında eserler veren Cenap, daha sonra Batı etkisindeki Türk edebiyatına yönelmiş, özellikle Verlaine gibi Fransız şairlerden etkilenmiştir. Şiirlerinde musiki, tasvir ve duyguyu bir arada sunmaya çalışmış; Elhan-ı Şita, Yakazat-ı Leyliye, Temâşâ-yı Hazân gibi şiirleriyle dikkat çekmiştir. Servet-i Fünun dergisi çevresindeki Edebiyat-ı Cedide topluluğunun önde gelen isimlerinden olmuş, dönemin estetik anlayışının oluşmasında belirleyici bir rol oynamıştır.

Gezi yazısı alanında da etkili bir yazar olan Cenap Şahabettin, Hac Yolunda, Âfâk-ı Irak, Suriye Mektupları eserlerini ve Avrupa izlenimlerini aktardığı yazılar kaleme almıştır. Makale ve fıkralarında edebiyat, sanat ve siyaset konularına yer vermiştir; Evrak-ı Eyyam, Nesr-i Harb, Nesr-i Sulh ve Tiryaki Sözleri bu yazılarının toplandığı eserlerdendir. Klasik nesir anlayışı ile sade nesir arasında yeni ve estetik bir dil kurmaya çalışmış; bu yönüyle Halit Ziya Uşaklıgil ile birlikte modern Türk nesrinin gelişmesinde etkili olmuştur.

02

Edebî anlayışı

—Edebî anlayışı

Cenap Şahabettin, daha önce Türk edebiyatında kullanılmamış yeni ve Avrupa şiirine has formları Türk şiirinde ilk defa kullandı. Üslûba büyük önem verdi. Yeni kavramlar, semboller, isim ve sıfat tamlamaları kullanarak Türk edebiyatında daha önce başvurulmayan bir yöntem kullanmış, okuyucunun zihninde resimler canlandırabilmesine imkân verecek şekilde görsel anlatım tekniklerini şiire sokmuştur. Bu yeni anlatım ve üslûp, edebiyat çevrelerinde yadırgandı, sert eleştirilere uğradı, tenkit edildi ve hatta alaya varacak kadar yerildi. Dil ve üslûbun dejenere olduğunu iddia eden ve savunan bu zümreye Cenap Şahabettin, zamana ayak uydurulması gerektiği, zamanla birlikte sanat ve edebî anlayışın da değişebileceği, lisânın da yeni kelimeler, yeni tamlamalar ve yeni tanımlarla zamana ayak uydurması gerektiği yönündeki görüşleriyle karşılık verdi. İsmâil Safâ, Süleyman Nesib, Ahmed Hikmet, Hüseyin Cahid, Şemseddin Sâmi, Sâmih Rifat, Ali Ekrem ve Rıza Tevfik’in de katıldığı, karşılıklı atışmalara kadar varan münakaşa, lisân ve üslup çerçevesinde kalmamış, sanat, edebiyat, sembolizm gibi meselelere de uzanmıştır.

Servet-i Fünûn şiirinin genel karakterinde olduğu gibi, Cenap Şahabettin’in şiirlerinde de tasvir ön plandadır. Varlığı betimleyen metni bir resim, bir fotoğraf gibi kabul ederek ve okuyucuyu da sanki bir resme bakıyormuş gibi düşünerek tabiat, canlılar, nesneler, durumlar, olaylar görsel bir dille betimlenmektedir. Bu anlayış, önce Avrupa’da ve ardından da Türk basınında kullanılmaya başlayan görsel malzemelerin getirdiği bir akımdır. Cenap Şahabettin ile başlayan bu akım, Tevfik Fikret, Ahmed Haşim, Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ı da etkilemiştir. Cenap Şahabettin’in şiirleri hakkında dikkate değer tahliller yapmış olan Mehmet Kaplan, onun şiirlerinin tabiat ve ev içi tasvirleriyle, alegorik ve sembolik imajlarla yoğunlaştığını belirtmiştir. Cenap Şahabettin, resim ve mûsiki sanatlarıyla da ilgilenmiş, Fransız sembolistlerinden faydalanmakla Fransız sembolistlerinden etkilenerek şiire resim ve mûsiki ile süslemeyi denemiştir. Şâir, şiirde âhenge önem verdiği için hece ölçüsü yerine aruz ölçüsünü tercih etmiş, makalelerinde ve tartışmalarında da hece veznini küçümsemiştir.

Cenap Şahabettin · diğer bölümler

← Cenap Şahabettin profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1870

    Doğum ve Erken Yıllar

    1870 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1877

    Babası Osman Şahabettin Bey, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda öldü.

    Miras tek kaynak
  3. 1880

    Bu okulun yıkılması üzerine Gülhane Askerî Rüşdiyesi’ne geçti ve 1880 yılında buradan mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1885

    İlk şiiri bir gazeldi ve 1885’te daha öğrenciyken Saadet gazetesinde yayınlandı.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1886

    Henüz tıbbiye öğrencisi iken 18 şiirini "Tâmât" adıyla küçük bir kitap hâlinde 1886'da yayımladı.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1889

    1889’da doktor yüzbaşı olarak okulu bitirdi.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1890

    İyi bir derece ile mezun olduğu için 1890 yılı başlarında cilt hastalıkları sahasında ihtisas yapmak üzere devlet tarafından Paris’e gönderildi.

    Eğitim tek kaynak
  8. 1895

    Cenap Şahabettin, 1895 yılından başlayarak ölümüne kadar devam eden yazı faaliyetlerinde, özellikle Cumhuriyet dönemine kadar başta şiir olmak üzere edebiyatın çeşitli alanlarında otorite kabul edilmiş başlıca şahsiyetlerden biridir.

    Miras tek kaynak
  9. 1896

    1896’da sıhhiye müfettişliği göreviyle Cidde’ye tâyin edildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1898

    1898’de Cidde’den merkez müfettişliği vazifesiyle İstanbul’a döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1908

    1908'den sonra düz yazı ağırlıklı yazmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  12. 1912

    Şâirin yazılarından, bazı şiirlerinden ve özellikle Paris'ten gönderdiği 1912 tarihli mektuplarından anlaşıldığı kadarıyla, mistik ve panteist bir din algısına sahip olduğu anlaşılmaktadır.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1914

    1914'te emekliye ayrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1916

    Gezi izlenimleri, gazetede “Avrupa Mektupları” başlığı ile 1916'da yayımlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 1918

    Bu gezileri de 1918'de “Suriye Mektupları” adıyla yayımlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

1917 · TIYATRO Körebe

Körebe

tiyatro
TIYATRO Yalan

Yalan

tiyatro
TIYATRO Küçük Beyler

Küçük Beyler

tiyatro
TIYATRO Merdud Aile

Merdud Aile

tiyatro
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Cenap Şahabettin Muallim Naci Ahmet Faruk Nafiz Çaml... Hüseyin Suat Yalçın Abdullah Uçman
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Cenap Şahabettin hayat hikâyesinde anıyor Muallim Naci

    “Edebiyatla yakından ilgilenen bir ailede doğup büyüyen Cenap Şahabettin, on beş, on altı yaşlarında iken Muallim Naci ile Şeyh Vasfi Efendi'nin etkisinde kalarak onların gazellerin...”

  • Cenap Şahabettin kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Faruk Nafiz Çamlıbel

    “Cenap Şahabettin ve özellikle Yahya Kemal'in etkisinde kaldı.”

  • Cenap Şahabettin kendi hikâyesinde anılıyor Hüseyin Suat Yalçın

    “Cenap Şahabettin ve Tevfik Fikret'ten etkilenerek yazdığı aşk ve kadın temalı lirik şiirleriyle ün kazandı.”

  • Cenap Şahabettin kendi hikâyesinde anılıyor Abdullah Uçman

    “Akıncı ile, 1976) • Koca Sekbanbaşı Risalesi (1976) • Fatih Sultan Mehmed'e Nasihatlar (1976) • Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi Sefâretnâmesi (1977) • Rıza Tevfik'in Tekke ve Halk...”

06

Kaynaklar

11kaynak kaydı
4farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Cenap Şahabettin
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Servet-i Fünûn edebiyatı. İsmail Parlatır (1. baskı bas.). Kızılay, Ankara: Akçağ. 2006. ISBN 975-338-818-7. OCLC 82143877.
    worldcat.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    GÖKÇEK, FAZIL. "Cenap Şahabettin". teis.yesevi.edu.tr. 3 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025.
    arşiv · teis.yesevi.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Enginün, İnci (2011). "Cenap Şahabettin", Servet-i Fünun Edebiyatı. Hzl. İsmail Parlatır vd. Ankara: Akçağ Yayınları. s. 166.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Kaplan, Mehmet (1992). "Cenab Şahabeddin ve Nesir Sanatı". ürk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 1. İstanbul: Dergâh Yayınları. ss. 425-426.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ahmet Özdemir (1975) Cenap Şehabeddin, istanbul:Toker Yayınları
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Sadeddin Nüzhet Ergun, Cenap Şehabettin: Hayatı ve Seçme Şiirleri, İstanbul 1934
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/18410/001511534006.pdf?sequence=1&isAllowed=y[ölü/kırık bağlantı]
    earsiv.sehir.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İbnü'l-Emin Mahmut Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri,Cilt 1, s. 230-233, Ankara 1999, ISBN 9789751612373
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Hikmet Dizdaroğlu, "Cenap Şehabettin: Hayatı, Sanatı, Eserleri", İstanbul 1964
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Mehmet Kaplan, "Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 1", 2014 İstanbul, ISBN 9789759953454
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Cenap Şahabettin” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat

Cevdet Kılıçlar

Gazeteci · 1972–2010

aynı alan · edebiyat

Şafak Eyüboğlu

Ressam · d. 1966

aynı alan · edebiyat

Suut Kemal Yetkin

Yazar, akademisyen, üniversite idarecisi, siyasetçi · 1903–1980

Edebiyat alanındaki tüm profiller →