biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Botan Emirliği
Kültür & Sanat

Botan Emirliği Timur'un bölgeye gelişi ve Akkoyunlular

Botan Emirliği (Kürtçe: Mîrektîya Bota), 1338-1855 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğuna bağlı Güneydoğu Anadolu'da topraklarında bulunan Kürt Emirliklerinden birisidir. Cizre, Şırnak ve Siirt'in Eruh ilçesini içine almaktadır. Emirliğin adını aldığı Bûhtî...

01

Kısaca kimdir?

Botan Emirliği (Kürtçe: Mîrektîya Bota), 1338-1855 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğuna bağlı Güneydoğu Anadolu'da topraklarında bulunan Kürt Emirliklerinden birisidir. Cizre, Şırnak ve Siirt'in Eruh ilçesini içine almaktadır. Emirliğin adını aldığı Bûhtî Kürtleri Orta Çağlarda günümüz Hakkâri ili ile Musul arasında yaşamışlardır. Ayrıca Bûhtî Kürtleri, bazı tarihçiler nezdinde köken olarak Mervani hanedanının kurucusu olan Humeydi Kürtleri ile ilişkilendirilmişlerdir. 16. Yüzyılda yaşamış olan Kürt tarihçi Şerefhan-ı Bitlisi kaleme aldığı Şerefname adlı eserinde; Botan Emirliğinin, isminin cesaret ve savaşçılıklarıyla tanınmış olan Bûhtî aşiretinden aldığını ifade etmektedir. Antropolog Martin van Bruinessen, Botan Emirliğinin askerî gücünün Şıllet ve Çoxsor olarak ikiye ayrıldığını söylemiştir.

Azîzan Mîrleri veya Aziziye Beyliği olarak da bilinen Botan Emirleri klasik dönemlerinde muhtemelen bölge dâhilindeki aşiretlere üstünlük sağlamak amacı ile neseb olarak kendilerini Halid bin Velid'e dayandırmışlardır. Ayrıca Botan Emirlerinin, Azîzan Mîrleri olarak bilinmelerinin sebebi bu Emirliğin kurucusu olan İzzeddîn el-Bohtî'nin isminden kaynaklanmaktadır. Botan Emirliğinin en etkili olduğu alan Cizre bölgesi olmuştur. 1514 yılında Osmanlı ve Safevî kuvvetleri arasında gerçekleşen Çaldıran Muharebesi sırasında Botan Emirliği, Osmanlı tarafında yer almıştır. Botan Emirliği bu tarihten itibaren Osmanlı İmparatorluğuna bağlı bir Hükûmet sancağı olarak varlığını devam ettirmiştir. Bedirhan Bey döneminde en parlak dönemini yaşamış olan Botan Emirliği daha sonra 19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu içerisinde gerçekleşen merkeziyetçi reformlar ve izlenen yanlış politikalar ayrıca Bedirhan Bey'in Osmanlı İmparatorluğuna karşı isyan girişimi sonrası İzzeddin Şir Bey döneminde 1855 yılında dağılmıştır.

02

Timur'un bölgeye gelişi ve Akkoyunlular

—Timur'un bölgeye gelişi ve Akkoyunlular

Timur bölgeye geldiği vakit, Botan Emir'i İzzeddin Ahmed kendisini ziyaret ederek Timura intisab etmiştir. Timur'un bölgeye geliş yılları ihtilaflıdır. Bazı kaynaklarda 1401 yılı geçmekteyken bazı kaynaklarda ise 1394 yılı olarak geçmektedir. Başta Timur'a intisab edip bağlılığına bildiren Emir İzzeddin daha sonra bağlılık yemininden şaşmış ve Timur'un Kalabalık bir orduyla Botan bölgesi üzerine sefer düzenlemesine sebebiyet vermiştir. Timur'un bölge üzerine düzenlediği sefer neticesinde Cizre fazla direnemeden teslim olmuş ve bu durum üzerine Cizre'de Botan Emirlerinin yönetimi son bulmuştur. Ardından Timur karşısında yenik düşen Botan Emiri İzzeddin, kaçmış ve hayatını Eruh aşiretlerinin arasında saklanarak geçirmek zorunda kalmıştır. Bir kısım kaynaklar Timur'un bölgeyi aldıktan sonra idareyi oğullarına bıraktığı yazarken bir kısım kaynaklar da Memluklere bıraktığını ve Memluklerin idareyi sağlayamadığı için tekrar Botan Emirlerinin başa geçtiğini ifade etmektedir. Fakat Şırnak'ta düzenlenmiş olan sempozyum dahilinde Timur'un bölgeden gitmesinden bir süre sonra bölgenin Botan Emirleri tarafından tekrar kontrol altına alındığı ifade edilmiştir.

1429-1430 yılında Mîr Zeyneddîn veya Abdal Bey olarak da bilinen Abdullah bin Abdullah Botan bölgesini tekrar ele geçirerek Botan Emirliğinin başına geçmiştir.

Abdal Bey, Ahmed-i Hânî'nin yazdığı ünlü Mem u Zin adlı eserde adı geçen Zin'in babası olan Hükümdardır. Abdal Bey döneminde Bitlis Emirliği ile Botan Emirliği karşı karşıya gelmişlerdir. Bitlis Emir'i Şerafeddin'in, Şahım Hatun ile evlidir ve Şemseddîn adında da bir oğulları vardır. Şahım Hatun Hasankeyf Emiri'nin kızıdır. Fakat daha sonra Emir Şerafeddin, Şahım Hatundan boşanmış ve Şahım Hatun da Seydi Ahmed adında bir adamla evlenmiştir. Emir Şerafeddin'in ölümü üzerine oğlu Şemseddin'in yaşının küçük oluşunu fırsat bilerek Şahım Hatun ile Seydi Ahmed Bitlis Emirliğinin yönetimine geçmişlerdir. Bunun üzerine Bitlis Emirliğinin başında olan Rojki Hanedanının önde gelenleri bu durumdan rahatsız olmuş ve Emirlikten desteklerini çekerek merkezden bağımsız hareket etmişlerdir. Bir süre bu şekilde devam ettikten sonra yaşı ilerleyen Emir Şemseddin, Bayki aşiretin'in önde gelenleri ile görüşmüş ve Seydi Ahmed'i ortadan kaldırmaya yönelik hamleler gerçekleştirmiştir. Bunu işiten Seydi Ahmed, Bitlis Emirliğini terk ederek Botan Emiri Abdal Bey'e sığınmıştır. Ardından Emir Şemseddin önce annesi Şahım Hatun'u öldürmüş daha sonra ordusunu toplayarak Botan Emirliği üzerine sefer düzenleme kararı almıştır. Cizre önlerine gelen Emir Şemseddin ve ordusu daha sonra esir değişimi ile Seydi Ahmed'i ele geçirmiş ve öldürmüşlerdir. Ardından Emir Şemseddin, Botan Emiri'ne Buhtî'ler ile hiçbir sorunu olmadığını ve iki bölgenin insanının dost olduğunu ifade ederek ordularıyla birlikte Bitlis'e geri dönmüştür. Abdal Bey, 1437 yılında Akkoyunlular ile Karakoyunlular arasında yaşanan savaşta Karakoyunluların karşısında Akkoyunluların yanında yer almıştır. 1451 yılında

Botan Emirliği · diğer bölümler

← Botan Emirliği profilinin tamamı

03

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Botan Emirliği Abdullah Bey Ahmed-i Hânî Bedirhan Bey Bitlis Emirliği Çaldıran Muharebesi Kara Mustafa Paşa Rüstem Paşa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Bey

    “Botan Emiri Abdullah Bey öldükten sonra emirliğin başına yeğeni Seyfeddi”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Ahmed-i Hânî

    “Abdal Bey, Ahmed-i Hânî'nin yazdığı ünlü Mem u Zin adlı eserde adı geçen Zin'in babası olan Hükümdardır.”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Bedirhan Bey

    “Bedirhan Bey döneminde en parlak dönemini yaşamış olan Botan Emirliği daha sonra 19.”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Bitlis Emirliği

    “Abdal Bey döneminde Bitlis Emirliği ile Botan Emirliği karşı karşıya gelmişlerdir.”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Çaldıran Muharebesi

    “1514 yılında Osmanlı ve Safevî kuvvetleri arasında gerçekleşen Çaldıran Muharebesi sırasında Botan Emirliği, Osmanlı tarafında yer almıştır.”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Kara Mustafa Paşa

    “Lala Kara Mustafa Paşa ile Gürcistan ve Kafkasya seferlerine katılan Emir Muhammed, 1573 tarihindeki savaşta ölünce, oğlu da çok küçük olduğu için eşi, kızlarını Abdal Han'ın oğull...”

  • Botan Emirliği hayat hikâyesinde anıyor Rüstem Paşa

    “Ancak, zaman zaman Osmanlı yönetimiyle ters düşmeleri sebebiyle, 1549 yılında, Kanunî Sultan Süleyman’ın damadı Vezir-i Âzam Rüstem Paşa, Cizre Beyi Bedir Bey hakkında inceleme yap...”

04

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →