Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Bahaullah (Doğum adı Hüseyin Ali; 12 Kasım 1817 – 29 Mayıs 1892), Bahai inancını kuran İranlı bir dinî liderdi. İran’da soylubir ailede doğdu ve vaat edilen Babi dinine bağlılığı nedeniyle sürgüne gönderildi. 1863’te Osmanlı Irak’ında, Allah’tan bir vahiy aldığını ilk kez ilan etti ve hayatının geri kalanını Osmanlı İmparatorluğu’nda devam eden hapis ve sürgünler içinde geçirdi. Öğretileri, ahlaki ve ruhani ilerlemeden dünya yönetimine kadar uzanan, birlik ve dinî yenilenme ilkeleri etrafında şekillenmiştir.
Bahaullah resmî bir eğitim almadan yetişmişti; ancak iyi eğitim almış ve derin bir dindarlığa sahipti. Ailesi oldukça varlıklıydı ve 22 yaşında devlet görevini reddederek aile mülklerini yönetmeyi, zaman ve parasını hayır işlerine adamayı tercih etti. 27 yaşında Bab’ı kabul etti ve İslam hukukunun yürürlükten kaldırılmasını da savunan yeni dinin en açık sözlü destekçilerinden biri hâline geldi; bu durum yoğun bir muhalefeti beraberinde getirdi. Ayrılmadan hemen önce, Siyah Çal zindanında hapsedilmişken, ilahi görevinin başlangıcını işaret eden vahiyler aldığını belirtti. Irak’a yerleştikten sonra, Bahaullah yeniden İranlı yetkililerin tepkisini çekti ve onlar, Osmanlı hükûmetinden onu daha da uzağa göndermesini talep etti. İstanbul’da birkaç ay geçirdi; burada yetkililer dinî iddialarına karşı düşmanca bir tutum sergiledi ve onu Edirne’de dört yıl ev hapsinde tuttular; bunu Akka hapishane şehrinde geçen iki yıllık ağır bir hapis dönemi izledi. Kısıtlamaları zamanla hafifletildi ve son yıllarını Akka çevresinde görece bir serbestlik içinde geçirdi.
Bahaullah, bazıları kitap hacminde olmak üzere en az 1.500 levih yazmış ve bunlar en az 80 dile çevrilmiştir. Öne çıkan örnekler arasında Saklı Sözler, İkan Kitabı ve Akdes Kitabı yer alır. Bazı öğretileri mistiktir ve Allah’ın mahiyeti ile ruhun ilerleyişini ele alır; diğerleri ise toplumun ihtiyaçlarına, takipçilerinin dinî yükümlülüklerine ya da dinin yayılmasını sağlayacak Bahai kurumlarının yapısına odaklanır. İnsanları özünde ruhani varlıklar olarak görmüş ve bireyleri ilahi erdemleri geliştirmeye, toplumun maddi ve ruhani ilerlemesine katkıda bulunmaya çağırmıştır.
Bahaullah 1892 yılında Akka yakınlarında suud etti. Makamı, bugün 236 ülke ve bölgede yaşayan ve sayıları 5 ile 8 milyon arasında olan Bahailer için bir ziyaret mekânıdır. Bahailer, Bahaullah’ı Buda, İsa veya Muhammed gibi zatların devamında gelen bir Tanrı Mazharı olarak kabul ederler.
Tanrı Mazharları
—Tanrı Mazharları
Bahaullah, Allah’ın varlığının bilgisine ve Yaratıcı’nın sıfatlarının idrakine, geçmişte olduğu gibi gelecekte de yalnızca, kendisinin ve Bab’ın Tanrı Mazharları olarak adlandırdığı özel Zatlar aracılığıyla erişilebileceğini açıklar. Tanrı Mazharları, basitçe hayata başkalarından daha iyi bakan büyük düşünürler değildir; Allah tarafından özel olarak yaratılmış, sıradan insanlara kıyasla sonsuz derecede üstün kabiliyetlere sahip ruhani varlıklardır. Fiziksel hayattaki doğumlarından önce ruhani âlemlerde mevcut olan her bir Tanrı Mazharı, insanlığın Allah’ın insanlık için belirlediği planı gerçekleştirebilmesi amacıyla, ilahi müdahalenin bir aracı olarak belirli bir zaman ve mekâna gönderilir.
Bahailer, Tanrı Mazharlarının bu dünyada Allah’ın İradesi ve Amacı’nın ışığını yansıttığına inanırlar. Bahai yazıları, Tanrı Mazharlarını tek bir güneşi yansıtan kusursuz aynalara benzetir—her ayna farklı olsa da, her birinin yansıttığı ışık aynı güneşten gelir; farklılıklar yalnızca zaman ve konumla ilgili şartlardan kaynaklanır. Bahaullah, Tanrı Mazharlarının rehberliğinin, muhatap oldukları toplumların özel durumları ve ihtiyaçları nedeniyle zorunlu olarak farklılaştığını söyler:
“Allah’ın peygamberleri, görevi dünyanın ve halklarının esenliğini sağlamak olan hekimler gibi görülmelidir… O hâlde, bugün hekimin önerdiği tedavinin, daha önce önerdiğiyle aynı olmamasına şaşmamak gerekir. Zira hastayı etkileyen rahatsızlıklar, hastalığın her safhasında özel bir çare gerektirir. Aynı şekilde, Allah’ın peygamberleri her defasında dünyayı İlahi bilginin Seher Yıldızı’nın parlak ışığıyla aydınlattıklarında, insanları, zuhur ettikleri çağın gereklerine en uygun yollarla Allah’ın ışığını kucaklamaya çağırmışlardır.”
Bahailer, her büyük dünya dinini, Allah tarafından düzenlenmiş bütüncül bir eğitim sürecinin parçası olarak görürler; bu süreç, insanların giderek genişleyen birlik dairelerini—önce aileleri, sonra kabileleri, şehir-devletlerini ve nihayet milletleri—kucaklamayı öğrenmesiyle, insan uygarlığının ruhani ve toplumsal ilerlemesini mümkün kılmıştır. Kaçınılmaz olarak insanlık, gezegenin tamamını kapsayan son birlik dairesini de benimseyecektir.
Bahaullah, bu “tedricen ilerleyici vahiy” sürecini, Allah’ın ezelî Ahit ve Misakı ile ilişkilendirir—bu, her ilahi öğretmenin, Yaratıcı’nın onları yönlendirmek üzere göndereceği bir sonraki Tanrı Mazharı hakkında takipçilerine verdiği vaattir. Bu büyük Ahit ve Misaka ilişkin ifadeler tüm dinlerin kutsal metinlerinde bulunur; her Tanrı Mazharı, kendisinden sonra gelecek olanı—hatta daha sonrakileri—haber vermiştir. Bu Ahit ve Misak çerçevesinde, her dinin inananları; kendi inançlarının vaat ettiği yeni elçi olduğunu iddia eden bir kişinin, ilgili gereklilikleri ruhani olarak yerine getirip getirmediğini önyargısız ve dikkatle incelemekle yükümlüdür.
Bahaullah · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1817
Bahaullah (Doğum adı Hüseyin Ali; 12 Kasım 1817 – 29 Mayıs 1892), Bahai inancını kuran İranlı bir dinî liderdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1835
Bahaullah, 1835 yılında, 18 yaşındayken, bir soylunun kızı olan Asiye Hanım ile Tahran’da evlendi; eşi o sırada 15 yaşındaydı.
Önemli eserler tek kaynak -
1844
Şirazlı 24 yaşında bir tüccar olan Bab, Mayıs 1844’te yalnızca İslam’ın vaat edilen kurtarıcısı (Kaim ya da Mehdi) değil, Musa, İsa ve Muhammed gibi Allah tarafından gönderilmiş yeni bir peygamber olduğunu ilan ederek İran’da büyük bir etki yarattı.
Önemli eserler tek kaynak -
1848
1848'de, Tanrı'yı yüceltmek amacıyla, Arapça'da "şan" veya "ihtişam" anlamına gelen Baha veya Bahaullah unvanını aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1850
Temmuz 1850’de Bab, 30 yaşındayken Tebriz’de kurşuna dizilerek idam edildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1852
15 Ağustos 1852’de, iki genç Babi, Bab ve önde gelen müritlerinin öldürülmesine karşılık olarak İran şahına suikast girişiminde bulundu.
Miras tek kaynak -
1853
Mülkleri ve serveti elinden alınmış olan Bahaullah, 1853 yılının Ocak ayındaki olağanüstü sert kış koşullarında, aile fertleriyle birlikte Bağdat’a doğru üç ay süren bir yolculuğa çıktı; böylece hayatının geri kalanını Osmanlı İmparatorluğu topraklarında geçireceği sürgün dönemi başlamış oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1856
Mirza Yahya’nın da bir çağrı eklediği bu acil talepleri kabul eden Bahaullah, 19 Mart 1856’da Bağdat’a geri döndü.
Önemli eserler tek kaynak -
1863
1863’te Osmanlı Irak’ında, Allah’tan bir vahiy aldığını ilk kez ilan etti ve hayatının geri kalanını Osmanlı İmparatorluğu’nda devam eden hapis ve sürgünler içinde geçirdi.
İlk üretimler tek kaynak -
1866
Bahaullah, bu beyanı Mart 1866’nın başlarında, kendi el yazısıyla kaleme aldığı ve kâtibi tarafından Mirza Yahya’ya yüksek sesle okunan bir levih aracılığıyla yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
1868
Temmuz 1868’de yayımlanan bir ferman, Bahaullah ve ailesini, salgın hastalıklarla dolup taşan ceza kolonisi Akka’da ömür boyu hapis cezasına çarptırdı; onlarla birlikte Edirne’deki Bahailerin çoğu ve az sayıda Ezeli de sürgüne gönderildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1870
Haziran 1870’te, Bahaullah’ın 22 yaşındaki oğlu Mirza Mehdi, bir akşam hapishanenin çatısında dua ve tefekküre dalmışken korunmasız bir tavan penceresinden düşerek trajik biçimde vefat etti.
Miras tek kaynak -
1871
Nisan 1871’de, Kudüs’te Britanya tarafından işletilen bir hastanenin yöneticisi olan Dr.
Önemli eserler tek kaynak -
1877
1877 ile 1879 yılları arasında, Bahaullah, hapishane-şehrin birkaç kilometre kuzeyindeki Mezraa’da bir evde yaşadı.
Önemli eserler tek kaynak -
1879
Osmanlı İmparatorluğu’nun resmen hâlâ bir mahkûmu olmasına rağmen, Bahaullah’ın hayatının son yılları (1879–1892), Akka’nın hemen dışında bulunan Behçi Köşkü’nde geçti.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Bahaullah hayat hikâyesinde anıyor Ali Paşa
“Bahaullah, 3 Mayıs 1863’te Rızvan bahçesinden ayrıldı ve Osmanlı hükûmetinin misafiri olarak ailesiyle birlikte İstanbul’a doğru yola çıktı; güvenlikleri için Sultan’ın sadrazamı A...”
-
Bahaullah hayat hikâyesinde anıyor Asiye Hanım
“Bahaullah, 1835 yılında, 18 yaşındayken, bir soylunun kızı olan Asiye Hanım ile Tahran’da evlendi; eşi o sırada 15 yaşındaydı.”
-
Bahaullah hayat hikâyesinde anıyor Bir Sürgün
“Yumuşak ama vakur bir ses, oturmamı rica etti ve ardından şöyle devam etti:— ‘Allah’a hamdolsun ki ulaştın!… Bir mahkûmu ve bir sürgünü görmeye geldin… Biz yalnızca dünyanın iyiliğ...”
-
Bahaullah hayat hikâyesinde anıyor Şevki Efendi
“Daha sonra Bahaullah’ın yazılarının yorumcusu olarak atanan Şevki Efendi, bu konuda Bahai inancını şu şekilde ifade eder: Bu denli kudretli bir Vahyin aracı kılınmış olan insani m...”
-
Bahaullah kendi hikâyesinde anılıyor Abdülbaha
“Abdülbaha (/əbˈdʊl bəˈhɑː/; Farsça: عبد ;البهاء 23 Mayıs 1844 – 28 Kasım 1921), asıl adı Abbas (Farsça: عباس), Bahai inancının kurucusu Bahaullah’ın en büyük oğludur.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Bahaullahtr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2022, s. 503.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıHartz 2009, s. 38.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıMomen 2022, s. 41.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıWarburg 2006, ss. 133–134.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2000, s. 323.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıHatcher & Martin 1984, s. 37.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2008, s. 17.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTaherzadeh 1977, s. 57.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2008, s. 26.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2008, ss. 26–27.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Bahaullah” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.