Kısaca kimdir?
Atabeg, atabey ya da atabekü'l-asâkir, Selçuklu Devleti'nde ve sonrasında bazı Türk devletlerinde şehzadeleri eğitip yetiştiren memurlara verilen ünvandır.
Atabeg tarihte Güney Kafkasya'daki devletler tarafından da kullanılmış, bu ünvan Gürcücede "atabagi" (ათაბაგი), Ermenicede "atapak" biçimini almıştır.
Selçuklularda atabeg ünvanı
—Selçuklularda atabeg ünvanı
Ünvan ilk defa Selçuklularda Nizâmülmülk tarafından kullanıldı. Ancak daha önceki Türk-İslam devletlerinde de bu vazifeyi gören memurlar bulunmaktaydı.
Atabeglik sonraki yıllarda eyalet yöneticiliğine küçük yaşta atanan şehzadelerin eğitim ve bakımıyla uğraşan, eyalet yönetimde de şehzadelere yardımcı olan komutan ya da diğer devlet görevlilerine verilen bir ünvan olmaya başlamıştır. Melik olarak adlandırılan merkezi idareye bağlı hükümdarlıklar da atabeglik kurumu görülebilmekteydi. İlerleyen yıllarda konumları güçlenen atabegler güçlenerek Atabeglik olarak adlandırılan yarı bağımsız bazen de bağımsız hükümdarlık kurmaya başladı. 12. yüzyılda Selçuklu Devleti hakimiyeti altındaki toprakları "Atabey" ünvanlı yerel yöneticiler (bugünkü Vali) tarafından Selçuklu hükümdarı adına idare edilmeye başlanmıştı. 1255 yılında Harezmşahlar Devleti'nin bölgeyi hakimiyeti alana kadar Selçuklu topraklarında Atabeylik Dönemi yaşanmıştır.
Bu ünvanın zamanla yerini, Osmanlılar'da da görüldüğü üzere şehzadeleri yetiştirmekle vazifeli lalalık makamına bırakmıştır.
Kurtuluş Savaşı'nın önderi ve Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'e Atatürk soyadı bu ünvandan ilhamla verilmiştir. Günümüz Türkiyesinde Isparta ve Kırşehir'de, Anadolu Selçuklu kökleri olan Türkmen boyları Atabey adını taşımaktadır.
Atabeg · diğer bölümler
Üretimleri
Atabeg ünvanı “atapak” biçiminde ayrıca Ermeniler tarafından da kullanılıyordu.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Erdoğan Merçil
“1978'de "Fars Atabegleri Salgurlular" çalışması ile doçent, Kirman Selçukluları'nı konu edindiği çalışmasıyla da 1983 yılında profesör oldu.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Alp Arslan
“Hirhiz komutasındaki Çağrı Bey'in komutasındaki orduyu yenerek Horasan'a saldırdı ve üzerine gelen Atabeg Gülsarığ ile diğer Selçuklu komutanlarını yenerek esir aldı.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor II. Kaihosro Cakeli
“1536'da Osmanlı ordusu geldi ancak atabegi eski konumuna getirmek için hiçbir şey yapmadı ve taşıyabileceklerinden daha fazla ganimetle geri döndü.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor IV. Kvarkvare Cakeli
“Kvarkvare Cakeli (Gürcüce: ყვარყვარე IV ჯაყელი) (1554 – 1581) Samtshe-Saatabago'nun Gürcü prensi ve atabegiydi ve 1573-1581'de Osmanlı'ya bağlı olarak hüküm sürmüştür.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Adana Seferi
“Buna karşılık vermek için Sultan Kayıtbay, Atabeg Özbek'e bir karşı saldırı başlattırdı.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Şemseddin İldeniz
“1175), kökeni Kıpçak olan ve Azerbaycan Atabegler devletinin, başka bir deyişle, İldenizliler devletinin kurucusu, bilge siyasi figür ve hükümdardır.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.